ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΠΙΤΣΙΛΙΔΗ
Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη η επιτυχία της λεγόμενης οικολογίας, στον τομέα τής επιβολής πολλών απόψεών της ως αξιωμάτων, ως δογματικών αληθειών που δεν αμφισβητούνται.
Μια από αυτές αφορά την πυρηνική ενέργεια, τους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Κάθε «σκεπτόμενος άνθρωπος» οφείλει να είναι αντίθετος με τους πυρηνικούς αντιδραστήρες, επειδή είναι ανεξέλεγκτοι οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι, τεράστια η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από τα ραδιενεργά κατάλοιπα, αόρατος και πολύ επικίνδυνος ο εχθρός κοκ. Φυσικά, μια απλή αναφορά στον αριθμό των νεκρών και τραυματιών από …εργατικά ατυχήματα στα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από άνθρακα, σε σύγκριση με τα υποθετικά θύματα της ραδιενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια, θα έφθανε να καταρριφθεί το «επιχείρημα», αλλά ποιος νοιάζεται για την αλήθεια. Αλλωστε, η ιατρική επιβάλλει καθημερινά τον πληθυσμό σε ιλιγγιώδες λουτρό ακτινοβολίας, μέσω κυρίως των αξονικών τομογραφιών και άλλων παρόμοιων εξετάσεων, μπροστά στις οποίες το Τσέρνομπιλ είναι αμελητέα ποσότητα…
Δεν είναι, όμως, πάντα αθώα τα «λάθη» της λεγόμενης οικολογίας. Η ιστορία της υπερθέρμανσης του πλανήτη λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου, η οποία καταλήγει σε προτάσεις για ήπιες ή ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως είναι οι ανεμογεννήτριες και τα αιολικά πάρκα ή η χρήση υδρογόνου ή αιθανόλης ως καυσίμων, στηρίζουν σαφέστατα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα. Κι είναι απορίας άξιο γιατί είμαστε πρόθυμοι να χαρακτηρίσουμε ως διεφθαρμένα και αντικοινωνικά τα λόμπι της πυρηνικής ενέργειας ή των πετρελαϊκών εταιρειών, ενώ δεχόμαστε a priori ως ενάρετες τις λεγόμενες «πράσινες επιχειρήσεις».
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου οφείλεται κυρίως στο διοξείδιο του άνθρακα, ενός αερίου (και όχι ρύπου, όπως, κακώς, το χαρακτηρίζουν πολλοί) που αυξάνεται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος (28%), τις μεταφορές (13%) και την αποδάσωση (18%). Για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση, χρειάζεται η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα να σταθεροποιηθεί στα 500 κιλά ετησίως ανά άτομο κι αυτό σημαίνει μείωση 11 φορές της παραγωγής στις ΗΠΑ ενώ μόνο 4 φορές στη Γαλλία. Κι αυτό επειδή η τελευταία παράγει το 95% της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικούς και υδροηλεκτρικούς σταθμούς, οι οποίοι είναι πεντακάθαροι, όσον αφορά το διοξείδιο του άνθρακα. Οι λεγόμενοι οικολόγοι προωθούν π.χ. τις ανεμογεννήτριες. Πέραν της τεράστιας ανάλωσης φυσικών πόρων και ενέργειας που απαιτεί η ίδια η κατασκευή, μεταφορά και εγκατάστασή τους, στη Γαλλία οι αρμόδιοι υπολογίζουν ότι θα χρειάζονταν περίπου 25.000 τέτοιες για να καλύψουν μόλις το 1% των ενεργειακών αναγκών τους. Κι ενώ ένα νέος μεγάλος πυρηνικός αντιδραστήρας κοστίζει 3 δις ευρώ, οι Γάλλοι υπολογίζουν ότι για να πάρουν με ανεμογεννήτριες την ίδια ποσότητα ενέργειας που παράγει αυτός, θα έπρεπε να δαπανήσουν 30 δις ευρώ ή το 2% του ΑΕΠ τους!!!
Την ίδια ακαριαία απέχθεια προκαλούν στους λεγόμενους οικολόγους και οι ΓΤΟ (γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί) που έχουν λύσει το παγκόσμιο πρόβλημα των τροφίμων και θα μπορούσαν, επίσης, να συμβάλλουν αποφασιστικά στην προστασία από την υπερθέρμανση του πλανήτη και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, όπως ήδη συμβάλλουν στην παραγωγή φαρμακευτικών ουσιών τεράστιας πολυπλοκότητας και σημασίας. Κι αυτό γιατί μπορούν να δημιουργηθούν ποικιλίες ΓΤΟ που έχουν πολύ μικρότερες ανάγκες σε νερό, λιπάσματα και ζιζανιοκτόνα, ανακουφίζοντας έτσι το περιβάλλον. Επομένως, αντί να στηρίζουν οι λεγόμενοι οικολόγοι την έρευνα και τη συστηματική παραγωγή ΓΤΟ, τάσσονται αναφανδόν υπέρ των λεγόμενων «βιολογικών καλλιεργειών», η γενίκευση των οποίων θα μπορούσε να καταδικάσει σε θάνατο από ασιτία τα 2/3 του πλανήτη, προκειμένου ο οικολόγος της Εκάλης να καταναλώνει πανάκριβα βιολογικά παξιμάδια. Το απίστευτο στην ιστορία αυτή είναι ότι ουδέποτε κανείς απέδειξε τον παραμικρό κίνδυνο από τους ΓΤΟ. Όλα όσα αναφέρονται εναντίον τους είναι εντελώς υποθετικά ή αποτέλεσμα αυθαίρετων συλλογισμών και υπολογισμών. Η οικολογία ταυτίζεται σε τόσο μεγάλο βαθμό με την αυθαιρεσία, όσο μόνο η θρησκεία μπορεί να την συναγωνιστεί. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι αποτελεί, κατά πολλούς τρόπους, τη θρησκεία της εποχής μας!
Δείτε το παράδειγμα των περίφημων «νιτρικών», τα οποία μετρώνται μετά μανίας στο νερό, αν και δεν έχουν καμία τοξικότητα για τον άνθρωπο. Καθώς έχουμε πλέον ευαίσθητες μεθόδους μέτρησής των, θεωρούμε τα 50mg στο λίτρο ως όριο και το νερό μολυσμένο και ακατάλληλο αν περιέχει παραπάνω. Την ίδια στιγμή, τα μαρούλια περιέχουν 2.000mg στο κιλό. Επομένως, με 2-3 πιρουνιές μαρουλοσαλάτας έχουμε καταναλώσει όσα νιτρικά περιέχονται σε ένα λίτρο «μολυσμένου» νερού. Η διαφορά είναι ότι οι οικολόγοι μας, δεν έχουν βάλει στο μάτι τα μαρούλια.
Ας μην τους βάζουμε λοιπόν ιδέες…
Μιχαλης Πιτσιλιδης
Στο ιστολογιo μου φιλοξενω κειμενα που εχουν να κανουν με τον προβληματισμο γυρω απο τη συγχρονη ιατρικη, την ιατρικοποιηση της ζωης μας και τους κινδυνους που κρυβει η ανεξελεγκτη δραση της ιατρικης, σε βαρος της υγειας και των οικονομικων μας. Πειτε αποφασιστικα οχι στις δηθεν "προληπτικες εξετασεις" που αφορουν τον καρκινο. Κινδυνευετε πολυ να βρεθειτε "καρκινοπαθης" χωρις λογο. Φιλοξενουνται επισης κειμενα που αναδεικνυουν οσα κρυβονται πισω απο την "οικολογια"...
25 Ιουλ 2010
16 Ιουν 2010
ΟΙ ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ "ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ" ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΚΑΘΕ 45 ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ
| Αντιδράσεις: |
ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΠΙΤΣΙΛΙΔΗ
Βρισκόμαστε στο 1962. Στις ΗΠΑ έγινε best seller το βιβλίο της Rachel Carson με τίτλο Silent Spring. Στο βιβλίο αυτό προβλήθηκε, μεταξύ άλλων, ο ισχυρισμός ότι τα εντομοκτόνα και, ειδικότερα, το διάσημο τότε και δαιμονικό έκτοτε DDT, δηλητηριάζουν τόσο την άγρια ζωή όσο και τον άνθρωπο. Αν και δεν θα το χαρακτήριζε κανείς φανατικό, το βιβλίο αυτό αποτέλεσε το έναυσμα του περιβαλλοντικού κινήματος στις ΗΠΑ. Η στοχοποίηση του DDT ήταν αναπόφευκτη μιας και, εκτός των άλλων, σχεδόν μονοπωλούσε την αγορά.
Η επιστήμη επέλεξε για μια ακόμα φορά τότε – όπως αδιάκοπα κάνει μέχρι και σήμερα και θα κάνει πάντα στο μέλλον – τις ασαφείς διατυπώσεις που τείνουν να προτρέπουν στην επιβολή περιορισμών και απαγορεύσεων. Ο λόγος; Πέραν των φασιστικής καταβολής αλαζονικών φαινομένων εκείνων που «ξέρουν» για όσους «δεν ξέρουν», υπάρχουν και λόγοι πολύ ρεαλιστικοί. Όταν απαγορεύεις κάτι θεωρώντας το ως παράγοντα κινδύνου για το Χ κακό, υπάρχουν δυο πιθανότητες. Αν το κακό Χ δεν επέλθει ή μειωθεί αισθητά, το αποτέλεσμα πιστώνεται ως επιτυχία και επιβεβαιώνει την αξία των μέτρων που λήφθηκαν, ασχέτως αν το κακό Χ δεν επρόκειτο να επέλθει ή θα μειωνόταν έτσι κι αλλιώς. Κανείς δεν θα ψάξει αν άλλοι παράγοντες συνέβαλαν στο αποτέλεσμα, πέραν αυτών που η επιστήμη εξετάζει. Αν πάλι το κακό Χ επέλθει, δεν έχεις παρά να λάβεις …αυστηρότερα μέτρα, αφού τα ληφθέντα απλώς …αποδείχτηκαν ανεπαρκή. Με τον τρόπο αυτό η επιστήμη σπάνια διακινδυνεύει το κύρος της ακόμα κι όταν αποτυγχάνει.
Το 1967, μια ομάδα δικηγόρων και επιστημόνων δημιούργησαν το EDF (Environmental Defense Fund). Την ίδια εποχή, επιστήμονες έδειξαν ότι τα αυγά γερακιών και άλλων άγριων πουλιών της Καλιφόρνιας, στα οποία ανιχνευόταν DDT σε αυξημένα (;) επίπεδα, είχαν συχνά πιο λεπτό τσόφλι. Κανείς δεν σκέφτηκε να δείξει τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό. Θεωρήθηκε πάντως κακό. Τα δικαστήρια, μετά από αγωγές του EDF αποφάσισαν το 1972 την απαγόρευση του DDT. Παρά το γεγονός ότι η απαγόρευση δεν ήταν ολική, ακολούθησε ομοβροντία απαγορεύσεων και σταδιακή αποκαθήλωση του DDT, σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Η βιομηχανία στράφηκε στην ανακάλυψη εναλλακτικών (και ακριβότερων) λύσεων. Προφανώς γλίτωσαν τα πουλάκια που τώρα, φαντάζομαι, θα γεννάνε αβγά με φυσιολογικό τσόφλι και σωστό κρόκο.
Όλα καλά ως εδώ. Αλλά το DDT υπήρξε και παραμένει το σημαντικότερο όπλο εναντίον της ελονοσίας η οποία, φυσικά, δεν απειλεί τους οικολόγους της Καλιφόρνιας ή της Εκάλης, αλλά κυριολεκτικά θερίζει σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
Ο Ιάπων γιατρός και ειδικός στη δημόσια υγεία Arata Kochi, διευθυντής του προγράμματος κατά της ελονοσίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, εκλιπαρεί συγκλονιστικά τους πλούσιους ακτιβιστές της οικολογίας: «Βοηθήστε να σώσουμε τα μωρά της Αφρικής, όπως βοηθάτε να σωθεί το περιβάλλον». Ο Robert Gwadz, του National Institute of Health, στις ΗΠΑ ανέλαβε να κάνει τον επίσημο μακάβριο απολογισμό του οικολογικού ακτιβισμού: «Η απαγόρευση του DDT μπορεί να έχει σκοτώσει 20 εκατομμύρια παιδιά». Το 2008, σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs094/en/index.html) καταγράφηκαν 247 εκατομμύρια περιστατικά ελονοσίας (άλλοι μιλάνε για τα διπλάσια αφού το 50% δεν γίνεται αντιληπτό) και περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αυτήν, στη μεγάλη πλειονότητα παιδιά κάτω των 6 ετών, κατά 90% στην τροπική Αφρική, όπου κάθε 45 δευτερόλεπτα ένα παιδί πεθαίνει από ελονοσία!!!
Οι τρομακτικοί αριθμοί επανέφεραν στο προσκήνιο τη χρήση DDT, αλλά μόνο για τον ψεκασμό των εσωτερικών τοίχων των σπιτιών (μέθοδος IRS, Indoor Residual Spraying) όπου το DDT πλεονεκτεί, όπως πάντα πλεονεκτούσε έναντι όλων των εντομοκτόνων και είναι και ήταν πάντα από τα ασφαλέστερα για τον άνθρωπο και τα θηλαστικά, σε αντίθεση με όσα επιλεκτικά αναμεταδίδονται από συνήθως άσχετα αλλά «περιβαλλοντικά ευαίσθητα» ΜΜΕ. Στη Σρι Λάνκα, μετά το πρόγραμμα των ψεκασμών, τα 3 εκατ. περιστατικά ετησίως έγιναν 29 (!) το 1964, χρονιά που διακόπηκε το πρόγραμμα για οικονομικούς λόγους, για να γίνουν 600.000 το 1968.
Θα επιτρέψουν οι οικολόγοι να σωθούν οι δυστυχισμένοι φτωχοί αυτού το κόσμου; Είναι πολύ αμφίβολο δυστυχώς! Οι τροπικές χώρες που θερίζει η μαλάρια είναι τόσο φτωχές, ώστε μπορούν να καλύψουν το ψέκασμα των εσωτερικών των «σπιτιών» στο ποσοστό του 80% που απαιτείται, μόνο εφόσον το πρόγραμμα χρηματοδοτηθεί. Και κανείς δεν τολμά να χρηματοδοτήσει πρόγραμμα με DDT. Αντίθετα, πολλοί είναι πρόθυμοι να στέλνουν απείρως ακριβότερα αν και πρακτικά αναποτελεσματικά χάπια. Ανθρωπιστική βοήθεια. Είναι politically correct.
Βρισκόμαστε στο 1962. Στις ΗΠΑ έγινε best seller το βιβλίο της Rachel Carson με τίτλο Silent Spring. Στο βιβλίο αυτό προβλήθηκε, μεταξύ άλλων, ο ισχυρισμός ότι τα εντομοκτόνα και, ειδικότερα, το διάσημο τότε και δαιμονικό έκτοτε DDT, δηλητηριάζουν τόσο την άγρια ζωή όσο και τον άνθρωπο. Αν και δεν θα το χαρακτήριζε κανείς φανατικό, το βιβλίο αυτό αποτέλεσε το έναυσμα του περιβαλλοντικού κινήματος στις ΗΠΑ. Η στοχοποίηση του DDT ήταν αναπόφευκτη μιας και, εκτός των άλλων, σχεδόν μονοπωλούσε την αγορά.
Η επιστήμη επέλεξε για μια ακόμα φορά τότε – όπως αδιάκοπα κάνει μέχρι και σήμερα και θα κάνει πάντα στο μέλλον – τις ασαφείς διατυπώσεις που τείνουν να προτρέπουν στην επιβολή περιορισμών και απαγορεύσεων. Ο λόγος; Πέραν των φασιστικής καταβολής αλαζονικών φαινομένων εκείνων που «ξέρουν» για όσους «δεν ξέρουν», υπάρχουν και λόγοι πολύ ρεαλιστικοί. Όταν απαγορεύεις κάτι θεωρώντας το ως παράγοντα κινδύνου για το Χ κακό, υπάρχουν δυο πιθανότητες. Αν το κακό Χ δεν επέλθει ή μειωθεί αισθητά, το αποτέλεσμα πιστώνεται ως επιτυχία και επιβεβαιώνει την αξία των μέτρων που λήφθηκαν, ασχέτως αν το κακό Χ δεν επρόκειτο να επέλθει ή θα μειωνόταν έτσι κι αλλιώς. Κανείς δεν θα ψάξει αν άλλοι παράγοντες συνέβαλαν στο αποτέλεσμα, πέραν αυτών που η επιστήμη εξετάζει. Αν πάλι το κακό Χ επέλθει, δεν έχεις παρά να λάβεις …αυστηρότερα μέτρα, αφού τα ληφθέντα απλώς …αποδείχτηκαν ανεπαρκή. Με τον τρόπο αυτό η επιστήμη σπάνια διακινδυνεύει το κύρος της ακόμα κι όταν αποτυγχάνει.
Το 1967, μια ομάδα δικηγόρων και επιστημόνων δημιούργησαν το EDF (Environmental Defense Fund). Την ίδια εποχή, επιστήμονες έδειξαν ότι τα αυγά γερακιών και άλλων άγριων πουλιών της Καλιφόρνιας, στα οποία ανιχνευόταν DDT σε αυξημένα (;) επίπεδα, είχαν συχνά πιο λεπτό τσόφλι. Κανείς δεν σκέφτηκε να δείξει τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό. Θεωρήθηκε πάντως κακό. Τα δικαστήρια, μετά από αγωγές του EDF αποφάσισαν το 1972 την απαγόρευση του DDT. Παρά το γεγονός ότι η απαγόρευση δεν ήταν ολική, ακολούθησε ομοβροντία απαγορεύσεων και σταδιακή αποκαθήλωση του DDT, σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Η βιομηχανία στράφηκε στην ανακάλυψη εναλλακτικών (και ακριβότερων) λύσεων. Προφανώς γλίτωσαν τα πουλάκια που τώρα, φαντάζομαι, θα γεννάνε αβγά με φυσιολογικό τσόφλι και σωστό κρόκο.
Όλα καλά ως εδώ. Αλλά το DDT υπήρξε και παραμένει το σημαντικότερο όπλο εναντίον της ελονοσίας η οποία, φυσικά, δεν απειλεί τους οικολόγους της Καλιφόρνιας ή της Εκάλης, αλλά κυριολεκτικά θερίζει σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
Ο Ιάπων γιατρός και ειδικός στη δημόσια υγεία Arata Kochi, διευθυντής του προγράμματος κατά της ελονοσίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, εκλιπαρεί συγκλονιστικά τους πλούσιους ακτιβιστές της οικολογίας: «Βοηθήστε να σώσουμε τα μωρά της Αφρικής, όπως βοηθάτε να σωθεί το περιβάλλον». Ο Robert Gwadz, του National Institute of Health, στις ΗΠΑ ανέλαβε να κάνει τον επίσημο μακάβριο απολογισμό του οικολογικού ακτιβισμού: «Η απαγόρευση του DDT μπορεί να έχει σκοτώσει 20 εκατομμύρια παιδιά». Το 2008, σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs094/en/index.html) καταγράφηκαν 247 εκατομμύρια περιστατικά ελονοσίας (άλλοι μιλάνε για τα διπλάσια αφού το 50% δεν γίνεται αντιληπτό) και περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αυτήν, στη μεγάλη πλειονότητα παιδιά κάτω των 6 ετών, κατά 90% στην τροπική Αφρική, όπου κάθε 45 δευτερόλεπτα ένα παιδί πεθαίνει από ελονοσία!!!
Οι τρομακτικοί αριθμοί επανέφεραν στο προσκήνιο τη χρήση DDT, αλλά μόνο για τον ψεκασμό των εσωτερικών τοίχων των σπιτιών (μέθοδος IRS, Indoor Residual Spraying) όπου το DDT πλεονεκτεί, όπως πάντα πλεονεκτούσε έναντι όλων των εντομοκτόνων και είναι και ήταν πάντα από τα ασφαλέστερα για τον άνθρωπο και τα θηλαστικά, σε αντίθεση με όσα επιλεκτικά αναμεταδίδονται από συνήθως άσχετα αλλά «περιβαλλοντικά ευαίσθητα» ΜΜΕ. Στη Σρι Λάνκα, μετά το πρόγραμμα των ψεκασμών, τα 3 εκατ. περιστατικά ετησίως έγιναν 29 (!) το 1964, χρονιά που διακόπηκε το πρόγραμμα για οικονομικούς λόγους, για να γίνουν 600.000 το 1968.
Θα επιτρέψουν οι οικολόγοι να σωθούν οι δυστυχισμένοι φτωχοί αυτού το κόσμου; Είναι πολύ αμφίβολο δυστυχώς! Οι τροπικές χώρες που θερίζει η μαλάρια είναι τόσο φτωχές, ώστε μπορούν να καλύψουν το ψέκασμα των εσωτερικών των «σπιτιών» στο ποσοστό του 80% που απαιτείται, μόνο εφόσον το πρόγραμμα χρηματοδοτηθεί. Και κανείς δεν τολμά να χρηματοδοτήσει πρόγραμμα με DDT. Αντίθετα, πολλοί είναι πρόθυμοι να στέλνουν απείρως ακριβότερα αν και πρακτικά αναποτελεσματικά χάπια. Ανθρωπιστική βοήθεια. Είναι politically correct.
19 Μαϊ 2010
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΘΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
| Αντιδράσεις: |
Του Μιχάλη Πιτσιλίδη
Πέρασε ήδη ένας χρόνος από τότε που γράψαμε στο PM, για πρώτη φορά στον ελληνικό τύπο, για την τραγωδία που παίζεται με κεντρικό άξονα την δήθεν πρόληψη του καρκίνου του προστάτη, μέσω της εξέτασης PSA. Στις 10 Μαρτίου 2010, στους New York Times, o Richard J. Ablin, o «εφευρέτης» της εξέτασης PSA, δημοσίευσε ένα συνταρακτικό κείμενο, αποσπάσματα του οποίου παρατίθενται εδώ:
«Κάθε χρόνο περίπου 30 εκατομμύρια Αμερικανοί υποβάλλονται σε έλεγχο της τιμής του προστατικού τους αντιγόνου (PSA), ενός ενζύμου που παράγεται από τον προστάτη αδένα. Η μέτρηση αυτή, η οποία από το 1994 φέρει την έγκριση του FDA, είναι η πιο διαδεδομένη μέθοδος διάγνωσης καρκίνου του προστάτη. Η δημοτικότητα της συγκεκριμένης εξέτασης έχει οδηγήσει σε μία δαπανηρότατη και άνευ προηγουμένου υγειονομική πανωλεθρία, κάτι που δυστυχώς γνωρίζω από πρώτο χέρι επειδή ήμουν εγώ ο άνθρωπος που το 1970 ανακάλυψε το τεστ PSA (…) Την επόμενη φορά που θα ακούσετε τα κανάλια να μεταδίδουν τα τελευταία νέα για τον καρκίνο του προστάτη, σκεφθείτε το εξής: η πιθανότητα ένας άντρας να διαγνωσθεί με καρκίνο του προστάτη είναι 16%, όμως η πιθανότητα να πεθάνει από τέτοιον καρκίνο είναι μόνο 3%. Αυτό συμβαίνει, όχι τόσο επειδή ο καρκίνος του προστάτη θεραπεύεται, αλλά επειδή η πλειοψηφία αυτών των καρκίνων μεγαλώνει τόσο αργά που ένας άντρας είναι πολύ πιο πιθανό να πεθάνει με παρά από καρκίνο του προστάτη.
Η προβλεπτική αξία του PSA θυμίζει κορώνα γράμματα. Έχω κουραστεί να επαναλαμβάνω ότι η εξέταση PSA δεν είναι σε θέση να ανιχνεύσει τον καρκίνο του προστάτη. Ακόμα χειρότερα, δε μπορεί να ξεχωρίσει ποιος καρκίνος είναι απειλητικός για τη ζωή και ποιος όχι. Το μόνο που κάνει είναι να προσδιορίζει τα επίπεδα του αντιγόνου στο αίμα. Λοιμώξεις, διάφορα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα –π.χ.η ιμπουπροφένη- καλοήθη πρηξίματα του προστάτη, είναι όλα ικανά να ανεβάσουν τις τιμές του PSA, χωρίς κανένα από αυτά να προκαλεί καρκίνο. Αντιθέτως, άντρες με χαμηλό PSA μπορεί να κρύβουν στον προστάτη τους επικίνδυνες κακοήθειες, ενώ άλλοι με υψηλές τιμές μπορεί να είναι υγιέστατοι.
(…) Εδώ και λίγο καιρό η ιατρική κοινότητα έχει αρχίσει να γυρνά την πλάτη της στον προληπτικό έλεγχο του PSA. Πέρυσι δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό New England Journal of Medicine τα αποτελέσματα δύο πολύ μεγάλων κλινικών δοκιμών που έγιναν για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αν το τεστ PSA μειώνει την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του προστάτη. Η αμερικανική δοκιμή έδειξε ότι η εξέταση δεν είχε κανένα αντίκτυπο στη μείωση των θανάτων σε άντρες άνω των 55 ετών, ενώ η ευρωπαϊκή μελέτη στοιχειοθέτησε μία μικρή μείωση του αριθμού των θανάτων, βρήκε όμως ότι πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία σαράντα οκτώ άτομα για να σωθεί η ζωή του ενός. Τα υπόλοιπα σαράντα επτά, ως αποτέλεσμα της εγχείρησης ή της ακτινοβολίας, μάλλον έχουν διαγράψει τον εαυτό τους από τη λίστα του σεξουαλικά ενεργού πληθυσμού ή τρέμουν στην ιδέα της απουσίας τουαλέτας σε απόσταση λίγων μέτρων.
Πολλοί από τους αρχικούς υποστηρικτές της εξέτασης, μεταξύ των οποίων και ο Thomas Stamey, εξέχον ουρολόγος από το Πανεπιστήμιο Stanford, εκφράζονται πλέον ανοιχτά εναντίον του συστηματικού προληπτικού ελέγχου PSA, ενώ τον προηγούμενο μήνα η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία συνέστησε περισσότερη σύνεση στη χρήση. Γιατί λοιπόν χρησιμοποιείται ακόμα; Για δύο πολύ απλούς λόγους: αφενός οι φαρμακευτικές εταιρείες συνεχίζουν να διαλαλούν την πραμάτεια τους και αφετέρου διάφοροι σύλλογοι αναξιοπαθούντων οργανώνουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης υπέρ της πρώιμης διάγνωσης, παροτρύνοντας τους άντρες να υποβάλλονται συστηματικά σε προληπτικό έλεγχο. Ακόμα και τώρα η Αμερικανική Εταιρεία Ουρολόγων δεν ντρέπεται να συνιστά τακτικό προληπτικό έλεγχο, τη στιγμή που το Εθνικό Αντικαρκινικό Ινστιτούτο αποφεύγει να πάρει θέση, δηλώνοντας ότι οι αποδείξεις είναι ακόμα ανεπαρκείς.
Όταν ανακάλυψα το τη μέθοδο ελέγχου PSA ποτέ δε μπορούσα να φανταστώ ότι, τέσσερις δεκαετίες αργότερα, θα οδηγούσε σε μία κερδοσκοπική φρενίτιδα με καταστροφικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Η ιατρική κοινότητα πρέπει να δει την αλήθεια κατάματα και να σταματήσει να παραπέμπει τους άντρες για εξέταση PSA άνευ λόγου. Έτσι, όχι μόνο θα εξοικονομηθούν δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά και εκατομμύρια άνθρωποι θα γλιτώσουν από περιττές και βασανιστικές «θεραπείες».
Πέρασε ήδη ένας χρόνος από τότε που γράψαμε στο PM, για πρώτη φορά στον ελληνικό τύπο, για την τραγωδία που παίζεται με κεντρικό άξονα την δήθεν πρόληψη του καρκίνου του προστάτη, μέσω της εξέτασης PSA. Στις 10 Μαρτίου 2010, στους New York Times, o Richard J. Ablin, o «εφευρέτης» της εξέτασης PSA, δημοσίευσε ένα συνταρακτικό κείμενο, αποσπάσματα του οποίου παρατίθενται εδώ:
«Κάθε χρόνο περίπου 30 εκατομμύρια Αμερικανοί υποβάλλονται σε έλεγχο της τιμής του προστατικού τους αντιγόνου (PSA), ενός ενζύμου που παράγεται από τον προστάτη αδένα. Η μέτρηση αυτή, η οποία από το 1994 φέρει την έγκριση του FDA, είναι η πιο διαδεδομένη μέθοδος διάγνωσης καρκίνου του προστάτη. Η δημοτικότητα της συγκεκριμένης εξέτασης έχει οδηγήσει σε μία δαπανηρότατη και άνευ προηγουμένου υγειονομική πανωλεθρία, κάτι που δυστυχώς γνωρίζω από πρώτο χέρι επειδή ήμουν εγώ ο άνθρωπος που το 1970 ανακάλυψε το τεστ PSA (…) Την επόμενη φορά που θα ακούσετε τα κανάλια να μεταδίδουν τα τελευταία νέα για τον καρκίνο του προστάτη, σκεφθείτε το εξής: η πιθανότητα ένας άντρας να διαγνωσθεί με καρκίνο του προστάτη είναι 16%, όμως η πιθανότητα να πεθάνει από τέτοιον καρκίνο είναι μόνο 3%. Αυτό συμβαίνει, όχι τόσο επειδή ο καρκίνος του προστάτη θεραπεύεται, αλλά επειδή η πλειοψηφία αυτών των καρκίνων μεγαλώνει τόσο αργά που ένας άντρας είναι πολύ πιο πιθανό να πεθάνει με παρά από καρκίνο του προστάτη.
Η προβλεπτική αξία του PSA θυμίζει κορώνα γράμματα. Έχω κουραστεί να επαναλαμβάνω ότι η εξέταση PSA δεν είναι σε θέση να ανιχνεύσει τον καρκίνο του προστάτη. Ακόμα χειρότερα, δε μπορεί να ξεχωρίσει ποιος καρκίνος είναι απειλητικός για τη ζωή και ποιος όχι. Το μόνο που κάνει είναι να προσδιορίζει τα επίπεδα του αντιγόνου στο αίμα. Λοιμώξεις, διάφορα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα –π.χ.η ιμπουπροφένη- καλοήθη πρηξίματα του προστάτη, είναι όλα ικανά να ανεβάσουν τις τιμές του PSA, χωρίς κανένα από αυτά να προκαλεί καρκίνο. Αντιθέτως, άντρες με χαμηλό PSA μπορεί να κρύβουν στον προστάτη τους επικίνδυνες κακοήθειες, ενώ άλλοι με υψηλές τιμές μπορεί να είναι υγιέστατοι.
(…) Εδώ και λίγο καιρό η ιατρική κοινότητα έχει αρχίσει να γυρνά την πλάτη της στον προληπτικό έλεγχο του PSA. Πέρυσι δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό New England Journal of Medicine τα αποτελέσματα δύο πολύ μεγάλων κλινικών δοκιμών που έγιναν για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αν το τεστ PSA μειώνει την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του προστάτη. Η αμερικανική δοκιμή έδειξε ότι η εξέταση δεν είχε κανένα αντίκτυπο στη μείωση των θανάτων σε άντρες άνω των 55 ετών, ενώ η ευρωπαϊκή μελέτη στοιχειοθέτησε μία μικρή μείωση του αριθμού των θανάτων, βρήκε όμως ότι πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία σαράντα οκτώ άτομα για να σωθεί η ζωή του ενός. Τα υπόλοιπα σαράντα επτά, ως αποτέλεσμα της εγχείρησης ή της ακτινοβολίας, μάλλον έχουν διαγράψει τον εαυτό τους από τη λίστα του σεξουαλικά ενεργού πληθυσμού ή τρέμουν στην ιδέα της απουσίας τουαλέτας σε απόσταση λίγων μέτρων.
Πολλοί από τους αρχικούς υποστηρικτές της εξέτασης, μεταξύ των οποίων και ο Thomas Stamey, εξέχον ουρολόγος από το Πανεπιστήμιο Stanford, εκφράζονται πλέον ανοιχτά εναντίον του συστηματικού προληπτικού ελέγχου PSA, ενώ τον προηγούμενο μήνα η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία συνέστησε περισσότερη σύνεση στη χρήση. Γιατί λοιπόν χρησιμοποιείται ακόμα; Για δύο πολύ απλούς λόγους: αφενός οι φαρμακευτικές εταιρείες συνεχίζουν να διαλαλούν την πραμάτεια τους και αφετέρου διάφοροι σύλλογοι αναξιοπαθούντων οργανώνουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης υπέρ της πρώιμης διάγνωσης, παροτρύνοντας τους άντρες να υποβάλλονται συστηματικά σε προληπτικό έλεγχο. Ακόμα και τώρα η Αμερικανική Εταιρεία Ουρολόγων δεν ντρέπεται να συνιστά τακτικό προληπτικό έλεγχο, τη στιγμή που το Εθνικό Αντικαρκινικό Ινστιτούτο αποφεύγει να πάρει θέση, δηλώνοντας ότι οι αποδείξεις είναι ακόμα ανεπαρκείς.
Όταν ανακάλυψα το τη μέθοδο ελέγχου PSA ποτέ δε μπορούσα να φανταστώ ότι, τέσσερις δεκαετίες αργότερα, θα οδηγούσε σε μία κερδοσκοπική φρενίτιδα με καταστροφικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Η ιατρική κοινότητα πρέπει να δει την αλήθεια κατάματα και να σταματήσει να παραπέμπει τους άντρες για εξέταση PSA άνευ λόγου. Έτσι, όχι μόνο θα εξοικονομηθούν δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά και εκατομμύρια άνθρωποι θα γλιτώσουν από περιττές και βασανιστικές «θεραπείες».
06 Μαϊ 2010
ΔΕΝ ΑΠΕΡΓΕΙΣ; ΘΑΝΑΤΟΣ!
| Αντιδράσεις: |
Του Δημήτρη Φύσσα
Τα πράγματα είναι απλά. Οι σημερινοί νεκροί εκτελέστηκαν επειδή δεν απεργούσαν. Το επαναλαμβάνω: εκτελέστηκαν επειδή δεν απεργούσαν.
Τώρα διαβάστε παρακάτω, αν θέλετε.
Άκουσα τις δηλώσεις του Παφίλη (ΚΚΕ) και του Τσίπρα (ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ) στη Βουλή. Αστείες.
Τόσον καιρό το ΚΚΕ ασκούσε σωματική βία εναντίον όσων τολμούσαν να μη απεργούν. Για το κόμμα αυτό -που η διάλυση της ελληνικής οικονομίας είναι αυτοσκοπός προκειμένου να ξεσπάσει η Οκτωβριανή του επανάσταση- η απεργία δεν είναι δικαίωμα. Δεν είναι προσωπική απόφαση. Δεν είναι δυνατότητα. Είναι υποχρέωση. Και έτσι το ΚΚΕ / ΠΑΜΕ / σωματεία τους εμποδίζουν με σωματική βία όσους επιλέγουν να εργαστούν. Δεν τους πληρώνουν όμως τα μεροκάματα που κόβει ο εργοδότης (τα είχα γράψει και σε προηγούμενο άρθρο μου αυτά, για το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, είχα αναφερθεί και σε συγκεκριμένους χώρους εργασίας). «Συνεπώς, απεργείτε υποχρεωτικά. Αν πάτε να δουλέψετε, θα σας δείρουμε. Και το παράλληλο κράτος του ΚΚΕ αναλαμβάνει τα υπόλοιπα: αργόσχολοι, υπάλληλοι του κόμματος, ανεπάγγελτοι, κομματικά στελέχη, ήδη απεργοί και κάποιοι ιδεολόγοι, που θεωρούν ότι ξέρουν το καλό του κάθε εργαζόμενου καλύτερα από τον ίδιο. Το ΚΚΕ έστρωνε το δρόμο. Τώρα που κάποιοι (αναρχοαυτόνομοι; αναρχικοί; αριστεριστές; παρακρατικοί;) περπάτησαν ένα βήμα ακόμα στον ίδιο δρόμο, τι βρήκε να πει ο Παφίλης; Λέξη για τους νεκρούς. Λέξη για τη μολότοφ. Λέξη για την ασφυξία στο χώρο εργασίας. Λέξη για τους πρότερους δικούς του τραμπουκισμούς. Μίλησε για προβοκάτσια εναντίον του ΚΚΕ. Κατάγγειλε και τα νέα οικονομικά μέτρα. Αλλά δεν ήταν αυτό το θέμα της ειδικής -προ ημερήσιας διάταξης- συζήτησης. Το θέμα ήταν οι νεκροί.
Ο Τσίπρας πράγματι μίλησε για τους νεκρούς- εξέφρασε τη λύπη του. Όμως, λέξη για μολότοφ. Λέξη για το ποιοι τη ρίξανε. Ή μάλλον, η γνωστή καραμέλα: προβοκάτορες. Κατά τα άλλα, φρόντισε να καταδικάσει τη βία. «Τι κακή που είναι αυτή η βία. Και πόσο δεν έχει καμιά σχέση μ΄ αυτήν ο ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ. Και τι άσχημα κάνατε τότε που μας βρίζατε, το Δεκέμβρη. Ενώ εμείς είμαστε καλά παιδιά» κλπ κλπ. Και κατά τα άλλα, έβρισε το ΛΑΟΣ (γενικώς και αορίστως, όμως) και υπερασπίστηκε το ΚΚΕ από τους προβοκάτορες. Δηλαδή, και κατά τον Τσίπρα και κατά τον Παφίλη, το ΚΚΕ ήταν ο στόχος. Γι΄ αυτό σκοτώθηκαν τρεις άνθρωποι- και πολύ περισσότεροι βρίσκονται, μισοπνιγμένοι από τους καπνούς, στο νοσοκομείο.
Είναι αλήθεια πως ούτε ο Παπανδρέου, ούτε ο Σαμαράς, ούτε ο Ροντούλης τόλμησαν να πουν τα πράγματα 100% με τ΄ όνομά τους. Τουλάχιστον όμως αυτοί δεν ισχυρίστηκαν ότι τα κόμματά τους ήταν ο στόχος των επεισοδίων και των γεγονότων. Τουλάχιστον ο πρωθυπουργός μίλησε για «δολοφονίες» (από ποιους και γιατί, βεβαίως, άγνωστο). Ενώ η λεγόμενη Αριστερά, έχοντας λερωμένη τη φωλιά της, προσπάθησε να αποκρύψει το τι έγινε, να γενικολογήσει, να στρέψει αλλού τη συζήτηση. Ακόμα κι ο τριπλός φόνος ήταν έργο προβοκατόρων, πού πάτησαν αυτοί οι κακοί προβοκάτορες που το κάνανε; Συμφωνώ ότι οι δολοφόνοι δεν ήταν μέλη του ΚΚΕ, ούτε του ΣΥΡΙΖΑ. Το πιθανότερο είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να ρίχνουν μολότοφ συνεχώς (μόνο που τα μολότοφ ενίοτε σκοτώνουν). Όμως, σε ποια παράδοση πάτησαν οι δολοφόνοι; Ποιοι είχανε καλύψει την υπέρμετρη βία του Δεκέμβρη (έστω κι αν, στο κάτω κάτω, είχε την αρχική αφορμή στην ανεγκέφαλη πράξη του Κορκονέα); Ποιοι δέρνουνε, σήμερα, οποιονδήποτε διαφωνεί μαζί τους στα σωματεία; Ποιοι απαγορεύουν την εργασία σε μέρα απεργίας; Ποιοι καλλιεργούνε τη βία όπου τους παίρνει (αεροδρόμιο Κέρκυρας, Ακρόπολη, ζώνη Περάματος;) Οι ίδιοι αυτοί κάνανε σήμερα την πάπια για τους τρεις νεκρούς μη απεργούς. Δεν ξέρουνε τίποτα. «Προβοκάτσια», λένε. Φταίνε τα οικονομικά μέτρα, λένε. Η κυβέρνηση. Το ΔΝΤ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση. Λοιπόν, να τα πείτε στις οικογένειες των τριών τραπεζοϋπαλλήλων αυτά. Των τριών νεκρών μη απεργών.
Γιατί οι νεκροί αυτοί έτσι καταγράφονται: ως μη απεργοί. Δεν ήταν διαδηλωτές. Δεν είχαν πολιτική ταυτότητα. Δεν τους σκότωσε η αστυνομία. Δεν τους σκότωσε «το κράτος της Δεξιάς», του ΠΑΣΟΚ ή όποιο άλλο. Τους σκότωσε βία αριστερής προέλευσης (όπως, κατά πάσα πιθανότητα, το Αφγανάκι την άλλη φορά στα Πατήσια, θυμόσαστε;) Τους σκότωσε η απόφασή τους να δουλέψουν. Τόλμησαν, μάλιστα, να δουλέψουν στη «Μαρφίν», του μεγαλοκαπιταλιστή Βγενόπουλου. Θέλετε να πήγαν στο γραφείο επειδή φοβόντουσαν για τη θέση τους, ενώ μέσα τους επιθυμούσαν ν΄ απεργήσουν; Να το δεχτώ. Αλλά η ουσία είναι ότι πήγαν. Εκεί κατέληξε η προσωπική τους απόφαση. Αυτοί ξέρανε καλύτερα τι θέλανε, τι τους συνέφερε στην προσωπική τους ζωή, όχι οι εργατοπατέρες και οι θιασώτες της υποχρεωτικής απεργίας. Όμως στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας, «το συμφέρον των πολλών» και οι όποιοι διερμηνευτές του είναι, πάντα, πάνω από τα άτομα. Συνεπώς η απεργία είναι υποχρέωση. Κι αφού αυτοί οι υπάλληλοι πήγαν στη δουλειά, έπρεπε να τιμωρηθούν. Και για κάποιους δεν αρκεί μόνο η τιμωρία με προπηλακισμούς, ύβρεις, διαγραφές από τα σωματεία, χλεύη και ξυλοδαρμό. Αυτά είναι ψιλά πράματα, τα κάνουν έτσι κι αλλιώς οι κνίτες- και από κοντά οι συριζαίοι.
Κάποιοι όμως πρέπει να τιμωρούνται κι αλλιώς. Παραδειγματικά. Γιατί στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας η προσωπική βούληση δε μετράει. Αφού η απεργία είναι επιβαλλόμενη υποχρέωση, η η ποινή για τη μη συμμόρφωση μπορεί να φτάσει μέχρι το θάνατο. Το Μάη του ΄36 σκοτώνανε τους απεργούς. Στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας σκοτώνουνε τους μη απεργούς. Για να δούμε τώρα, στην επόμενη απεργία ποιος θα τολμήσει να ξαναδουλέψει;
5 του Μάη του 2010, ώρα 9.20 μ.μ.
Υ.Γ. Τώρα που εγώ γράφω και σεις με διαβάζετε, οι ιατροδικαστές έχουν πιάσει δουλειά πάνω στα πτώματα τριών νέων ανθρώπων, ενώ ισάριθμες οικογένειες μένουν ενεές. Μήπως, αν το σκεφτούμε λίγο περισσότερο, πρέπει ν΄ αρχίσουμε ν΄ ακούμε μ΄ άλλο αφτί τις (δικαιολογητικές) αρλούμπες του κάθε Τσίπρα και του κάθε Παφίλη;
Τα πράγματα είναι απλά. Οι σημερινοί νεκροί εκτελέστηκαν επειδή δεν απεργούσαν. Το επαναλαμβάνω: εκτελέστηκαν επειδή δεν απεργούσαν.
Τώρα διαβάστε παρακάτω, αν θέλετε.
Άκουσα τις δηλώσεις του Παφίλη (ΚΚΕ) και του Τσίπρα (ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ) στη Βουλή. Αστείες.
Τόσον καιρό το ΚΚΕ ασκούσε σωματική βία εναντίον όσων τολμούσαν να μη απεργούν. Για το κόμμα αυτό -που η διάλυση της ελληνικής οικονομίας είναι αυτοσκοπός προκειμένου να ξεσπάσει η Οκτωβριανή του επανάσταση- η απεργία δεν είναι δικαίωμα. Δεν είναι προσωπική απόφαση. Δεν είναι δυνατότητα. Είναι υποχρέωση. Και έτσι το ΚΚΕ / ΠΑΜΕ / σωματεία τους εμποδίζουν με σωματική βία όσους επιλέγουν να εργαστούν. Δεν τους πληρώνουν όμως τα μεροκάματα που κόβει ο εργοδότης (τα είχα γράψει και σε προηγούμενο άρθρο μου αυτά, για το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, είχα αναφερθεί και σε συγκεκριμένους χώρους εργασίας). «Συνεπώς, απεργείτε υποχρεωτικά. Αν πάτε να δουλέψετε, θα σας δείρουμε. Και το παράλληλο κράτος του ΚΚΕ αναλαμβάνει τα υπόλοιπα: αργόσχολοι, υπάλληλοι του κόμματος, ανεπάγγελτοι, κομματικά στελέχη, ήδη απεργοί και κάποιοι ιδεολόγοι, που θεωρούν ότι ξέρουν το καλό του κάθε εργαζόμενου καλύτερα από τον ίδιο. Το ΚΚΕ έστρωνε το δρόμο. Τώρα που κάποιοι (αναρχοαυτόνομοι; αναρχικοί; αριστεριστές; παρακρατικοί;) περπάτησαν ένα βήμα ακόμα στον ίδιο δρόμο, τι βρήκε να πει ο Παφίλης; Λέξη για τους νεκρούς. Λέξη για τη μολότοφ. Λέξη για την ασφυξία στο χώρο εργασίας. Λέξη για τους πρότερους δικούς του τραμπουκισμούς. Μίλησε για προβοκάτσια εναντίον του ΚΚΕ. Κατάγγειλε και τα νέα οικονομικά μέτρα. Αλλά δεν ήταν αυτό το θέμα της ειδικής -προ ημερήσιας διάταξης- συζήτησης. Το θέμα ήταν οι νεκροί.
Ο Τσίπρας πράγματι μίλησε για τους νεκρούς- εξέφρασε τη λύπη του. Όμως, λέξη για μολότοφ. Λέξη για το ποιοι τη ρίξανε. Ή μάλλον, η γνωστή καραμέλα: προβοκάτορες. Κατά τα άλλα, φρόντισε να καταδικάσει τη βία. «Τι κακή που είναι αυτή η βία. Και πόσο δεν έχει καμιά σχέση μ΄ αυτήν ο ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ. Και τι άσχημα κάνατε τότε που μας βρίζατε, το Δεκέμβρη. Ενώ εμείς είμαστε καλά παιδιά» κλπ κλπ. Και κατά τα άλλα, έβρισε το ΛΑΟΣ (γενικώς και αορίστως, όμως) και υπερασπίστηκε το ΚΚΕ από τους προβοκάτορες. Δηλαδή, και κατά τον Τσίπρα και κατά τον Παφίλη, το ΚΚΕ ήταν ο στόχος. Γι΄ αυτό σκοτώθηκαν τρεις άνθρωποι- και πολύ περισσότεροι βρίσκονται, μισοπνιγμένοι από τους καπνούς, στο νοσοκομείο.
Είναι αλήθεια πως ούτε ο Παπανδρέου, ούτε ο Σαμαράς, ούτε ο Ροντούλης τόλμησαν να πουν τα πράγματα 100% με τ΄ όνομά τους. Τουλάχιστον όμως αυτοί δεν ισχυρίστηκαν ότι τα κόμματά τους ήταν ο στόχος των επεισοδίων και των γεγονότων. Τουλάχιστον ο πρωθυπουργός μίλησε για «δολοφονίες» (από ποιους και γιατί, βεβαίως, άγνωστο). Ενώ η λεγόμενη Αριστερά, έχοντας λερωμένη τη φωλιά της, προσπάθησε να αποκρύψει το τι έγινε, να γενικολογήσει, να στρέψει αλλού τη συζήτηση. Ακόμα κι ο τριπλός φόνος ήταν έργο προβοκατόρων, πού πάτησαν αυτοί οι κακοί προβοκάτορες που το κάνανε; Συμφωνώ ότι οι δολοφόνοι δεν ήταν μέλη του ΚΚΕ, ούτε του ΣΥΡΙΖΑ. Το πιθανότερο είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να ρίχνουν μολότοφ συνεχώς (μόνο που τα μολότοφ ενίοτε σκοτώνουν). Όμως, σε ποια παράδοση πάτησαν οι δολοφόνοι; Ποιοι είχανε καλύψει την υπέρμετρη βία του Δεκέμβρη (έστω κι αν, στο κάτω κάτω, είχε την αρχική αφορμή στην ανεγκέφαλη πράξη του Κορκονέα); Ποιοι δέρνουνε, σήμερα, οποιονδήποτε διαφωνεί μαζί τους στα σωματεία; Ποιοι απαγορεύουν την εργασία σε μέρα απεργίας; Ποιοι καλλιεργούνε τη βία όπου τους παίρνει (αεροδρόμιο Κέρκυρας, Ακρόπολη, ζώνη Περάματος;) Οι ίδιοι αυτοί κάνανε σήμερα την πάπια για τους τρεις νεκρούς μη απεργούς. Δεν ξέρουνε τίποτα. «Προβοκάτσια», λένε. Φταίνε τα οικονομικά μέτρα, λένε. Η κυβέρνηση. Το ΔΝΤ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση. Λοιπόν, να τα πείτε στις οικογένειες των τριών τραπεζοϋπαλλήλων αυτά. Των τριών νεκρών μη απεργών.
Γιατί οι νεκροί αυτοί έτσι καταγράφονται: ως μη απεργοί. Δεν ήταν διαδηλωτές. Δεν είχαν πολιτική ταυτότητα. Δεν τους σκότωσε η αστυνομία. Δεν τους σκότωσε «το κράτος της Δεξιάς», του ΠΑΣΟΚ ή όποιο άλλο. Τους σκότωσε βία αριστερής προέλευσης (όπως, κατά πάσα πιθανότητα, το Αφγανάκι την άλλη φορά στα Πατήσια, θυμόσαστε;) Τους σκότωσε η απόφασή τους να δουλέψουν. Τόλμησαν, μάλιστα, να δουλέψουν στη «Μαρφίν», του μεγαλοκαπιταλιστή Βγενόπουλου. Θέλετε να πήγαν στο γραφείο επειδή φοβόντουσαν για τη θέση τους, ενώ μέσα τους επιθυμούσαν ν΄ απεργήσουν; Να το δεχτώ. Αλλά η ουσία είναι ότι πήγαν. Εκεί κατέληξε η προσωπική τους απόφαση. Αυτοί ξέρανε καλύτερα τι θέλανε, τι τους συνέφερε στην προσωπική τους ζωή, όχι οι εργατοπατέρες και οι θιασώτες της υποχρεωτικής απεργίας. Όμως στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας, «το συμφέρον των πολλών» και οι όποιοι διερμηνευτές του είναι, πάντα, πάνω από τα άτομα. Συνεπώς η απεργία είναι υποχρέωση. Κι αφού αυτοί οι υπάλληλοι πήγαν στη δουλειά, έπρεπε να τιμωρηθούν. Και για κάποιους δεν αρκεί μόνο η τιμωρία με προπηλακισμούς, ύβρεις, διαγραφές από τα σωματεία, χλεύη και ξυλοδαρμό. Αυτά είναι ψιλά πράματα, τα κάνουν έτσι κι αλλιώς οι κνίτες- και από κοντά οι συριζαίοι.
Κάποιοι όμως πρέπει να τιμωρούνται κι αλλιώς. Παραδειγματικά. Γιατί στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας η προσωπική βούληση δε μετράει. Αφού η απεργία είναι επιβαλλόμενη υποχρέωση, η η ποινή για τη μη συμμόρφωση μπορεί να φτάσει μέχρι το θάνατο. Το Μάη του ΄36 σκοτώνανε τους απεργούς. Στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Ελλάδας σκοτώνουνε τους μη απεργούς. Για να δούμε τώρα, στην επόμενη απεργία ποιος θα τολμήσει να ξαναδουλέψει;
5 του Μάη του 2010, ώρα 9.20 μ.μ.
Υ.Γ. Τώρα που εγώ γράφω και σεις με διαβάζετε, οι ιατροδικαστές έχουν πιάσει δουλειά πάνω στα πτώματα τριών νέων ανθρώπων, ενώ ισάριθμες οικογένειες μένουν ενεές. Μήπως, αν το σκεφτούμε λίγο περισσότερο, πρέπει ν΄ αρχίσουμε ν΄ ακούμε μ΄ άλλο αφτί τις (δικαιολογητικές) αρλούμπες του κάθε Τσίπρα και του κάθε Παφίλη;
23 Απρ 2010
Το «φακελάκι» και το περί στρουθοκαμήλου μύθευμα
| Αντιδράσεις: |
Του Θεόδωρου Μουντοκαλάκη
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Υπεύθυνος για τη λανθασμένη πληροφορία ότι οι στρουθοκάμηλοι κρύβουν το κεφάλι τους όταν απειλούνται, πιστεύοντας ότι έτσι δεν θα γίνουν αντιληπτές από τον εχθρό τους, είναι ο Ρωμαίος Πλίνιος ο Πρεσβύτερος. Από το μύθευμα του Πλινίου γεννήθηκε ο όρος «στρουθοκαμηλισμός», που ενώ αδικεί το μεγαλύτερο εν ζωή πτηνό, περιγράφει εύστοχα μια γνωστή ανθρώπινη συμπεριφορά: το να προσποιείται κανείς ότι αγνοεί ένα πρόβλημα όταν δεν τολμά να το αντιμετωπίσει.
Στα σύγχρονα λεξικά της ελληνικής γλώσσας, ένας άλλος όρος, ο όρος «φακελάκι» ερμηνεύεται ως «παράνομη χρηματική αμοιβή για την εξασφάλιση καλύτερης ή ταχύτερης εξυπηρέτησης» ή ειδικότερα, ως «παράνομη αμοιβή γιατρού». Αν και το φαινόμενο «ιατρικό φακελάκι» απασχολεί την κοινή γνώμη εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες, τα ΜΜΕ θεωρούν ότι εξοφλούν το χρέος τους με το εξαπολύουν μύδρους εναντίον των «επίορκων λειτουργών του Ιπποκράτη», οι ιατρικοί σύλλογοι επικαλούνται την έλλειψη «επώνυμων καταγγελιών» για να δικαιολογούν την αδράνειά τους και οι υπουργοί υγείας επιβάλλουν πού και πού καμιά ποινή, αναζητούν άλλοθι σε «παθογένειες που κληροδότησε το παρελθόν» ή κάνουν έκκληση στους πολίτες για «συνεργασία». Ουδείς τολμά να ασχοληθεί με τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος, δικαιώνοντας έτσι το περί στρουθοκαμήλου μύθευμα του Πλινίου.
Ενδεικτικό της σύγχυσης που επικρατεί είναι το ότι με τον όρο «ιατρικό φακελάκι» νοούνται τόσο το φιλοδώρημα, όσο και η δωροδοκία. Άλλο είναι, όμως, το να ανταμείβεις κάποιον με φιλοδώρημα και άλλο το να τον δωροδοκείς. Το πρώτο είναι ζήτημα αξιοπρέπειας του αποδέκτη του φιλοδωρήματος, το δεύτερο ποινικό αδίκημα που διαπράττεται και από τους δυο συναλλασσόμενους. Φυσικά, τα μεγάλα χρηματικά ποσά δεν δίνονται υπό τύπο φιλοδωρήματος. Δίνονται για δωροδοκία –συνήθως με τη μορφή αμοιβής χειρουργού. Αν και υπάρχουν παραδείγματα ανάλγητων χειρουργών που απαιτούν εκβιαστικά την παράνομη αμοιβή, τις πιο πολλές φορές η αθέμιτη συναλλαγή γίνεται με τη συγκατάθεση αν όχι με πρωτοβουλία του ίδιου του αρρώστου. Για ποιο λόγο, άραγε, ένας άρρωστος ή ένας συγγενής αρρώστου καταφεύγει στη δωροδοκία; Η συνηθισμένη απάντηση –εξαιρετικά υποτιμητική για τους γιατρούς -είναι ότι αυτό γίνεται επειδή πιστεύεται ότι έτσι ο χειρουργός θα προσέξει περισσότερο τον άρρωστο. Στην πραγματικότητα, με τον παράνομο αυτό τρόπο ο άρρωστος κατορθώνει να παρακάμπτει τη λίστα αναμονής και να χειρουργείται όποτε εκείνος θέλει, σε όποιο νοσοκομείο θέλει, από το χειρουργό της αρεσκείας του –πράγμα αδιανόητο για τους χρήστες δημόσιων συστημάτων υγείας άλλων χωρών.
Σε άρθρο σύνταξης μιας εβδομαδιαίας δωρεάν εφημερίδας, ο αρθρογράφος προτείνει την «άμεση αυστηροποίηση (sic) της νομοθεσίας, ώστε οι γιατροί που παίρνουν “φακελάκι“ να χάνουν σε χρόνο ρεκόρ το δικαίωμα άσκησης του επαγγέλματος και να καταλήγουν στη φυλακή». Άραγε, ο συντάκτης αυτού του άρθρου διερωτήθηκε ποτέ για ποιο λόγο, αν δεν υπήρχε το «φακελάκι», ένας ικανός χειρουργός θα συνέχιζε να εργάζεται σε δημόσιο νοσοκομείο με μηνιαίες απολαβές που αντιστοιχούν σε μέρος μόνο του χρηματικού ποσού με το οποίο αμείβεται, για μια και μόνη χειρουργική επέμβαση, ένας εξ ίσου ικανός συνάδελφός του που ασκεί ελεύθερο επάγγελμα;
Η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται, βέβαια, στην αυστηρότερη τιμωρία των ενόχων – όπως οι αυστηρότερες ποινές του κώδικα οδικής κυκλοφορίας δεν περιόρισαν τα τροχαία ατυχήματα. Η λύση που θα διαφύλαττε το κύρος των γιατρών, θα περιόριζε τη φοροδιαφυγή, θα ενίσχυε τους πόρους των δημόσιων νοσοκομείων και θα επέτρεπε τον επί ίσοις όροις ανταγωνισμό τους με τα ιδιωτικά θεραπευτήρια είναι η καθιέρωση ιδιωτικών πτερύγων στα νοσοκομεία του ΕΣΥ -όπως ίσχυε, προ του 1983, για τα μεγάλα νοσοκομεία που λειτουργούσαν ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου. Μια τέτοια λύση δεν είναι εύκολη, αφού προϋποθέτει την απαγκίστρωση από δογματικές αγκυλώσεις. Είναι, όμως, ο μόνος τρόπος για να παύσουμε να στρουθοκαμηλίζουμε ότι όλα μπορούν να διορθωθούν με αναθέματα κατά των «επίορκων» γιατρών ή με εκκλήσεις στο κοινό για «συνεργασία».
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Υπεύθυνος για τη λανθασμένη πληροφορία ότι οι στρουθοκάμηλοι κρύβουν το κεφάλι τους όταν απειλούνται, πιστεύοντας ότι έτσι δεν θα γίνουν αντιληπτές από τον εχθρό τους, είναι ο Ρωμαίος Πλίνιος ο Πρεσβύτερος. Από το μύθευμα του Πλινίου γεννήθηκε ο όρος «στρουθοκαμηλισμός», που ενώ αδικεί το μεγαλύτερο εν ζωή πτηνό, περιγράφει εύστοχα μια γνωστή ανθρώπινη συμπεριφορά: το να προσποιείται κανείς ότι αγνοεί ένα πρόβλημα όταν δεν τολμά να το αντιμετωπίσει.
Στα σύγχρονα λεξικά της ελληνικής γλώσσας, ένας άλλος όρος, ο όρος «φακελάκι» ερμηνεύεται ως «παράνομη χρηματική αμοιβή για την εξασφάλιση καλύτερης ή ταχύτερης εξυπηρέτησης» ή ειδικότερα, ως «παράνομη αμοιβή γιατρού». Αν και το φαινόμενο «ιατρικό φακελάκι» απασχολεί την κοινή γνώμη εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες, τα ΜΜΕ θεωρούν ότι εξοφλούν το χρέος τους με το εξαπολύουν μύδρους εναντίον των «επίορκων λειτουργών του Ιπποκράτη», οι ιατρικοί σύλλογοι επικαλούνται την έλλειψη «επώνυμων καταγγελιών» για να δικαιολογούν την αδράνειά τους και οι υπουργοί υγείας επιβάλλουν πού και πού καμιά ποινή, αναζητούν άλλοθι σε «παθογένειες που κληροδότησε το παρελθόν» ή κάνουν έκκληση στους πολίτες για «συνεργασία». Ουδείς τολμά να ασχοληθεί με τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος, δικαιώνοντας έτσι το περί στρουθοκαμήλου μύθευμα του Πλινίου.
Ενδεικτικό της σύγχυσης που επικρατεί είναι το ότι με τον όρο «ιατρικό φακελάκι» νοούνται τόσο το φιλοδώρημα, όσο και η δωροδοκία. Άλλο είναι, όμως, το να ανταμείβεις κάποιον με φιλοδώρημα και άλλο το να τον δωροδοκείς. Το πρώτο είναι ζήτημα αξιοπρέπειας του αποδέκτη του φιλοδωρήματος, το δεύτερο ποινικό αδίκημα που διαπράττεται και από τους δυο συναλλασσόμενους. Φυσικά, τα μεγάλα χρηματικά ποσά δεν δίνονται υπό τύπο φιλοδωρήματος. Δίνονται για δωροδοκία –συνήθως με τη μορφή αμοιβής χειρουργού. Αν και υπάρχουν παραδείγματα ανάλγητων χειρουργών που απαιτούν εκβιαστικά την παράνομη αμοιβή, τις πιο πολλές φορές η αθέμιτη συναλλαγή γίνεται με τη συγκατάθεση αν όχι με πρωτοβουλία του ίδιου του αρρώστου. Για ποιο λόγο, άραγε, ένας άρρωστος ή ένας συγγενής αρρώστου καταφεύγει στη δωροδοκία; Η συνηθισμένη απάντηση –εξαιρετικά υποτιμητική για τους γιατρούς -είναι ότι αυτό γίνεται επειδή πιστεύεται ότι έτσι ο χειρουργός θα προσέξει περισσότερο τον άρρωστο. Στην πραγματικότητα, με τον παράνομο αυτό τρόπο ο άρρωστος κατορθώνει να παρακάμπτει τη λίστα αναμονής και να χειρουργείται όποτε εκείνος θέλει, σε όποιο νοσοκομείο θέλει, από το χειρουργό της αρεσκείας του –πράγμα αδιανόητο για τους χρήστες δημόσιων συστημάτων υγείας άλλων χωρών.
Σε άρθρο σύνταξης μιας εβδομαδιαίας δωρεάν εφημερίδας, ο αρθρογράφος προτείνει την «άμεση αυστηροποίηση (sic) της νομοθεσίας, ώστε οι γιατροί που παίρνουν “φακελάκι“ να χάνουν σε χρόνο ρεκόρ το δικαίωμα άσκησης του επαγγέλματος και να καταλήγουν στη φυλακή». Άραγε, ο συντάκτης αυτού του άρθρου διερωτήθηκε ποτέ για ποιο λόγο, αν δεν υπήρχε το «φακελάκι», ένας ικανός χειρουργός θα συνέχιζε να εργάζεται σε δημόσιο νοσοκομείο με μηνιαίες απολαβές που αντιστοιχούν σε μέρος μόνο του χρηματικού ποσού με το οποίο αμείβεται, για μια και μόνη χειρουργική επέμβαση, ένας εξ ίσου ικανός συνάδελφός του που ασκεί ελεύθερο επάγγελμα;
Η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται, βέβαια, στην αυστηρότερη τιμωρία των ενόχων – όπως οι αυστηρότερες ποινές του κώδικα οδικής κυκλοφορίας δεν περιόρισαν τα τροχαία ατυχήματα. Η λύση που θα διαφύλαττε το κύρος των γιατρών, θα περιόριζε τη φοροδιαφυγή, θα ενίσχυε τους πόρους των δημόσιων νοσοκομείων και θα επέτρεπε τον επί ίσοις όροις ανταγωνισμό τους με τα ιδιωτικά θεραπευτήρια είναι η καθιέρωση ιδιωτικών πτερύγων στα νοσοκομεία του ΕΣΥ -όπως ίσχυε, προ του 1983, για τα μεγάλα νοσοκομεία που λειτουργούσαν ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου. Μια τέτοια λύση δεν είναι εύκολη, αφού προϋποθέτει την απαγκίστρωση από δογματικές αγκυλώσεις. Είναι, όμως, ο μόνος τρόπος για να παύσουμε να στρουθοκαμηλίζουμε ότι όλα μπορούν να διορθωθούν με αναθέματα κατά των «επίορκων» γιατρών ή με εκκλήσεις στο κοινό για «συνεργασία».
Τα «μυστικά» των φαρμάκων
| Αντιδράσεις: |
Τα φάρμακα αποτελούν μια εντελώς ιδιαίτερη κατηγορία αγαθών, για τρεις βασικούς λόγους. Ο πρώτος έχει να κάνει με το γεγονός ότι ποιοτικές διαβαθμίσεις δεν είναι αποδεκτές. Το φάρμακο οφείλει πάντα να είναι άριστης ποιότητας. Ο δεύτερος είναι το γεγονός ότι το φάρμακο αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό, προοριζόμενο για την αποκατάσταση ή τη διατήρηση του «πολυτιμότερου αγαθού», της υγείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υφίστανται πολλά θέματα ασφάλειας και να απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις στον τομέα αυτό. Ο πιο σημαντικός, ωστόσο, λόγος, αφορά το μοναδικό γεγονός ότι ως προϊόντα τα φάρμακα από άλλον επιλέγονται (γιατρός), από άλλον χρησιμοποιούνται (ασθενής) και από άλλον πληρώνονται (ασφαλιστικά ταμεία).
Προφανώς, τα συμφέροντα αυτών δεν συμπίπτουν. Μάλλον αντιτίθενται. Επομένως, η αναζήτηση μιας αποδεκτής από όλες τις πλευρές ισορροπίας, συνιστά το ζητούμενο σε όλα τα ανεπτυγμένα κράτη όπου υπάρχει πρόβλημα φαρμάκων. Στα άλλα κράτη το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν φάρμακα. Οι διαταραχές της ισορροπίας των τριών, φέρνουν συχνά και σχεδόν πάντα δυσμενώς, το φάρμακο στη δημοσιότητα. Καθώς το θέμα είναι ειδικό και σχετικά πολύπλοκο, καθένας κατέχει (;) ένα μικρό τμήμα της αλήθειας, αλλά είναι σίγουρος πως την κατέχει στο σύνολό της. Μερικά παραδείγματα είναι διαφωτιστικά.
Συχνά αναφέρεται ότι οι «φαρμακευτικές δαπάνες» είναι υπέρογκες. Αλλά ως κρατικές δαπάνες αναφέρονται, στην πραγματικότητα, οι πωλήσεις των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίες είναι διπλάσιες των φαρμακευτικών δαπανών (5 δις το 2009 οι δαπάνες, 9 δις οι πωλήσεις). Συχνά, ακόμα και από υπουργικά χείλη, η Ελλάδα συγκρίνεται, σε ότι αφορά τις δαπάνες, με διάφορες χώρες, όπως π.χ. το Βέλγιο, με βάση τον περίπου ίσο πληθυσμό. Αλλά η σύγκριση είναι άτοπη, γιατί στο Βέλγιο το κράτος συμμετέχει κατά 56% στις δαπάνες, ενώ στην Ελλάδα κατά 73%.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές των φαρμάκων στην Ελλάδα ορίζονται από το κράτος (Υπουργείο Ανάπτυξης), με βάση τις χαμηλότερες τιμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είμαστε μια από τις ακριβότερες χώρες, σε πολλά φάρμακα. Η αντίφαση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις όριζαν τις τιμές και τις παρακολουθούσαν για μια τετραετία. Μετά οι τιμές «πάγωναν» επ’ αόριστο. Όλοι θυμόμαστε τις θριαμβευτικές ανακοινώσεις περί παγώματος των τιμών, οι οποίες προβάλλονταν από τους υπουργούς ως άθλος και από τα ΜΜΕ ως κυβερνητικές επιτυχίες, κυρίως στη μάχη εναντίον των «αδηφάγων πολυεθνικών εταιρειών». Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι τιμές μειώνονταν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, εκτός από την έξυπνη Ελλάδα, στην οποία έμεναν αγέρωχα παγωμένες στην κορυφή! Και αντίστροφα. Τα παγώματα οδήγησαν σε απόσυρση εξαιρετικά και πολύ φθηνά φάρμακα, με αποτέλεσμα να εισάγονται από τον κρατικό ΙΦΕΤ, σε τιμές συχνά δεκαπλάσιες!
Μια άλλη προσέγγιση βρίσκει εξαιρετικά ακριβά τα generics στην Ελλάδα, όπου είχαν τιμή ίση με το 80% εκείνης του πρωτότυπου (σήμερα 72%). Χάρη στην τιμή αυτή, ωστόσο, αναπτύχθηκε η ελληνική φαρμακευτική βιομηχανία και σήμερα είναι υγιής, ισχυρή και εξαγωγική, με μεγάλες και αξιόλογες μονάδες. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Πολλές εταιρείες generics είναι απολύτως αληθές ότι αναπτύσσουν σχέσεις με γιατρούς (ΙΚΑ και ΟΓΑ κυρίως) και προωθούν τα φάρμακά τους αμείβοντας το γιατρό «με το κομμάτι». Αυτό είναι αλήθεια. Ωστόσο, εξίσου αλήθεια είναι και το γεγονός ότι το ΙΚΑ βασίζεται σ’ αυτή την κατάσταση, θεωρώντας την ως έμμεση μισθοδοσία των χιλιάδων υπεράριθμων γιατρών που του φόρτωσαν τα πολιτικά ρουσφέτια και τους οποίους, φυσικά, αδυνατεί να πληρώσει. Η κατάσταση αυτή, της έμμεσης μέσω των προμηθευτών «μισθοδοσίας» εφαρμόζεται σε όλο το ΕΣΥ - εκτός αν πιστεύει κανείς ότι οι διευθυντές των κλινικών στα νοσοκομεία μας, με μισθούς 2.500 ευρώ, μένουν σε αυτά λόγω πατριωτισμού ή αλτρουϊσμού…
Η κυβέρνηση αποφάσισε να δώσει τη μάχη μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης σε δυο πεδία: τις τιμές και τη λίστα. Με τον έλεγχο των τιμών και το νέο τρόπο τιμολόγησης, ελπίζει να μειώσει τις κρατικές δαπάνες κατά 1 δις ετησίως. Αν πετύχει το στόχο της, ωστόσο, η νίκη θα είναι πύρρειος, αφού θα συνοδεύεται από απώλειες εσόδων από ΦΠΑ (180 εκατ.) και φόρους (450 εκατ.). Ταυτοχρόνως, θα χαθούν πάνω από 2.000 θέσεις εργασίας , εκμηδενίζοντας έτσι το όφελος. Η λίστα έχει αποδειχτεί πολλές φορές στο παρελθόν ότι δεν είναι αποτελεσματική - εκτός αν οδηγήσει σε σοβαρή υποβάθμιση των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων, μέσω περικοπών στις θεραπευτικές επιλογές. Στην περίπτωση αυτή, βέβαια, που είναι και η πιο πιθανή, απλώς η κρατική δαπάνη θα μεταφερθεί στις πλάτες των πολιτών. Με τον τρόπο αυτό ασφαλώς και επιτυγχάνεται μείωση των κρατικών δαπανών σε βάρος, κυρίως, των οικονομικά ασθενέστερων…
Με όλα αυτά, η «μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης» τείνει να γίνει αυτοσκοπός, και τα οφέλη από τα φάρμακα παραβλέπονται πλήρως. Ωστόσο, πολλές διεθνείς μελέτες έχουν αποδείξει ότι δαπάνη στα φάρμακα 1 ευρώ, εξοικονομεί περίπου 6 ευρώ από τις συνολικές δαπάνες υγείας. Για πολλούς ειδικούς τα φάρμακα δεν αποτελούν δαπάνη, αλλά επένδυση. Στη χώρα μας, εξαιτίας της εκτεταμένης διαφθοράς, τείνουν τα χλωρά να καίγονται με τα ξηρά ή, συνηθέστερα, να συσσωρεύονται αναιτίως, ατυχείς και αποτυχημένες ρυθμίσεις…
Προφανώς, τα συμφέροντα αυτών δεν συμπίπτουν. Μάλλον αντιτίθενται. Επομένως, η αναζήτηση μιας αποδεκτής από όλες τις πλευρές ισορροπίας, συνιστά το ζητούμενο σε όλα τα ανεπτυγμένα κράτη όπου υπάρχει πρόβλημα φαρμάκων. Στα άλλα κράτη το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν φάρμακα. Οι διαταραχές της ισορροπίας των τριών, φέρνουν συχνά και σχεδόν πάντα δυσμενώς, το φάρμακο στη δημοσιότητα. Καθώς το θέμα είναι ειδικό και σχετικά πολύπλοκο, καθένας κατέχει (;) ένα μικρό τμήμα της αλήθειας, αλλά είναι σίγουρος πως την κατέχει στο σύνολό της. Μερικά παραδείγματα είναι διαφωτιστικά.
Συχνά αναφέρεται ότι οι «φαρμακευτικές δαπάνες» είναι υπέρογκες. Αλλά ως κρατικές δαπάνες αναφέρονται, στην πραγματικότητα, οι πωλήσεις των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίες είναι διπλάσιες των φαρμακευτικών δαπανών (5 δις το 2009 οι δαπάνες, 9 δις οι πωλήσεις). Συχνά, ακόμα και από υπουργικά χείλη, η Ελλάδα συγκρίνεται, σε ότι αφορά τις δαπάνες, με διάφορες χώρες, όπως π.χ. το Βέλγιο, με βάση τον περίπου ίσο πληθυσμό. Αλλά η σύγκριση είναι άτοπη, γιατί στο Βέλγιο το κράτος συμμετέχει κατά 56% στις δαπάνες, ενώ στην Ελλάδα κατά 73%.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές των φαρμάκων στην Ελλάδα ορίζονται από το κράτος (Υπουργείο Ανάπτυξης), με βάση τις χαμηλότερες τιμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είμαστε μια από τις ακριβότερες χώρες, σε πολλά φάρμακα. Η αντίφαση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις όριζαν τις τιμές και τις παρακολουθούσαν για μια τετραετία. Μετά οι τιμές «πάγωναν» επ’ αόριστο. Όλοι θυμόμαστε τις θριαμβευτικές ανακοινώσεις περί παγώματος των τιμών, οι οποίες προβάλλονταν από τους υπουργούς ως άθλος και από τα ΜΜΕ ως κυβερνητικές επιτυχίες, κυρίως στη μάχη εναντίον των «αδηφάγων πολυεθνικών εταιρειών». Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι τιμές μειώνονταν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, εκτός από την έξυπνη Ελλάδα, στην οποία έμεναν αγέρωχα παγωμένες στην κορυφή! Και αντίστροφα. Τα παγώματα οδήγησαν σε απόσυρση εξαιρετικά και πολύ φθηνά φάρμακα, με αποτέλεσμα να εισάγονται από τον κρατικό ΙΦΕΤ, σε τιμές συχνά δεκαπλάσιες!
Μια άλλη προσέγγιση βρίσκει εξαιρετικά ακριβά τα generics στην Ελλάδα, όπου είχαν τιμή ίση με το 80% εκείνης του πρωτότυπου (σήμερα 72%). Χάρη στην τιμή αυτή, ωστόσο, αναπτύχθηκε η ελληνική φαρμακευτική βιομηχανία και σήμερα είναι υγιής, ισχυρή και εξαγωγική, με μεγάλες και αξιόλογες μονάδες. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Πολλές εταιρείες generics είναι απολύτως αληθές ότι αναπτύσσουν σχέσεις με γιατρούς (ΙΚΑ και ΟΓΑ κυρίως) και προωθούν τα φάρμακά τους αμείβοντας το γιατρό «με το κομμάτι». Αυτό είναι αλήθεια. Ωστόσο, εξίσου αλήθεια είναι και το γεγονός ότι το ΙΚΑ βασίζεται σ’ αυτή την κατάσταση, θεωρώντας την ως έμμεση μισθοδοσία των χιλιάδων υπεράριθμων γιατρών που του φόρτωσαν τα πολιτικά ρουσφέτια και τους οποίους, φυσικά, αδυνατεί να πληρώσει. Η κατάσταση αυτή, της έμμεσης μέσω των προμηθευτών «μισθοδοσίας» εφαρμόζεται σε όλο το ΕΣΥ - εκτός αν πιστεύει κανείς ότι οι διευθυντές των κλινικών στα νοσοκομεία μας, με μισθούς 2.500 ευρώ, μένουν σε αυτά λόγω πατριωτισμού ή αλτρουϊσμού…
Η κυβέρνηση αποφάσισε να δώσει τη μάχη μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης σε δυο πεδία: τις τιμές και τη λίστα. Με τον έλεγχο των τιμών και το νέο τρόπο τιμολόγησης, ελπίζει να μειώσει τις κρατικές δαπάνες κατά 1 δις ετησίως. Αν πετύχει το στόχο της, ωστόσο, η νίκη θα είναι πύρρειος, αφού θα συνοδεύεται από απώλειες εσόδων από ΦΠΑ (180 εκατ.) και φόρους (450 εκατ.). Ταυτοχρόνως, θα χαθούν πάνω από 2.000 θέσεις εργασίας , εκμηδενίζοντας έτσι το όφελος. Η λίστα έχει αποδειχτεί πολλές φορές στο παρελθόν ότι δεν είναι αποτελεσματική - εκτός αν οδηγήσει σε σοβαρή υποβάθμιση των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων, μέσω περικοπών στις θεραπευτικές επιλογές. Στην περίπτωση αυτή, βέβαια, που είναι και η πιο πιθανή, απλώς η κρατική δαπάνη θα μεταφερθεί στις πλάτες των πολιτών. Με τον τρόπο αυτό ασφαλώς και επιτυγχάνεται μείωση των κρατικών δαπανών σε βάρος, κυρίως, των οικονομικά ασθενέστερων…
Με όλα αυτά, η «μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης» τείνει να γίνει αυτοσκοπός, και τα οφέλη από τα φάρμακα παραβλέπονται πλήρως. Ωστόσο, πολλές διεθνείς μελέτες έχουν αποδείξει ότι δαπάνη στα φάρμακα 1 ευρώ, εξοικονομεί περίπου 6 ευρώ από τις συνολικές δαπάνες υγείας. Για πολλούς ειδικούς τα φάρμακα δεν αποτελούν δαπάνη, αλλά επένδυση. Στη χώρα μας, εξαιτίας της εκτεταμένης διαφθοράς, τείνουν τα χλωρά να καίγονται με τα ξηρά ή, συνηθέστερα, να συσσωρεύονται αναιτίως, ατυχείς και αποτυχημένες ρυθμίσεις…
22 Απρ 2010
Πώς να βρεις ένα καλό γιατρό
| Αντιδράσεις: |
Ο ΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΗς ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑΤΡΟΥ
Των Θεόδουλου Παπαβασιλείου-Μιχάλη Πιτσιλίδη
1. Αποφεύγετε συστηματικά τις χειρουργικές ειδικότητες. Επίσκεψη στον χειρουργό, ισοδυναμεί με εθελοντική είσοδο στο χειρουργείο. Κι αυτό, πολύ πιο συχνά απ’ όσο φαντάζεστε, δεν είναι καθόλου απαραίτητο.
2. Αν ο γιατρός δεν σας αφιερώσει χρόνο για τη λήψη πολύ λεπτομερούς ιστορικού, προσωπικού και οικογενειακού, αλλάξτε τον χωρίς δεύτερη σκέψη! Οι πιθανότητες ιατρικού λάθους και ταλαιπωρίας σας με άσκοπες εξετάσεις και θεραπείες, είναι πάρα πολύ υψηλές. Είναι κακός γιατρός.
3. Αν ο γιατρός γράφει φάρμακα και εξετάσεις με χαρακτηριστική ευκολία, αλλάξτε τον. Στην καλύτερη περίπτωση δεν ξέρει τι κάνει, στη χειρότερη ξέρει ότι σας βασανίζει για να κερδίσει χρήματα. Καθόλου σπάνιο επίσης.
4. Αν ο γιατρός χρησιμοποιεί ιατρική ορολογία και σας βομβαρδίζει με τρομακτικές άγνωστες λέξεις, αλλάξτε τον. Αρνείται να επικοινωνήσει μαζί σας κι αυτό, εκτός των άλλων, επιβαρύνει την υγεία και επιβραδύνει την ανάρρωσή σας.
5. Αν ο χειρουργός βιάζεται πολύ να σας οδηγήσει στο χειρουργείο, αλλάξτε τον. Μια ή δυο εβδομάδες, ώστε να πάρετε κι άλλες γνώμες, να ενημερωθείτε από το διαδίκτυο, να ρωτήσετε συγγενείς και φίλους, δεν επηρεάζουν την έκβαση στα μη οξέα περιστατικά. Ο γιατρός που βιάζεται το κάνει για το πορτοφόλι σας, όχι για σας.
6. Αν ο γιατρός σας αποτελεί κινητή έκθεση πολυτελών ειδών και αξεσουάρ, αν ότι φοράει κι ότι κρατάει κραυγάζουν την …επωνυμία τους, αλλάξτε τον. Όχι μόνο γιατί δείχνει την κουλτούρα και τις προτεραιότητές του, αλλά και γιατί θα πρέπει να ενισχύσετε τη συλλογή του.
7. Μη δίνετε στο γιατρό την εντύπωση ότι, προκειμένου για την υγεία, το χρήμα δεν είναι θέμα. Πολύ πιθανό να είναι για κείνον θέμα, οπότε θα ξοδευτείτε πολύ και θα ταλαιπωρηθείτε ακόμα περισσότερο.
8. Να θυμάστε ότι το 90% των νοσημάτων είναι αυτο-ιόμενα και από το υπόλοιπο 10%, για το 90% η ιατρική δεν έχει λύση. Επομένως εκτιμείστε όλως ιδιαιτέρως τον μετριοπαθή γιατρό που αρχικά σας συμβουλεύει κι έπειτα συζητάει μαζί σας τις πιθανές θεραπείες. Στο κάτω κάτω, δώστε …χρόνο στον εαυτό σας να γίνει καλά.
9. Αποφεύγετε τις προσφορές για δωρεάν εξετάσεις και επισκέψεις σε γιατρούς, που παρέχουν σήμερα τόσοι και τόσοι, στον ιδιωτικό τομέα. Μην ξύνεστε στην γκλίτσα του τσοπάνη! Σπάνια θα φύγετε αλώβητοι από τέτοιες διαδικασίες. Στην καλύτερη περίπτωση θα μπλέξετε με φάρμακα, στη χειρότερη θα …χειρουργηθείτε ή θα …συγχωρεθείτε.
10. Αν έχετε κάποιο ειδικό, σχετικά σπάνιο ή σοβαρό πρόβλημα, ιδίως χειρουργικής φύσης, να θυμάστε ότι, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, το εξωτερικό αποτελεί την καλύτερη λύση - συχνά δε και τη φθηνότερη!
Των Θεόδουλου Παπαβασιλείου-Μιχάλη Πιτσιλίδη
1. Αποφεύγετε συστηματικά τις χειρουργικές ειδικότητες. Επίσκεψη στον χειρουργό, ισοδυναμεί με εθελοντική είσοδο στο χειρουργείο. Κι αυτό, πολύ πιο συχνά απ’ όσο φαντάζεστε, δεν είναι καθόλου απαραίτητο.
2. Αν ο γιατρός δεν σας αφιερώσει χρόνο για τη λήψη πολύ λεπτομερούς ιστορικού, προσωπικού και οικογενειακού, αλλάξτε τον χωρίς δεύτερη σκέψη! Οι πιθανότητες ιατρικού λάθους και ταλαιπωρίας σας με άσκοπες εξετάσεις και θεραπείες, είναι πάρα πολύ υψηλές. Είναι κακός γιατρός.
3. Αν ο γιατρός γράφει φάρμακα και εξετάσεις με χαρακτηριστική ευκολία, αλλάξτε τον. Στην καλύτερη περίπτωση δεν ξέρει τι κάνει, στη χειρότερη ξέρει ότι σας βασανίζει για να κερδίσει χρήματα. Καθόλου σπάνιο επίσης.
4. Αν ο γιατρός χρησιμοποιεί ιατρική ορολογία και σας βομβαρδίζει με τρομακτικές άγνωστες λέξεις, αλλάξτε τον. Αρνείται να επικοινωνήσει μαζί σας κι αυτό, εκτός των άλλων, επιβαρύνει την υγεία και επιβραδύνει την ανάρρωσή σας.
5. Αν ο χειρουργός βιάζεται πολύ να σας οδηγήσει στο χειρουργείο, αλλάξτε τον. Μια ή δυο εβδομάδες, ώστε να πάρετε κι άλλες γνώμες, να ενημερωθείτε από το διαδίκτυο, να ρωτήσετε συγγενείς και φίλους, δεν επηρεάζουν την έκβαση στα μη οξέα περιστατικά. Ο γιατρός που βιάζεται το κάνει για το πορτοφόλι σας, όχι για σας.
6. Αν ο γιατρός σας αποτελεί κινητή έκθεση πολυτελών ειδών και αξεσουάρ, αν ότι φοράει κι ότι κρατάει κραυγάζουν την …επωνυμία τους, αλλάξτε τον. Όχι μόνο γιατί δείχνει την κουλτούρα και τις προτεραιότητές του, αλλά και γιατί θα πρέπει να ενισχύσετε τη συλλογή του.
7. Μη δίνετε στο γιατρό την εντύπωση ότι, προκειμένου για την υγεία, το χρήμα δεν είναι θέμα. Πολύ πιθανό να είναι για κείνον θέμα, οπότε θα ξοδευτείτε πολύ και θα ταλαιπωρηθείτε ακόμα περισσότερο.
8. Να θυμάστε ότι το 90% των νοσημάτων είναι αυτο-ιόμενα και από το υπόλοιπο 10%, για το 90% η ιατρική δεν έχει λύση. Επομένως εκτιμείστε όλως ιδιαιτέρως τον μετριοπαθή γιατρό που αρχικά σας συμβουλεύει κι έπειτα συζητάει μαζί σας τις πιθανές θεραπείες. Στο κάτω κάτω, δώστε …χρόνο στον εαυτό σας να γίνει καλά.
9. Αποφεύγετε τις προσφορές για δωρεάν εξετάσεις και επισκέψεις σε γιατρούς, που παρέχουν σήμερα τόσοι και τόσοι, στον ιδιωτικό τομέα. Μην ξύνεστε στην γκλίτσα του τσοπάνη! Σπάνια θα φύγετε αλώβητοι από τέτοιες διαδικασίες. Στην καλύτερη περίπτωση θα μπλέξετε με φάρμακα, στη χειρότερη θα …χειρουργηθείτε ή θα …συγχωρεθείτε.
10. Αν έχετε κάποιο ειδικό, σχετικά σπάνιο ή σοβαρό πρόβλημα, ιδίως χειρουργικής φύσης, να θυμάστε ότι, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, το εξωτερικό αποτελεί την καλύτερη λύση - συχνά δε και τη φθηνότερη!
Γιατί χρωστάνε τα νοσοκομεία;
| Αντιδράσεις: |
Του Μιχάλη Πιτσιλίδη
Τα τριακόσια πενήντα εκατομμύρια ευρώ φτάνει σήμερα το χρέος των νοσοκομείων, προς μια και μόνη ελληνική φαρμακευτική εταιρεία! Μέχρι το τέλος του 2009, τα χρέη τετραετίας προς τις φαρμακευτικές έφταναν περίπου τα 4 δις ευρώ, ενώ άλλα τόσα περίπου συσσωρεύτηκαν, από το 2005 που πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος διακανονισμός, στους προμηθευτές επιστημονικού υλικού, συσκευών και αναλωσίμων. Το χρέος αυξάνεται με γρήγορο ρυθμό και η «δημιουργική» λογιστική του διαχείριση έφτασε να επηρεάζει την εικόνα του δημοσιονομικού ελλείμματος, στην Ελλάδα και τις Βρυξέλες.
Όλες οι κυβερνήσεις επιδιώκουν, προκειμένου να τιθασεύσουν το χρέος, να ελέγξουν το «κύκλωμα» των προμηθειών, υποσχόμενες ένα νέο νόμο, λιγότερο ή περισσότερο ανεδαφικό από αυτόν του κ. Δ. Αβραμόπουλου, ο οποίος δεν εφαρμόστηκε ποτέ απλώς γιατί δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Στα νοσοκομεία, με βάση τη σχετική φιλολογία, θεωρείται ότι δρουν τα «πιράνχας», δηλαδή προμηθευτές που λυμαίνονται το δημόσιο χρήμα, εκμεταλλευόμενοι την κρατική γραφειοκρατία και την εκτεταμένη διαφθορά των δημόσιων λειτουργών. Αυτό όντως συμβαίνει, αλλά σε άγνωστη έκταση, όπως σε όλον, άλλωστε το δημόσιο τομέα. Πράγματι, ενώ περίπου 900-1.000 εταιρείες προμηθεύουν τα νοσοκομεία, δεν φθάνουν τις 200 οι «επίσημες» εταιρείες, με δημόσιο πρόσωπο, μέλη των αντίστοιχων επαγγελματικών οργανώσεων, με εθνική ή πολυεθνική δράση. Τι είναι οι άλλες; Πρόκειται συνήθως για εταιρείες-βιτρίνες ιατρών και συγγενών τους, οι οποίες εκμεταλλεύονται την ιατρική παντοδυναμία στα νοσοκομεία, προμηθεύοντάς τα με τα υλικά που «προτιμά» ο γιατρός-συνεταίρος ή κρυφός ιδιοκτήτης ή στενά «συνεργαζόμενος».
Σε πολλές περιπτώσεις, το συμπέρασμα περί πιράνχας εξάγεται π.χ. από τη σύγκριση των τιμών, με τις οποίες προσφέρεται το ίδιο είδος σε κρατικά και ιδιωτικά νοσοκομεία. Η υψηλότερη τιμή προς το δημόσιο έχει πολλές ερμηνείες. Συχνότερα υποκρύπτει σύμβαση χρονομίσθωσης ενός ακριβού μηχανήματος, της οποίας το κόστος έχει - κοινή συναινέσει - μεταφερθεί στα «ακριβά» αναλώσιμα ή αντιδραστήρια. Οφείλεται επίσης στο τραπεζικό κόστος του χρήματος και στις υποχρεώσεις του προμηθευτή (π.χ. 24ωρη τεχνική υποστήριξη ) που τίθενται μόνο στο δημόσιο επειδή οι τεχνικές υπηρεσίες των νοσοκομείων είναι επιπέδου συνοικιακού ηλεκτρολόγου. Τέλος, η τιμή επιβαρύνεται σοβαρά από τις οικονομικές απαιτήσεις που προβάλλουν όλοι όσοι μπορούν, από το γιατρό μέχρι τον υπάλληλο που θα εκδώσει ή όχι την επιταγή πληρωμής του προμηθευτή. Όσοι μπορούν χρηματίζονται όσο μπορούν στα δημόσια νοσοκομεία. Ποιος πληρώνει το κόστος; Αυτή είναι η αλήθεια…
Η πλευρά των εσόδων;
Όπως και να έχει το ζήτημα, οι προμήθειες ανήκουν στο σκέλος των εξόδων, ενώ για τα έσοδα των νοσοκομείων ουδείς ενδιαφέρεται. Είναι προφανές όμως ότι το χρέος είναι το αποτέλεσμα τόσο των αυξημένων εξόδων, όσο και των μειωμένων εσόδων. Ενδεικτικά:
1. Οι τιμές των περισσότερων ιατρικών πράξεων που προσφέρουν τα νοσοκομεία, ισχύουν από το 1991. Για ένα κάταγμα στο χέρι, το νοσοκομείο «χρεώνει» περίπου 15 ευρώ (δυο ακτινογραφίες και γύψο!). Το ποσόν αυτό δεν καλύπτει ούτε την αξία του γύψου.
2. Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία εξυπηρετούν φιλικά, γρήγορα και δωρεάν, συγγενείς και φίλους, σε πάσης φύσεως εξετάσεις, χωρίς κανείς να πληρώνει τίποτα. Οι γιατροί χρησιμοποιούν κατά κόρον τα νοσοκομεία και τον εξοπλισμό τους, περίπου ως ιδιωτικά τους ιατρεία.
3. Τα ασφαλιστικά ταμεία χρεώνονται (όταν χρεώνονται…) για τη νοσηλεία των ασφαλισμένων τους, σε συμβολικές τιμές. Το ημερήσιο κλειστό νοσήλιο κινείται μεταξύ 70 και 90 ευρώ, ανάλογα με το είδος της περίθαλψης. Το νοσήλιο αυτό, αν και αντιπροσωπεύει περίπου το 20-40% του πραγματικού, σπανίως πληρώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, μερικά από τα οποία έχουν κηρύξει παύση πληρωμών για πολλά χρόνια ενώ, παράλληλα, δεν αναφέρουν στους «ισολογισμούς» τους, τα χρέη προς τα νοσοκομεία!
4. Τα νοσοκομεία ασκούν κοινωνική πολιτική π.χ. περιθάλποντας άπορους, κρατούμενους, οικονομικούς μετανάστες, πολιτικούς πρόσφυγες και λοιπούς αναξιοπαθούντες. Ουδείς καταβάλλει τις σχετικές δαπάνες, οι οποίες μεταφράζονται, φυσικά, σε χρέος.
5. Τα νοσοκομεία παρέχουν πολλές υπηρεσίες δωρεάν. Τυπικό παράδειγμα οι υπηρεσίες αιμοδοσίας που εξυπηρετούν δωρεάν και τα ιδιωτικά νοσοκομεία. Η επεξεργασία και διακίνηση μιας μονάδας αίματος, από την αιμοληψία μέχρι τη χορήγηση, κοστίζει πάνω από 220 ευρώ. Είκοσι εκατομμύρια ευρώ ετησίως κοστίζει στα νοσοκομεία η διαχείριση αίματος, μόνο για τους νεφροπαθείς. Φυσικά, ουδείς καλύπτει αυτά τα κόστη.
6. Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία είναι δημόσιοι υπάλληλοι και η μισθοδοσία τους βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Όλο και μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης, ωστόσο, μεταφέρεται σταδιακά στα νοσοκομεία, μέσω της πρόσληψης ιδιωτικών συνεργείων για καθαριότητα, εστίαση και φύλαξη ή της κάλυψης κενών θέσεων εργασίας με συμβάσεις. Τα νοσοκομεία πληρώνουν κατά προτεραιότητα όλους αυτούς, τα τρόφιμα και το πετρέλαιο, αφήνοντας απλήρωτους τους προμηθευτές.
7. Τα νοσοκομεία δεν είναι σε θέση να συνεργαστούν με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες ώστε να εισρεύσει στα ταμεία τους ζεστό χρήμα, επειδή …αδυνατούν να κοστολογήσουν τις υπηρεσίες τους!
Το αυτονόητο συμπέρασμα είναι ότι, παράλληλα με τις προσπάθειες πάταξης της διαφθοράς και ελέγχου των προμηθειών, πρέπει κάποτε να δοθεί εξίσου μεγάλη προσοχή και στο σκέλος των εσόδων. Διαφορετικά, τα νοσοκομεία απλώς θα αναπαράγουν τα χρέη τους, αφού η υστέρηση των εσόδων, σε σχέση με τα έξοδα, οδηγεί πάντα σε χρέη. Δυστυχώς, όμως, τίποτα απολύτως σχετικό δεν περιλαμβάνεται στον προγραμματισμό της νέας κυβέρνησης. Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν φαίνεται, προς το παρόν, ικανή να συλλάβει το μέγεθος και τις όψεις του προβλήματος.
Τα τριακόσια πενήντα εκατομμύρια ευρώ φτάνει σήμερα το χρέος των νοσοκομείων, προς μια και μόνη ελληνική φαρμακευτική εταιρεία! Μέχρι το τέλος του 2009, τα χρέη τετραετίας προς τις φαρμακευτικές έφταναν περίπου τα 4 δις ευρώ, ενώ άλλα τόσα περίπου συσσωρεύτηκαν, από το 2005 που πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος διακανονισμός, στους προμηθευτές επιστημονικού υλικού, συσκευών και αναλωσίμων. Το χρέος αυξάνεται με γρήγορο ρυθμό και η «δημιουργική» λογιστική του διαχείριση έφτασε να επηρεάζει την εικόνα του δημοσιονομικού ελλείμματος, στην Ελλάδα και τις Βρυξέλες.
Όλες οι κυβερνήσεις επιδιώκουν, προκειμένου να τιθασεύσουν το χρέος, να ελέγξουν το «κύκλωμα» των προμηθειών, υποσχόμενες ένα νέο νόμο, λιγότερο ή περισσότερο ανεδαφικό από αυτόν του κ. Δ. Αβραμόπουλου, ο οποίος δεν εφαρμόστηκε ποτέ απλώς γιατί δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Στα νοσοκομεία, με βάση τη σχετική φιλολογία, θεωρείται ότι δρουν τα «πιράνχας», δηλαδή προμηθευτές που λυμαίνονται το δημόσιο χρήμα, εκμεταλλευόμενοι την κρατική γραφειοκρατία και την εκτεταμένη διαφθορά των δημόσιων λειτουργών. Αυτό όντως συμβαίνει, αλλά σε άγνωστη έκταση, όπως σε όλον, άλλωστε το δημόσιο τομέα. Πράγματι, ενώ περίπου 900-1.000 εταιρείες προμηθεύουν τα νοσοκομεία, δεν φθάνουν τις 200 οι «επίσημες» εταιρείες, με δημόσιο πρόσωπο, μέλη των αντίστοιχων επαγγελματικών οργανώσεων, με εθνική ή πολυεθνική δράση. Τι είναι οι άλλες; Πρόκειται συνήθως για εταιρείες-βιτρίνες ιατρών και συγγενών τους, οι οποίες εκμεταλλεύονται την ιατρική παντοδυναμία στα νοσοκομεία, προμηθεύοντάς τα με τα υλικά που «προτιμά» ο γιατρός-συνεταίρος ή κρυφός ιδιοκτήτης ή στενά «συνεργαζόμενος».
Σε πολλές περιπτώσεις, το συμπέρασμα περί πιράνχας εξάγεται π.χ. από τη σύγκριση των τιμών, με τις οποίες προσφέρεται το ίδιο είδος σε κρατικά και ιδιωτικά νοσοκομεία. Η υψηλότερη τιμή προς το δημόσιο έχει πολλές ερμηνείες. Συχνότερα υποκρύπτει σύμβαση χρονομίσθωσης ενός ακριβού μηχανήματος, της οποίας το κόστος έχει - κοινή συναινέσει - μεταφερθεί στα «ακριβά» αναλώσιμα ή αντιδραστήρια. Οφείλεται επίσης στο τραπεζικό κόστος του χρήματος και στις υποχρεώσεις του προμηθευτή (π.χ. 24ωρη τεχνική υποστήριξη ) που τίθενται μόνο στο δημόσιο επειδή οι τεχνικές υπηρεσίες των νοσοκομείων είναι επιπέδου συνοικιακού ηλεκτρολόγου. Τέλος, η τιμή επιβαρύνεται σοβαρά από τις οικονομικές απαιτήσεις που προβάλλουν όλοι όσοι μπορούν, από το γιατρό μέχρι τον υπάλληλο που θα εκδώσει ή όχι την επιταγή πληρωμής του προμηθευτή. Όσοι μπορούν χρηματίζονται όσο μπορούν στα δημόσια νοσοκομεία. Ποιος πληρώνει το κόστος; Αυτή είναι η αλήθεια…
Η πλευρά των εσόδων;
Όπως και να έχει το ζήτημα, οι προμήθειες ανήκουν στο σκέλος των εξόδων, ενώ για τα έσοδα των νοσοκομείων ουδείς ενδιαφέρεται. Είναι προφανές όμως ότι το χρέος είναι το αποτέλεσμα τόσο των αυξημένων εξόδων, όσο και των μειωμένων εσόδων. Ενδεικτικά:
1. Οι τιμές των περισσότερων ιατρικών πράξεων που προσφέρουν τα νοσοκομεία, ισχύουν από το 1991. Για ένα κάταγμα στο χέρι, το νοσοκομείο «χρεώνει» περίπου 15 ευρώ (δυο ακτινογραφίες και γύψο!). Το ποσόν αυτό δεν καλύπτει ούτε την αξία του γύψου.
2. Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία εξυπηρετούν φιλικά, γρήγορα και δωρεάν, συγγενείς και φίλους, σε πάσης φύσεως εξετάσεις, χωρίς κανείς να πληρώνει τίποτα. Οι γιατροί χρησιμοποιούν κατά κόρον τα νοσοκομεία και τον εξοπλισμό τους, περίπου ως ιδιωτικά τους ιατρεία.
3. Τα ασφαλιστικά ταμεία χρεώνονται (όταν χρεώνονται…) για τη νοσηλεία των ασφαλισμένων τους, σε συμβολικές τιμές. Το ημερήσιο κλειστό νοσήλιο κινείται μεταξύ 70 και 90 ευρώ, ανάλογα με το είδος της περίθαλψης. Το νοσήλιο αυτό, αν και αντιπροσωπεύει περίπου το 20-40% του πραγματικού, σπανίως πληρώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, μερικά από τα οποία έχουν κηρύξει παύση πληρωμών για πολλά χρόνια ενώ, παράλληλα, δεν αναφέρουν στους «ισολογισμούς» τους, τα χρέη προς τα νοσοκομεία!
4. Τα νοσοκομεία ασκούν κοινωνική πολιτική π.χ. περιθάλποντας άπορους, κρατούμενους, οικονομικούς μετανάστες, πολιτικούς πρόσφυγες και λοιπούς αναξιοπαθούντες. Ουδείς καταβάλλει τις σχετικές δαπάνες, οι οποίες μεταφράζονται, φυσικά, σε χρέος.
5. Τα νοσοκομεία παρέχουν πολλές υπηρεσίες δωρεάν. Τυπικό παράδειγμα οι υπηρεσίες αιμοδοσίας που εξυπηρετούν δωρεάν και τα ιδιωτικά νοσοκομεία. Η επεξεργασία και διακίνηση μιας μονάδας αίματος, από την αιμοληψία μέχρι τη χορήγηση, κοστίζει πάνω από 220 ευρώ. Είκοσι εκατομμύρια ευρώ ετησίως κοστίζει στα νοσοκομεία η διαχείριση αίματος, μόνο για τους νεφροπαθείς. Φυσικά, ουδείς καλύπτει αυτά τα κόστη.
6. Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία είναι δημόσιοι υπάλληλοι και η μισθοδοσία τους βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Όλο και μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης, ωστόσο, μεταφέρεται σταδιακά στα νοσοκομεία, μέσω της πρόσληψης ιδιωτικών συνεργείων για καθαριότητα, εστίαση και φύλαξη ή της κάλυψης κενών θέσεων εργασίας με συμβάσεις. Τα νοσοκομεία πληρώνουν κατά προτεραιότητα όλους αυτούς, τα τρόφιμα και το πετρέλαιο, αφήνοντας απλήρωτους τους προμηθευτές.
7. Τα νοσοκομεία δεν είναι σε θέση να συνεργαστούν με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες ώστε να εισρεύσει στα ταμεία τους ζεστό χρήμα, επειδή …αδυνατούν να κοστολογήσουν τις υπηρεσίες τους!
Το αυτονόητο συμπέρασμα είναι ότι, παράλληλα με τις προσπάθειες πάταξης της διαφθοράς και ελέγχου των προμηθειών, πρέπει κάποτε να δοθεί εξίσου μεγάλη προσοχή και στο σκέλος των εσόδων. Διαφορετικά, τα νοσοκομεία απλώς θα αναπαράγουν τα χρέη τους, αφού η υστέρηση των εσόδων, σε σχέση με τα έξοδα, οδηγεί πάντα σε χρέη. Δυστυχώς, όμως, τίποτα απολύτως σχετικό δεν περιλαμβάνεται στον προγραμματισμό της νέας κυβέρνησης. Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν φαίνεται, προς το παρόν, ικανή να συλλάβει το μέγεθος και τις όψεις του προβλήματος.
11 Οκτ 2009
Κατασκευάζοντας μια Πανδημία...
| Αντιδράσεις: |
Γρ.Λάσκαρης-Μιχ.Πιτσιλίδης
Το να δίνεις όνομα στα πράγματα είναι μια μορφή εξουσίας. Πάρτε, για παράδειγμα, το νέο πανδημικό ιό τής γρίπης και το εμπνευσμένο σλόγκαν του Υπουργείου Υγείας «Γνωρίζω, Προστατεύομαι, Συνεχίζω». Ορίζει ή επιχειρεί να ορίσει το πλαίσιο της καθημερινότητάς μας που θυμίζει Επιχείρηση Καθαρά Χέρια: 18 φορές την ημέρα πλύσιμο και άλλες τόσες απολύμανση με ένα από τα αντισηπτικά που κατέκλυσαν την αγορά. Και χλωρίνη, παντού χλωρίνη. Το συνιστούν, άλλωστε, πολυπράγμονες ινστιτούτορες οι οποίοι εζήλωσαν την δόξα τών 29 κατσκευαστών πλυντηρίων. Τα ερωτήματα όμως – δίκην επίμονων λεκέδων- παραμένουν. Γιατί και από τι προστατευόμαστε; Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μία ρεαλιστική αποτίμηση της κατάστασης.
Κάθε μαζικός εμβολιασμός έχει δύο προαπαιτούμενα. Πρώτον, να πειστεί ο εμβολιαστέος πληθυσμός ότι απειλείται σοβαρά η υγεία του και δεύτερον, να υπάρχουν εμβόλια. Η ανακήρυξη πανδημίας γρίπης, στις 10 Ιουνίου 2009, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) βοήθησε και πίεσε και για τα δύο. Καταρχάς, καθήλωσε τους πολίτες μπροστά στις τηλεοράσεις, όπου βομβαρδίστηκαν από μηνύματα ζόφου και εικόνες φρίκης. Πολλοί πίστεψαν ότι θα …πανδημήσουν εις Κύριον, με συνέπεια να παρακαλούν για εμβόλια. Από την άλλη, η αναγόρευση της γρίπης σε πανδημία επέτρεψε στις εταιρείες να εκμεταλλευτούν μια σειρά ευνοϊκών διατάξεων «περί ετοιμότητας πανδημίας γρίπης», τις οποίες ο πονηρά προνοητικός ΠΟΥ είχε ήδη προβλέψει από τον Οκτώβριο του 2007. Σύμφωνα με αυτές, οι εταιρείες, σε περίπτωση πανδημίας γρίπης, μπορούν να υποβάλλουν προς έγκριση εμβόλια με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς τις απαραίτητες μελέτες ασφάλειες που είναι μακροχρόνιες (αλλά και πολυδάπανες). Κάτι τέτοιο θα ήταν συζητήσιμο ενώπιον πραγματικού κινδύνου. Το πρόβλημα, στην περίπτωση της νέας γρίπης, είναι ότι, λόγω χαμηλής θνητότητας, δεν πληρούνται καν οι αντικειμενικές προϋποθέσεις κήρυξης πανδημίας…
Αλλά ο ΠΟΥ είχε και σ’ αυτό τη λύση. Ως νέος Μωάμεθ, όταν είδε ότι το βουνό δεν έρχεται προς το μέρος του, αποφάσισε να κινήσει αυτός προς το βουνό και να …κατασκευάσει μία πανδημία. Για το λόγο αυτό, στις 10 Μαΐου 2009 άλλαξε τον ορισμό της πανδημίας γρίπης, από «ένας ιός που σκοτώνει έναν τεράστιο (enormous) αριθμό ανθρώπων» σε «ένας ιός έναντι του οποίου ο ανθρώπινος πληθυσμός δεν έχει ανοσία». Με τον τρόπο αυτό μετατόπισε το βάρος του ορισμού, από τη θνητότητα στη μεταδοτικότητα και έστρωσε το χαλί για τη μαζική παραγωγή «πανδημικών» εμβολίων. Χαρακτηριστικός ήταν ο ειρωνικός τίτλος του CNN, όταν ανακάλυψε την αλλαγή στον ορισμό: «Όταν η πανδημία δεν είναι πανδημία». Παρά την προφανή, άτεχνη και σχεδόν προκλητική μεθόδευση – έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί και προ πολλού η εποχή της αθωότητας για τον ΠΟΥ - οι υπεύθυνοι υγείας στις περισσότερες χώρες του κόσμου, πήραν πρόθυμα τη σκυτάλη του πανικού, ιδιοτελώς και ανιδιοτελώς, στηριζόμενοι κυρίως στο θρυλούμενο μέγεθος της απειλής.
Ωστόσο, η θνητότητα από τον ιό της απλής (εποχικής) γρίπης είναι κοντά στο 0,1 %. Δηλαδή στους 1.000 που αρρωσταίνουν, ο 1 πεθαίνει. Οι αρχικές εκτιμήσεις για τη νέα γρίπη προέβλεπαν τουλάχιστον παρόμοια θνησιμότητα και πολύ μεγαλύτερη μεταδοτικότητα. Συνεπώς, επειδή θα κολλούσαν περισσότεροι άνθρωποι, ο απόλυτος αριθμός των θανάτων προβλέπονταν να είναι σχετικά μεγάλος.
Ακόμα και αν η παραπάνω εκτίμηση ήταν σωστή, η λύση του εμβολιασμού είναι λανθασμένη. Ο εμβολιασμός είναι μία παρέμβαση που γίνεται σε υγιή άτομα, οπότε μέχρι κάποιος να μας πείσει ότι δεν είναι πιο επικίνδυνος από τη νέα γρίπη, κάθε πρωτοβουλία μαζικού εμβολιασμού είναι αντιεπιστημονική. Η υπεύθυνη υγειονομική πολιτική δεν χαράσσεται με γιουρούσια. Εκστρατείες μαζικού εμβολιασμού με ανέλεγκτα εμβόλια δικαιολογούνται μόνο για μείζονες απειλές, όπως ευλογιά, πανούκλα, πανώλη, χολέρα κλπ. Αν δεν δημιουργούνταν μεθοδικά και συστηματικά συνθήκες υγειονομικού πανικού, κανένας δε θα γνώριζε ότι κυκλοφορεί νέο στέλεχος γρίπης, κανένα σχολείο δε θα έκλεινε, κανένας έμπορος αντισηπτικών δε θα γινόταν αναιτίως πλούσιος.
Τελικά, βέβαια, τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει σημασία σε πρακτικό επίπεδο, επειδή αποδείχτηκε πλέον ότι ο νέος ιός είναι λιγότερο θανατηφόρος από την παλιά, καλή εποχική γρίπη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurosurveillance, το ποσοστό θνητότητας από τη νέα γρίπη κυμαίνεται μεταξύ 0,0004 και 0,06% δηλαδή είναι 2 έως 250 φορές χαμηλότερο της παλιάς γρίπης. Με άλλα λόγια, κολλάει πολύ περισσότερους, σκοτώνει πολύ λιγότερους. Το παράδειγμα της Αυστραλίας είναι χαρακτηριστικό. Η χώρα αυτή μόλις βγήκε από την εποχή της γρίπης. Στις αρχές Ιουνίου, όταν η χώρα εισερχόταν στο χειμώνα της, οι Κασσάνδρες της επιδημιολογίας προέβλεπαν πάνω από 3.000 νεκρούς. Τελικά, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας της Αυστραλίας, έχασαν τη ζωή τους από τη γρίπη μόλις 162 άτομα.
Για όποιον νομίζει ότι με τον μαζικό εμβολιασμό θα αποφεύγονταν ακόμα και αυτοί οι λίγοι θάνατοι, αξίζει να επισημανθεί ότι το εμβόλιο κατά της κοινής γρίπης που γίνεται επί δεκαετίες στους άνω των 65 ετών, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι έχει μειώσει τη θνητότητα από γρίπη. Κατ’ επέκταση, δεν είναι δυνατόν να προστατευτούμε από κάτι που δεν κινδυνεύουμε, χρησιμοποιώντας κάτι που δεν σώζει.
Η νέα γρίπη αποτελεί μια κλασική περίπτωση αποτυχημένου υγειονομικού σχεδιασμού σε παγκόσμιο επίπεδο, μια μιντιακή φούσκα ιατρογενούς τρομολαγνείας, πίσω από την οποία σύρθηκαν πρόθυμα οι ανασφαλείς κυβερνήσεις. Όσο ο καιρός περνάει και ο κόσμος αντιλαμβάνεται ότι το μέγεθος της υγειονομικής αντίδρασης είναι τερατωδώς αναντίστοιχο με αυτό της πραγματικής απειλής, τόσο η καχυποψία θα εντείνεται, υπονομεύοντας πραγματικά τη λειτουργία των θεσμών.
Ας μην ξεχνάμε την ιστορία του τσοπάνη και του λύκου. Τελικά, όλα είναι θέμα εμπιστοσύνης…
Το να δίνεις όνομα στα πράγματα είναι μια μορφή εξουσίας. Πάρτε, για παράδειγμα, το νέο πανδημικό ιό τής γρίπης και το εμπνευσμένο σλόγκαν του Υπουργείου Υγείας «Γνωρίζω, Προστατεύομαι, Συνεχίζω». Ορίζει ή επιχειρεί να ορίσει το πλαίσιο της καθημερινότητάς μας που θυμίζει Επιχείρηση Καθαρά Χέρια: 18 φορές την ημέρα πλύσιμο και άλλες τόσες απολύμανση με ένα από τα αντισηπτικά που κατέκλυσαν την αγορά. Και χλωρίνη, παντού χλωρίνη. Το συνιστούν, άλλωστε, πολυπράγμονες ινστιτούτορες οι οποίοι εζήλωσαν την δόξα τών 29 κατσκευαστών πλυντηρίων. Τα ερωτήματα όμως – δίκην επίμονων λεκέδων- παραμένουν. Γιατί και από τι προστατευόμαστε; Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μία ρεαλιστική αποτίμηση της κατάστασης.
Κάθε μαζικός εμβολιασμός έχει δύο προαπαιτούμενα. Πρώτον, να πειστεί ο εμβολιαστέος πληθυσμός ότι απειλείται σοβαρά η υγεία του και δεύτερον, να υπάρχουν εμβόλια. Η ανακήρυξη πανδημίας γρίπης, στις 10 Ιουνίου 2009, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) βοήθησε και πίεσε και για τα δύο. Καταρχάς, καθήλωσε τους πολίτες μπροστά στις τηλεοράσεις, όπου βομβαρδίστηκαν από μηνύματα ζόφου και εικόνες φρίκης. Πολλοί πίστεψαν ότι θα …πανδημήσουν εις Κύριον, με συνέπεια να παρακαλούν για εμβόλια. Από την άλλη, η αναγόρευση της γρίπης σε πανδημία επέτρεψε στις εταιρείες να εκμεταλλευτούν μια σειρά ευνοϊκών διατάξεων «περί ετοιμότητας πανδημίας γρίπης», τις οποίες ο πονηρά προνοητικός ΠΟΥ είχε ήδη προβλέψει από τον Οκτώβριο του 2007. Σύμφωνα με αυτές, οι εταιρείες, σε περίπτωση πανδημίας γρίπης, μπορούν να υποβάλλουν προς έγκριση εμβόλια με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς τις απαραίτητες μελέτες ασφάλειες που είναι μακροχρόνιες (αλλά και πολυδάπανες). Κάτι τέτοιο θα ήταν συζητήσιμο ενώπιον πραγματικού κινδύνου. Το πρόβλημα, στην περίπτωση της νέας γρίπης, είναι ότι, λόγω χαμηλής θνητότητας, δεν πληρούνται καν οι αντικειμενικές προϋποθέσεις κήρυξης πανδημίας…
Αλλά ο ΠΟΥ είχε και σ’ αυτό τη λύση. Ως νέος Μωάμεθ, όταν είδε ότι το βουνό δεν έρχεται προς το μέρος του, αποφάσισε να κινήσει αυτός προς το βουνό και να …κατασκευάσει μία πανδημία. Για το λόγο αυτό, στις 10 Μαΐου 2009 άλλαξε τον ορισμό της πανδημίας γρίπης, από «ένας ιός που σκοτώνει έναν τεράστιο (enormous) αριθμό ανθρώπων» σε «ένας ιός έναντι του οποίου ο ανθρώπινος πληθυσμός δεν έχει ανοσία». Με τον τρόπο αυτό μετατόπισε το βάρος του ορισμού, από τη θνητότητα στη μεταδοτικότητα και έστρωσε το χαλί για τη μαζική παραγωγή «πανδημικών» εμβολίων. Χαρακτηριστικός ήταν ο ειρωνικός τίτλος του CNN, όταν ανακάλυψε την αλλαγή στον ορισμό: «Όταν η πανδημία δεν είναι πανδημία». Παρά την προφανή, άτεχνη και σχεδόν προκλητική μεθόδευση – έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί και προ πολλού η εποχή της αθωότητας για τον ΠΟΥ - οι υπεύθυνοι υγείας στις περισσότερες χώρες του κόσμου, πήραν πρόθυμα τη σκυτάλη του πανικού, ιδιοτελώς και ανιδιοτελώς, στηριζόμενοι κυρίως στο θρυλούμενο μέγεθος της απειλής.
Ωστόσο, η θνητότητα από τον ιό της απλής (εποχικής) γρίπης είναι κοντά στο 0,1 %. Δηλαδή στους 1.000 που αρρωσταίνουν, ο 1 πεθαίνει. Οι αρχικές εκτιμήσεις για τη νέα γρίπη προέβλεπαν τουλάχιστον παρόμοια θνησιμότητα και πολύ μεγαλύτερη μεταδοτικότητα. Συνεπώς, επειδή θα κολλούσαν περισσότεροι άνθρωποι, ο απόλυτος αριθμός των θανάτων προβλέπονταν να είναι σχετικά μεγάλος.
Ακόμα και αν η παραπάνω εκτίμηση ήταν σωστή, η λύση του εμβολιασμού είναι λανθασμένη. Ο εμβολιασμός είναι μία παρέμβαση που γίνεται σε υγιή άτομα, οπότε μέχρι κάποιος να μας πείσει ότι δεν είναι πιο επικίνδυνος από τη νέα γρίπη, κάθε πρωτοβουλία μαζικού εμβολιασμού είναι αντιεπιστημονική. Η υπεύθυνη υγειονομική πολιτική δεν χαράσσεται με γιουρούσια. Εκστρατείες μαζικού εμβολιασμού με ανέλεγκτα εμβόλια δικαιολογούνται μόνο για μείζονες απειλές, όπως ευλογιά, πανούκλα, πανώλη, χολέρα κλπ. Αν δεν δημιουργούνταν μεθοδικά και συστηματικά συνθήκες υγειονομικού πανικού, κανένας δε θα γνώριζε ότι κυκλοφορεί νέο στέλεχος γρίπης, κανένα σχολείο δε θα έκλεινε, κανένας έμπορος αντισηπτικών δε θα γινόταν αναιτίως πλούσιος.
Τελικά, βέβαια, τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει σημασία σε πρακτικό επίπεδο, επειδή αποδείχτηκε πλέον ότι ο νέος ιός είναι λιγότερο θανατηφόρος από την παλιά, καλή εποχική γρίπη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurosurveillance, το ποσοστό θνητότητας από τη νέα γρίπη κυμαίνεται μεταξύ 0,0004 και 0,06% δηλαδή είναι 2 έως 250 φορές χαμηλότερο της παλιάς γρίπης. Με άλλα λόγια, κολλάει πολύ περισσότερους, σκοτώνει πολύ λιγότερους. Το παράδειγμα της Αυστραλίας είναι χαρακτηριστικό. Η χώρα αυτή μόλις βγήκε από την εποχή της γρίπης. Στις αρχές Ιουνίου, όταν η χώρα εισερχόταν στο χειμώνα της, οι Κασσάνδρες της επιδημιολογίας προέβλεπαν πάνω από 3.000 νεκρούς. Τελικά, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας της Αυστραλίας, έχασαν τη ζωή τους από τη γρίπη μόλις 162 άτομα.
Για όποιον νομίζει ότι με τον μαζικό εμβολιασμό θα αποφεύγονταν ακόμα και αυτοί οι λίγοι θάνατοι, αξίζει να επισημανθεί ότι το εμβόλιο κατά της κοινής γρίπης που γίνεται επί δεκαετίες στους άνω των 65 ετών, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι έχει μειώσει τη θνητότητα από γρίπη. Κατ’ επέκταση, δεν είναι δυνατόν να προστατευτούμε από κάτι που δεν κινδυνεύουμε, χρησιμοποιώντας κάτι που δεν σώζει.
Η νέα γρίπη αποτελεί μια κλασική περίπτωση αποτυχημένου υγειονομικού σχεδιασμού σε παγκόσμιο επίπεδο, μια μιντιακή φούσκα ιατρογενούς τρομολαγνείας, πίσω από την οποία σύρθηκαν πρόθυμα οι ανασφαλείς κυβερνήσεις. Όσο ο καιρός περνάει και ο κόσμος αντιλαμβάνεται ότι το μέγεθος της υγειονομικής αντίδρασης είναι τερατωδώς αναντίστοιχο με αυτό της πραγματικής απειλής, τόσο η καχυποψία θα εντείνεται, υπονομεύοντας πραγματικά τη λειτουργία των θεσμών.
Ας μην ξεχνάμε την ιστορία του τσοπάνη και του λύκου. Τελικά, όλα είναι θέμα εμπιστοσύνης…
13 Σεπ 2009
Εμβόλιο για τη νέα γρίπη; Όχι, ευχαριστώ!
| Αντιδράσεις: |
Γρηγόρης Λάσκαρης-Μιχάλης Πιτσιλίδης
Σε λίγες ημέρες έχουμε εκλογές. Η ιατρική επιστήμη οφείλει πολλά στην Ελλάδα και, ιδιαιτέρως, στον πρωθυπουργό της ο οποίος - εν αγνοία του - ανακάλυψε το φάρμακο για τη νέα γρίπη Α: Την προκήρυξη εκλογών. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο τα θέματα της γρίπης και της μαζικής αποδημίας μας εις Κύριον, εξαφανίστηκαν από τις τηλεοράσεις και τα κανάλια τράβηξαν την πρίζα από τα μικρόφωνα των λοιμωξιολόγων, καθώς η πολιτική επικαιρότητα κατέλαβε κάθε σπιθαμή τηλεοπτικού εδάφους.
Στο μεταξύ, το τοπίο γύρω μας αλλάζει. Όσο περνάει ο χρόνος χωρίς οι ζοφερές προβλέψεις των ειδικών να επαληθεύοναι, τόσο η καχυποψία μεταξύ των πολιτών αυξάνεται. Καχυποψία που είναι ακόμα πιο έντονη μεταξύ των επαγγελματιών υγείας, των ανθρώπων δηλαδή που θα ανέμενε κανείς να συναινούν πλήρως. Πρόσφατα, εσωτερική έρευνα μεταξύ των γιατρών ΙΚΑ έδειξε ότι η μεγάλη πλειονότητα δεν επιθυμεί να εμβολιαστεί. Το British Medical Journal αναφέρει ότι 1 στους 2 επαγγελματίες υγείας δεν προτίθεται να εμβολιαστεί, επειδή δεν έχει πειστεί για την ασφάλεια του εμβολίου1.
Αλλά το καλύτερο θα ήταν να διδαχτούμε από το παράδειγμα της Αυστραλίας, όπου η πανδημία της νέας γρίπης εξελίχθηκε εν μέσω χειμώνα. Η χώρα μόλις βγήκε από την «εποχή της γρίπης» και η απάντηση στο ερώτημα «τι συνέβη στην Αυστραλία» είναι, ΤΙΠΟΤΑ! Η Αυστραλιανή Ιατρική Εταιρεία πριν τρεις μήνες προειδοποιούσε ότι η γρίπη θα πλήξει το 1/3 του πληθυσμού. Αντ’ αυτού και σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, τελικά καταγράφηκαν λιγότερα από 36.000 κρούσματα και 162 θάνατοι, όταν στην Αυστραλία κάθε χρόνο χάνουν τη ζωή τους από την εποχική, απλή γρίπη 3.000 άνθρωποι! Οι υπεύθυνοι, λοιπόν, «απλώς» υπερεκτίμησαν τον κίνδυνο κατά … 200 φορές και τώρα δε γνωρίζουν τι να τα κάνουν τα 21 εκατομμύρια εμβόλια (!!!) που έχουν παραγγείλει, εκτινάσσοντας κι αυτοί τα κέρδη και τις μετοχές των εταιρειών σε δυσθεώρητα ύψη.
Ανάλογα εξελίσσεται η κατάσταση και στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων 2, μέχρι και την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, ο συνολικός αριθμός των θανάτων από γρίπη – συμπεριλαμβανομένων και αυτών από τη νέα μορφή Α - είναι σταθερά κάτω από τα επίπεδα επιδημίας. Το 2009 μπορεί να περιγραφεί ως το έτος με τους λιγότερους θανάτους από γρίπη εδώ και 10 χρόνια!!! Παρ’ όλα αυτά, οι εκεί «αρμόδιοι» συνεχίζουν να τρομοκρατούν, κάνοντας μακάβριες προβλέψεις για 90.000 θανάτους, σενάριο που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα μέχρι στιγμής στοιχεία. Όπως δήλωσε στη Wall Street Journal ο Dr. William Schaffner, ειδικός λοιμωξιολόγος του Πανεπιστημίου Vanderbilt «αν πρέπει να υπάρχει γρίπη, θα διάλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη τη γρίπη των χοίρων»3. Η κατάσταση δεν φαίνεται να είναι χειρότερη στην ΕΕ. Όπως δήλωσε στις Βρυξέλλες η Suzanna Jakab, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νόσων (ECDC) «H γρίπη των χοίρων δεν είναι πολύ πιο σοβαρή από τη συνηθισμένη εποχική γρίπη, η οποία προκαλεί το θάνατο περίπου 40.000 ανθρώπων ετησίως στην ΕΕ». Στην ΕΕ έχουν καταγραφεί μέχρις στιγμής 104 θάνατοι από τη νέα γρίπη.
Μετά απ’ όλα αυτά τίθεται το ερώτημα: είναι απαραίτητος ο εμβολιασμός του πληθυσμού; Όχι βέβαια! Αφού η νέα γρίπη δεν είναι πιο επικίνδυνη από την παλιά – σ’ αυτό συμφωνούν όλοι - είναι λογικό να εμβολιασθούν μόνον οι ευπαθείς ομάδες και μόνο όσοι έχουν υποκείμενες νόσους που τους καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτους στην πνευμονία. Και εδώ ακριβώς έρχεται ο μεγάλος άγνωστος: οι πιθανές παρενέργειες του εμβολίου. Καείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι απαραίτητο να υπάρξουν. Η προηγούμενη εμπειρία όμως, και, κυρίως, η απόπειρα των εταιρειών και των αρχών να βγάλουν την ουρά τους απ' έξω και να αποποιηθούν των ευθυνών τους, μας κάνει εξαιρετικά καχύποπτους. Για όποιον δε το γνωρίζει, όσοι Έλληνες αποφασίσουν να εμβολιαστούν, θα είναι υποχρεωμένοι να υπογράψουν δήλωση συγκατάθεσης και αποδοχής των πιθανών παρενεργειών. Αντί να αναλάβουν τις ευθύνες για τυχόν παρενέργειες αυτοί που θα μας σύρουν να εμβολιαστούμε, θα μας υποχρεώσουν να τις αναλάβουμε ενυπογράφως εμείς!
Μπροστά στον κίνδυνο διεθνούς διασυρμού των «υπευθύνων» που ήδη κατηγορούνται ότι εξυπηρετούν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, καλλιεργείται με πάθος η …ανάγκη εμβολιασμού. Έτσι, θα μπορεί σε λίγους μήνες να αποδοθεί στον έγκαιρο εμβολιασμό και όχι στη χαμηλή επικινδυνότητα του ιού, η διάψευση όλων των σεναρίων τρομολαγνείας τα οποία με εμφανή ευχαρίστηση ανακοινώνουν οι γιατροί-αστυφύλακες. Το τελειωτικό χτύπημα προς αυτήν την κατεύθυνση ήταν ντόπιας προέλευσης και δόθηκε από την ελληνική επιτροπή πανδημίας. Με αφορμή την έναρξη της σχολικής χρονιάς αποφάνθηκε ότι με το που θα εκδηλώνονται ταυτοχρόνως τρία κρούσματα της νέας γρίπης σε μία τάξη, θα κλείνει …ολόκληρο το σχολείο. Αυτό βέβαια, όπως όλοι οι γονείς γνωρίζουν, συνέβαινε κάθε χρόνο τους χειμωνιάτικους μήνες και θα συμβαίνει πάντα…
Γρηγόρης Λάσκαρης-Μιχάλης Πιτσιλίδης
1) Kmietowicz Ζ, Opposition to swine flu vaccine seems to be growing worldwide. BMJ 2009;339:b3461
2) http://www.cdc.gov/flu/weekly/weeklyarchives2008-2009/bigpi33.htm
3) http://online.wsj.com/article/SB125253762231697529.html
Σε λίγες ημέρες έχουμε εκλογές. Η ιατρική επιστήμη οφείλει πολλά στην Ελλάδα και, ιδιαιτέρως, στον πρωθυπουργό της ο οποίος - εν αγνοία του - ανακάλυψε το φάρμακο για τη νέα γρίπη Α: Την προκήρυξη εκλογών. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο τα θέματα της γρίπης και της μαζικής αποδημίας μας εις Κύριον, εξαφανίστηκαν από τις τηλεοράσεις και τα κανάλια τράβηξαν την πρίζα από τα μικρόφωνα των λοιμωξιολόγων, καθώς η πολιτική επικαιρότητα κατέλαβε κάθε σπιθαμή τηλεοπτικού εδάφους.
Στο μεταξύ, το τοπίο γύρω μας αλλάζει. Όσο περνάει ο χρόνος χωρίς οι ζοφερές προβλέψεις των ειδικών να επαληθεύοναι, τόσο η καχυποψία μεταξύ των πολιτών αυξάνεται. Καχυποψία που είναι ακόμα πιο έντονη μεταξύ των επαγγελματιών υγείας, των ανθρώπων δηλαδή που θα ανέμενε κανείς να συναινούν πλήρως. Πρόσφατα, εσωτερική έρευνα μεταξύ των γιατρών ΙΚΑ έδειξε ότι η μεγάλη πλειονότητα δεν επιθυμεί να εμβολιαστεί. Το British Medical Journal αναφέρει ότι 1 στους 2 επαγγελματίες υγείας δεν προτίθεται να εμβολιαστεί, επειδή δεν έχει πειστεί για την ασφάλεια του εμβολίου1.
Αλλά το καλύτερο θα ήταν να διδαχτούμε από το παράδειγμα της Αυστραλίας, όπου η πανδημία της νέας γρίπης εξελίχθηκε εν μέσω χειμώνα. Η χώρα μόλις βγήκε από την «εποχή της γρίπης» και η απάντηση στο ερώτημα «τι συνέβη στην Αυστραλία» είναι, ΤΙΠΟΤΑ! Η Αυστραλιανή Ιατρική Εταιρεία πριν τρεις μήνες προειδοποιούσε ότι η γρίπη θα πλήξει το 1/3 του πληθυσμού. Αντ’ αυτού και σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, τελικά καταγράφηκαν λιγότερα από 36.000 κρούσματα και 162 θάνατοι, όταν στην Αυστραλία κάθε χρόνο χάνουν τη ζωή τους από την εποχική, απλή γρίπη 3.000 άνθρωποι! Οι υπεύθυνοι, λοιπόν, «απλώς» υπερεκτίμησαν τον κίνδυνο κατά … 200 φορές και τώρα δε γνωρίζουν τι να τα κάνουν τα 21 εκατομμύρια εμβόλια (!!!) που έχουν παραγγείλει, εκτινάσσοντας κι αυτοί τα κέρδη και τις μετοχές των εταιρειών σε δυσθεώρητα ύψη.
Ανάλογα εξελίσσεται η κατάσταση και στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων 2, μέχρι και την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, ο συνολικός αριθμός των θανάτων από γρίπη – συμπεριλαμβανομένων και αυτών από τη νέα μορφή Α - είναι σταθερά κάτω από τα επίπεδα επιδημίας. Το 2009 μπορεί να περιγραφεί ως το έτος με τους λιγότερους θανάτους από γρίπη εδώ και 10 χρόνια!!! Παρ’ όλα αυτά, οι εκεί «αρμόδιοι» συνεχίζουν να τρομοκρατούν, κάνοντας μακάβριες προβλέψεις για 90.000 θανάτους, σενάριο που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα μέχρι στιγμής στοιχεία. Όπως δήλωσε στη Wall Street Journal ο Dr. William Schaffner, ειδικός λοιμωξιολόγος του Πανεπιστημίου Vanderbilt «αν πρέπει να υπάρχει γρίπη, θα διάλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη τη γρίπη των χοίρων»3. Η κατάσταση δεν φαίνεται να είναι χειρότερη στην ΕΕ. Όπως δήλωσε στις Βρυξέλλες η Suzanna Jakab, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νόσων (ECDC) «H γρίπη των χοίρων δεν είναι πολύ πιο σοβαρή από τη συνηθισμένη εποχική γρίπη, η οποία προκαλεί το θάνατο περίπου 40.000 ανθρώπων ετησίως στην ΕΕ». Στην ΕΕ έχουν καταγραφεί μέχρις στιγμής 104 θάνατοι από τη νέα γρίπη.
Μετά απ’ όλα αυτά τίθεται το ερώτημα: είναι απαραίτητος ο εμβολιασμός του πληθυσμού; Όχι βέβαια! Αφού η νέα γρίπη δεν είναι πιο επικίνδυνη από την παλιά – σ’ αυτό συμφωνούν όλοι - είναι λογικό να εμβολιασθούν μόνον οι ευπαθείς ομάδες και μόνο όσοι έχουν υποκείμενες νόσους που τους καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτους στην πνευμονία. Και εδώ ακριβώς έρχεται ο μεγάλος άγνωστος: οι πιθανές παρενέργειες του εμβολίου. Καείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι απαραίτητο να υπάρξουν. Η προηγούμενη εμπειρία όμως, και, κυρίως, η απόπειρα των εταιρειών και των αρχών να βγάλουν την ουρά τους απ' έξω και να αποποιηθούν των ευθυνών τους, μας κάνει εξαιρετικά καχύποπτους. Για όποιον δε το γνωρίζει, όσοι Έλληνες αποφασίσουν να εμβολιαστούν, θα είναι υποχρεωμένοι να υπογράψουν δήλωση συγκατάθεσης και αποδοχής των πιθανών παρενεργειών. Αντί να αναλάβουν τις ευθύνες για τυχόν παρενέργειες αυτοί που θα μας σύρουν να εμβολιαστούμε, θα μας υποχρεώσουν να τις αναλάβουμε ενυπογράφως εμείς!
Μπροστά στον κίνδυνο διεθνούς διασυρμού των «υπευθύνων» που ήδη κατηγορούνται ότι εξυπηρετούν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, καλλιεργείται με πάθος η …ανάγκη εμβολιασμού. Έτσι, θα μπορεί σε λίγους μήνες να αποδοθεί στον έγκαιρο εμβολιασμό και όχι στη χαμηλή επικινδυνότητα του ιού, η διάψευση όλων των σεναρίων τρομολαγνείας τα οποία με εμφανή ευχαρίστηση ανακοινώνουν οι γιατροί-αστυφύλακες. Το τελειωτικό χτύπημα προς αυτήν την κατεύθυνση ήταν ντόπιας προέλευσης και δόθηκε από την ελληνική επιτροπή πανδημίας. Με αφορμή την έναρξη της σχολικής χρονιάς αποφάνθηκε ότι με το που θα εκδηλώνονται ταυτοχρόνως τρία κρούσματα της νέας γρίπης σε μία τάξη, θα κλείνει …ολόκληρο το σχολείο. Αυτό βέβαια, όπως όλοι οι γονείς γνωρίζουν, συνέβαινε κάθε χρόνο τους χειμωνιάτικους μήνες και θα συμβαίνει πάντα…
Γρηγόρης Λάσκαρης-Μιχάλης Πιτσιλίδης
1) Kmietowicz Ζ, Opposition to swine flu vaccine seems to be growing worldwide. BMJ 2009;339:b3461
2) http://www.cdc.gov/flu/weekly/weeklyarchives2008-2009/bigpi33.htm
3) http://online.wsj.com/article/SB125253762231697529.html
04 Σεπ 2009
Αυτό το έργο το έχουμε ξαναδεί...
| Αντιδράσεις: |
Του Θ.Μουντοκαλάκη
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Η επιδρομή του πανικόβλητου κοινού στα φαρμακεία, με αποτέλεσμα την εξάντληση των αντιιικών φαρμάκων τον περασμένο Μάιο και του αντιπνευμονιοκοκκικού εμβολίου τους επόμενους δυο μήνες, δεν πρέπει να μας ξενίζει. Είναι ένα έργο που έχουμε ξαναδεί. Τον Οκτώβριο του 2005, η απειλή της «γρίπης των πουλερικών» είχε προκαλέσει και πάλι ουρές στα φαρμακεία και διαπληκτισμούς φαρμακοποιών με πολίτες που δεν πίστευαν ότι τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια για την εποχική γρίπη είχαν εξαντληθεί. Το φαινόμενο δεν εμφανίζεται μόνο όταν αναδύονται απειλές για την υγεία. Παρατηρείται γενικά σε κάθε είδους απειλή. Το Μάρτιο του 1987, η απειλή πολεμικής σύρραξης στο Αιγαίο, με αφορμή την αναμενόμενη έξοδο του τουρκικού «Σισμίκ», οδήγησε σε μαζικές εφόδους στα καταστήματα τροφίμων, με σκοπό την προμήθεια τεράστιων ποσοτήτων γάλακτος, ζάχαρης, οσπρίων, ζυμαρικών και κονσερβών κάθε είδους (ακόμα και ζωοτροφών). Παρόμοιες ουρές σχηματίζονταν από τα ξημερώματα στα σούπερ-μάρκετ για την εξασφάλιση προϊόντων ανέπαφων από το ραδιενεργό νέφος, την άνοιξη του 1986, μετά το δυστύχημα του Τσέρνομπιλ. Είναι ένα φαινόμενο δηλωτικό έλλειψης κοινωνικής συνείδησης, αλλά και της βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας.
Η αντικοινωνική συμπεριφορά και η φιλαυτία είναι χαρακτηριστικές ιδιότητες εκείνων που διαγκωνίζονται για να αποκτήσουν φάρμακα, τρόφιμα και κάθε είδους εφόδια που θα τους φέρουν σε πλεονεκτική θέση έναντι των διπλανών τους εν όψει ενός κοινού κινδύνου. Το ότι με τον τρόπο αυτό στερούν είδη πρώτης ανάγκης από άλλους όχι μόνο δεν τους ενοχλεί, αλλά τους γεμίζει ικανοποίηση, αφού εκείνο που προέχει είναι η υψηλή αυτοεκτίμηση που αντλούν από τη συναίσθηση της καπατσοσύνης τους. Είναι εύκολο να αναγνωρίσετε αυτό το είδος του νεοέλληνα. Είναι αυτός που σας προσπερνά με ξαφνικό ελιγμό από τα δεξιά στην εθνική οδό, μπαίνει ύπουλα μπροστά σας ενώ περιμένετε υπομονετικά στην ουρά ή παρκάρει ανενδοίαστα το αυτοκίνητό του σε ράμπα που προορίζεται για αναπήρους. Μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι πολλά από τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια που έσπευσαν να αποθηκεύσουν οι επιδρομείς των φαρμακείων θα μείνουν αχρησιμοποίητα. Το ίδιο συνέβη και με τα αποθηκευμένα κουτιά γάλακτος που πετάχτηκαν στα σκουπίδια μετά την ημερομηνία λήξης του προϊόντος, όταν αποσοβήθηκε η στρατιωτική εμπλοκή με την Τουρκία το 1987.
Η έλλειψη κοινωνικής συνείδησης είναι κατά κύριο λόγο ζήτημα αγωγής. Η μίμηση του προτύπου του «καταφερτζή» πατέρα από το μικρό γιο που τον θαυμάζει είναι ο βασικός μηχανισμός αναπαραγωγής παρόμοιας συμπεριφοράς. Η κρίση εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας είναι ζήτημα πολύ πιο πολύπλοκο. Στην αρνητική στάση απέναντι στα όργανα και τους θεσμούς της πολιτείας συντελεί βεβαίως και η έλλειψη αγωγής. Τη δυσπιστία, όμως, του πολίτη πολλαπλασιάζουν η ανακολουθία, η ανοργανωσιά, και η σύγχυση αρμοδιοτήτων εκ μέρους των οργάνων της πολιτείας. Και, βεβαίως, στην ενίσχυση της καχυποψίας του κοινού καταλυτική είναι η συμβολή της τηλεόρασης. Αρκετές εβδομάδες μετά το σεισμό των Αλκυονίδων, το Φεβρουάριο του 1981, πολλοί Αθηναίοι εξακολουθούσαν να κοιμούνται στα αυτοκίνητά τους παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις ότι είχε εκλείψει ο κίνδυνος μεγάλου μετασεισμού. Την αβεβαιότητά τους είχαν φροντίσει να εκθρέψουν οι αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις σεισμολόγων από τα τηλεοπτικά «παράθυρα». Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τη νέα γρίπη. Από τις οθόνες των τηλεοράσεων παρέλασαν δεκάδες γιατροί κάθε ειδικότητας (λοιμωξιολόγοι, πνευμονολόγοι, παθολόγοι, επιδημιολόγοι, καρδιολόγοι, παιδίατροι, μικροβιολόγοι) και κάθε ιδιότητας (εκπρόσωποι του κέντρου ελέγχου λοιμώξεων, μέλη της ειδικής επιτροπής, πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ, ιδιώτες γιατροί) που ανέπτυσσαν τις απόψεις τους για το μέγεθος του κινδύνου και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν. Η έλλειψη ενός έγκυρου, ανεξάρτητου οργάνου που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη του κοινού -όπως θα έπρεπε να είναι ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος και όπως υπήρξε κάποτε το Ανώτατο Υγειονομικό Συμβούλιο- ήταν για μια ακόμα φορά εμφανής.
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Η επιδρομή του πανικόβλητου κοινού στα φαρμακεία, με αποτέλεσμα την εξάντληση των αντιιικών φαρμάκων τον περασμένο Μάιο και του αντιπνευμονιοκοκκικού εμβολίου τους επόμενους δυο μήνες, δεν πρέπει να μας ξενίζει. Είναι ένα έργο που έχουμε ξαναδεί. Τον Οκτώβριο του 2005, η απειλή της «γρίπης των πουλερικών» είχε προκαλέσει και πάλι ουρές στα φαρμακεία και διαπληκτισμούς φαρμακοποιών με πολίτες που δεν πίστευαν ότι τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια για την εποχική γρίπη είχαν εξαντληθεί. Το φαινόμενο δεν εμφανίζεται μόνο όταν αναδύονται απειλές για την υγεία. Παρατηρείται γενικά σε κάθε είδους απειλή. Το Μάρτιο του 1987, η απειλή πολεμικής σύρραξης στο Αιγαίο, με αφορμή την αναμενόμενη έξοδο του τουρκικού «Σισμίκ», οδήγησε σε μαζικές εφόδους στα καταστήματα τροφίμων, με σκοπό την προμήθεια τεράστιων ποσοτήτων γάλακτος, ζάχαρης, οσπρίων, ζυμαρικών και κονσερβών κάθε είδους (ακόμα και ζωοτροφών). Παρόμοιες ουρές σχηματίζονταν από τα ξημερώματα στα σούπερ-μάρκετ για την εξασφάλιση προϊόντων ανέπαφων από το ραδιενεργό νέφος, την άνοιξη του 1986, μετά το δυστύχημα του Τσέρνομπιλ. Είναι ένα φαινόμενο δηλωτικό έλλειψης κοινωνικής συνείδησης, αλλά και της βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας.
Η αντικοινωνική συμπεριφορά και η φιλαυτία είναι χαρακτηριστικές ιδιότητες εκείνων που διαγκωνίζονται για να αποκτήσουν φάρμακα, τρόφιμα και κάθε είδους εφόδια που θα τους φέρουν σε πλεονεκτική θέση έναντι των διπλανών τους εν όψει ενός κοινού κινδύνου. Το ότι με τον τρόπο αυτό στερούν είδη πρώτης ανάγκης από άλλους όχι μόνο δεν τους ενοχλεί, αλλά τους γεμίζει ικανοποίηση, αφού εκείνο που προέχει είναι η υψηλή αυτοεκτίμηση που αντλούν από τη συναίσθηση της καπατσοσύνης τους. Είναι εύκολο να αναγνωρίσετε αυτό το είδος του νεοέλληνα. Είναι αυτός που σας προσπερνά με ξαφνικό ελιγμό από τα δεξιά στην εθνική οδό, μπαίνει ύπουλα μπροστά σας ενώ περιμένετε υπομονετικά στην ουρά ή παρκάρει ανενδοίαστα το αυτοκίνητό του σε ράμπα που προορίζεται για αναπήρους. Μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι πολλά από τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια που έσπευσαν να αποθηκεύσουν οι επιδρομείς των φαρμακείων θα μείνουν αχρησιμοποίητα. Το ίδιο συνέβη και με τα αποθηκευμένα κουτιά γάλακτος που πετάχτηκαν στα σκουπίδια μετά την ημερομηνία λήξης του προϊόντος, όταν αποσοβήθηκε η στρατιωτική εμπλοκή με την Τουρκία το 1987.
Η έλλειψη κοινωνικής συνείδησης είναι κατά κύριο λόγο ζήτημα αγωγής. Η μίμηση του προτύπου του «καταφερτζή» πατέρα από το μικρό γιο που τον θαυμάζει είναι ο βασικός μηχανισμός αναπαραγωγής παρόμοιας συμπεριφοράς. Η κρίση εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας είναι ζήτημα πολύ πιο πολύπλοκο. Στην αρνητική στάση απέναντι στα όργανα και τους θεσμούς της πολιτείας συντελεί βεβαίως και η έλλειψη αγωγής. Τη δυσπιστία, όμως, του πολίτη πολλαπλασιάζουν η ανακολουθία, η ανοργανωσιά, και η σύγχυση αρμοδιοτήτων εκ μέρους των οργάνων της πολιτείας. Και, βεβαίως, στην ενίσχυση της καχυποψίας του κοινού καταλυτική είναι η συμβολή της τηλεόρασης. Αρκετές εβδομάδες μετά το σεισμό των Αλκυονίδων, το Φεβρουάριο του 1981, πολλοί Αθηναίοι εξακολουθούσαν να κοιμούνται στα αυτοκίνητά τους παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις ότι είχε εκλείψει ο κίνδυνος μεγάλου μετασεισμού. Την αβεβαιότητά τους είχαν φροντίσει να εκθρέψουν οι αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις σεισμολόγων από τα τηλεοπτικά «παράθυρα». Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τη νέα γρίπη. Από τις οθόνες των τηλεοράσεων παρέλασαν δεκάδες γιατροί κάθε ειδικότητας (λοιμωξιολόγοι, πνευμονολόγοι, παθολόγοι, επιδημιολόγοι, καρδιολόγοι, παιδίατροι, μικροβιολόγοι) και κάθε ιδιότητας (εκπρόσωποι του κέντρου ελέγχου λοιμώξεων, μέλη της ειδικής επιτροπής, πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ, ιδιώτες γιατροί) που ανέπτυσσαν τις απόψεις τους για το μέγεθος του κινδύνου και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν. Η έλλειψη ενός έγκυρου, ανεξάρτητου οργάνου που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη του κοινού -όπως θα έπρεπε να είναι ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος και όπως υπήρξε κάποτε το Ανώτατο Υγειονομικό Συμβούλιο- ήταν για μια ακόμα φορά εμφανής.
03 Αυγ 2009
Η γρίπη και τα τροχαία δυστυχήματα
| Αντιδράσεις: |
Η εξοικείωση με τη θέα του τέρατος
Του θεόδωρου Μουντοκαλάκη
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Το ότι οι θάνατοι από την πανδημία της νέας γρίπης στη χώρα μας μπορεί να φθάσουν τους 600 ή τους 1000 είναι ένα ενδεχόμενο εντελώς θεωρητικό. Το ότι οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα στους ελληνικούς δρόμους ξεπερνούν τους 1500 κάθε χρόνο δεν είναι ένα απλό ενδεχόμενο. Είναι η σκληρή πραγματικότητα. Ιδιαίτερη συγκίνηση έχει προκαλέσει στην κοινή γνώμη η πληροφορία ότι η νέα γρίπη προσβάλλει κατά προτίμηση παιδιά και γενικότερα, νεαρά άτομα. Στην Ελλάδα, εν τούτοις, η κύρια αιτία θανάτου αγοριών, 15-25 ετών, είναι τα τροχαία ατυχήματα. Μπροστά στην προοπτική της επέκτασης της πανδημίας, ο υπουργός υγείας έσπευσε να ενημερώσει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και να εξαγγείλει δέσμη μέτρων, μεταξύ των οποίων και τη σύσταση Εθνικού Επιστημονικού Συμβουλίου. Κανένα, όμως, εθνικό επιστημονικό συμβούλιο δεν συγκροτήθηκε, κανένας υπουργός δεν επισκέφθηκε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας για να τον ενημερώσει και κανένα ουσιαστικό μέτρο δεν πάρθηκε ποτέ από την Πολιτεία για την πρόληψη των καθημερινών θανάτων στην άσφαλτο. Η εξήγηση γι αυτή την αντίφαση μπορεί να αναζητηθεί μόνο στο φαινόμενο που ο Μάνος Χατζηδάκις είχε εύστοχα ονομάσει «εξοικείωση με τη θέα του τέρατος».
Σε συνέντευξη τύπου με θέμα τη πανδημία της νέας γρίπης ανακοινώθηκε ότι «από το Σεπτέμβριο, θα ζητηθεί η συνεργασία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης για ένα εβδομαδιαίο ειδικό πρόγραμμα ενημέρωσης μέσω των τηλεοράσεων». Για την εκπαίδευση του κοινού σε θέματα κυκλοφοριακής αγωγής «μέσω των τηλεοράσεων» δεν φρόντισε ποτέ κανείς. Στο μεταξύ, στο Διαδίκτυο, κυριολεκτικά χιλιάδες δικτυακοί τόποι προσφέρουν πληροφορίες για το πότε και σε ποιες μεγάλες οδικές αρτηρίες οργανώνονται αυτοσχέδιοι αγώνες αυτοκινήτων ή μοτοσικλετών, πού μπορεί κανείς να μετατρέψει τη συμβατική μηχανή του αυτοκινήτου του ώστε να γίνει ικανή να αναπτύσσει ιλιγγιώδεις ταχύτητες ή πώς μπορεί να αποφύγει τα μπλόκα της τροχαίας. Κάποιος «επισκέπτης» ενός απ’ αυτούς συμβουλεύει: «Φρόντισε να έχεις την πινακίδα σου ελαφρά αδιάβαστη, πέρνα με μπόλικα χιλιόμετρα στην αριστερή λωρίδα και αν σου κάνουν σήμα κάνε ότι δεν τους είδες, και δεν πρόκειται να ασχοληθούν περαιτέρω μαζί σου (...) Έχω περάσει εκεί με 240, με σημάδεψαν, τους κοίταξα, με κοίταξαν, και... τίποτα». Ο δημιουργός ενός άλλου δικτυακού τόπου που περιέχει αναλυτικό χάρτη με τις ακριβείς θέσεις των μπλόκων της τροχαίας σε ολόκληρη τη χώρα καυχιέται πως δέχεται καθημερινά γύρω στις 2.300 επισκέψεις. «Το ότι έχουμε τόσο μεγάλη επισκεψιμότητα», καταλήγει, «μας οδηγεί στο πολύ θετικό συμπέρασμα ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον των οδηγών (…) και άρα βελτιώνονται οι οδηγικές τους συνήθειες». «Δυο πράγματα είναι άπειρα», έλεγε ο Αϊνστάιν, «το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία -και για το πρώτο δεν είμαι και τόσο βέβαιος».
Το 1954, δημοσιεύθηκε στη «Νέα Εστία» ένα κείμενο του Κωνσταντίνου Τσάτσου, με τίτλο «Οξυρρύγχειοι πάπυροι». Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας επινοεί την ιστορία της ανακάλυψης κάποιων παπύρων, που υποτίθεται ότι περιείχαν αποσπάσματα από την αλληλογραφία ενός Ρωμαίου συγκλητικού σ’ ένα φίλο του. Το ύφος του κειμένου είναι τόσο πειστικό, ώστε ακόμα και σήμερα, πολλοί πέφτουν στην παγίδα να πιστεύουν ότι πρόκειται για αυθεντικές επιστολές μεταφρασμένες από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο. Ο φανταστικός Ρωμαίος συγκλητικός, συμβουλεύοντας το φίλο του για το πώς να χειρίζεται τους Έλληνες υπηκόους του, του γράφει μεταξύ άλλων: «Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου (…) Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια (…) Το ανυπότακτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας σπρώχνουν σχεδόν τον Έλληνα να θεωρεί τον εαυτό του πρώτο ανάμεσα στους άλλους». Μετά από δυο χιλιετίες, ο Έλληνας έχει καταφέρει τελικά να είναι πρώτος ανάμεσα στους άλλους (τουλάχιστον μέσα στον Ευρωπαϊκό χώρο): πρώτος στα θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα.
Του θεόδωρου Μουντοκαλάκη
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Το ότι οι θάνατοι από την πανδημία της νέας γρίπης στη χώρα μας μπορεί να φθάσουν τους 600 ή τους 1000 είναι ένα ενδεχόμενο εντελώς θεωρητικό. Το ότι οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα στους ελληνικούς δρόμους ξεπερνούν τους 1500 κάθε χρόνο δεν είναι ένα απλό ενδεχόμενο. Είναι η σκληρή πραγματικότητα. Ιδιαίτερη συγκίνηση έχει προκαλέσει στην κοινή γνώμη η πληροφορία ότι η νέα γρίπη προσβάλλει κατά προτίμηση παιδιά και γενικότερα, νεαρά άτομα. Στην Ελλάδα, εν τούτοις, η κύρια αιτία θανάτου αγοριών, 15-25 ετών, είναι τα τροχαία ατυχήματα. Μπροστά στην προοπτική της επέκτασης της πανδημίας, ο υπουργός υγείας έσπευσε να ενημερώσει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και να εξαγγείλει δέσμη μέτρων, μεταξύ των οποίων και τη σύσταση Εθνικού Επιστημονικού Συμβουλίου. Κανένα, όμως, εθνικό επιστημονικό συμβούλιο δεν συγκροτήθηκε, κανένας υπουργός δεν επισκέφθηκε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας για να τον ενημερώσει και κανένα ουσιαστικό μέτρο δεν πάρθηκε ποτέ από την Πολιτεία για την πρόληψη των καθημερινών θανάτων στην άσφαλτο. Η εξήγηση γι αυτή την αντίφαση μπορεί να αναζητηθεί μόνο στο φαινόμενο που ο Μάνος Χατζηδάκις είχε εύστοχα ονομάσει «εξοικείωση με τη θέα του τέρατος».
Σε συνέντευξη τύπου με θέμα τη πανδημία της νέας γρίπης ανακοινώθηκε ότι «από το Σεπτέμβριο, θα ζητηθεί η συνεργασία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης για ένα εβδομαδιαίο ειδικό πρόγραμμα ενημέρωσης μέσω των τηλεοράσεων». Για την εκπαίδευση του κοινού σε θέματα κυκλοφοριακής αγωγής «μέσω των τηλεοράσεων» δεν φρόντισε ποτέ κανείς. Στο μεταξύ, στο Διαδίκτυο, κυριολεκτικά χιλιάδες δικτυακοί τόποι προσφέρουν πληροφορίες για το πότε και σε ποιες μεγάλες οδικές αρτηρίες οργανώνονται αυτοσχέδιοι αγώνες αυτοκινήτων ή μοτοσικλετών, πού μπορεί κανείς να μετατρέψει τη συμβατική μηχανή του αυτοκινήτου του ώστε να γίνει ικανή να αναπτύσσει ιλιγγιώδεις ταχύτητες ή πώς μπορεί να αποφύγει τα μπλόκα της τροχαίας. Κάποιος «επισκέπτης» ενός απ’ αυτούς συμβουλεύει: «Φρόντισε να έχεις την πινακίδα σου ελαφρά αδιάβαστη, πέρνα με μπόλικα χιλιόμετρα στην αριστερή λωρίδα και αν σου κάνουν σήμα κάνε ότι δεν τους είδες, και δεν πρόκειται να ασχοληθούν περαιτέρω μαζί σου (...) Έχω περάσει εκεί με 240, με σημάδεψαν, τους κοίταξα, με κοίταξαν, και... τίποτα». Ο δημιουργός ενός άλλου δικτυακού τόπου που περιέχει αναλυτικό χάρτη με τις ακριβείς θέσεις των μπλόκων της τροχαίας σε ολόκληρη τη χώρα καυχιέται πως δέχεται καθημερινά γύρω στις 2.300 επισκέψεις. «Το ότι έχουμε τόσο μεγάλη επισκεψιμότητα», καταλήγει, «μας οδηγεί στο πολύ θετικό συμπέρασμα ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον των οδηγών (…) και άρα βελτιώνονται οι οδηγικές τους συνήθειες». «Δυο πράγματα είναι άπειρα», έλεγε ο Αϊνστάιν, «το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία -και για το πρώτο δεν είμαι και τόσο βέβαιος».
Το 1954, δημοσιεύθηκε στη «Νέα Εστία» ένα κείμενο του Κωνσταντίνου Τσάτσου, με τίτλο «Οξυρρύγχειοι πάπυροι». Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας επινοεί την ιστορία της ανακάλυψης κάποιων παπύρων, που υποτίθεται ότι περιείχαν αποσπάσματα από την αλληλογραφία ενός Ρωμαίου συγκλητικού σ’ ένα φίλο του. Το ύφος του κειμένου είναι τόσο πειστικό, ώστε ακόμα και σήμερα, πολλοί πέφτουν στην παγίδα να πιστεύουν ότι πρόκειται για αυθεντικές επιστολές μεταφρασμένες από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο. Ο φανταστικός Ρωμαίος συγκλητικός, συμβουλεύοντας το φίλο του για το πώς να χειρίζεται τους Έλληνες υπηκόους του, του γράφει μεταξύ άλλων: «Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου (…) Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια (…) Το ανυπότακτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας σπρώχνουν σχεδόν τον Έλληνα να θεωρεί τον εαυτό του πρώτο ανάμεσα στους άλλους». Μετά από δυο χιλιετίες, ο Έλληνας έχει καταφέρει τελικά να είναι πρώτος ανάμεσα στους άλλους (τουλάχιστον μέσα στον Ευρωπαϊκό χώρο): πρώτος στα θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα.
01 Αυγ 2009
Τσιγάρο: Η ηδονή των απαγορεύσεων
| Αντιδράσεις: |
Ένα από τα πιο ευχάριστα καθήκοντα των βαθύτατα συντηρητικών ανθρώπων – αφήστε τι λένε οι ίδιοι, συχνά παριστάνουν τους σοσιαλιστές – είναι το να απαγορεύουν γενικώς και το να απαγορεύουν πράγματα ευχάριστα ειδικώς. Τι απαγορεύει η εκκλησία; Το γέλιο, το χορό, το σεξ, το φαγητό, το ποτό κοκ. Ετσι, δεν είναι τυχαίο ότι η αντικαπνισματική εκστρατεία βρίσκεται στις πιο επιθετικές μορφές της επί δεξιών ή, γενικότερα, συντηρητικών κυβερνήσεων και πολιτικών.
Στην εκπομπή τών Καμπουράκη - Οικονομέα, στις 30 Ιουνίου 2009, ο υπουργός Υγείας κ. Δ. Αβραμόπουλος, δήλωσε ξεκάθαρα ότι από τη στιγμή που οι καπνιστές δεν αντιλαμβάνονται ποιο είναι το σωστό για την υγεία τους, οφείλει η πολιτεία να τους το επιβάλλει. Αυτή ακριβώς η αντίληψη βρίσκεται στη βάση του ακραίου συντηρητισμού, ως έκφραση μαζοχιστικής λαγνείας απέναντι στο ισχυρό, αποφασιστικό, αρσενικό κράτος που θέλει να δείχνει τη δύναμή και το μέγεθος του πέους του όσο περισσότερο και πιο συχνά μπορεί. Κι όλα αυτά χωρίς οι λάτρεις των απαγορεύσεων να αντιλαμβάνονται ότι οι απόψεις τους οδηγούν στον ολοκληρωτισμό. Έχουν τόσα πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή. Ποιο δικαστήριο θα μπορούσε να μην κάνει αποδεκτή την άμεση έκδοση διαζυγίου όταν ο ένας των δυο συζύγων κατηγορεί τον άλλο ως μανιώδη καπνιστή ο οποίος θέτει, όπως άλλωστε οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν όπου σταθούν κι όπου βρεθούν, την υγεία του σε κίνδυνο καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι;
Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη κι ας αφορά κυρίως στα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα. Κι όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελληνικής παραγωγής , οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευμα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης δυσάρεστων ή στρεσογόνων καταστάσεων. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις να περιλαμβάνουν την προειδοποίηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασαφής, περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση» ωσάν η πολιτεία να τονίζει, κλείνοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οινοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε γιατί να μην γράφουν τα τσιγάρα «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ κοντά στην πραγματικότητα; Η θέση του κ. Αβραμόπουλου σε ότι αφορά το οινόπνευμα είναι ότι δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις γιατί αυτός που πίνει βλάπτει τον εαυτό του ενώ αυτός που καπνίζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφανής άποψη αφού παραβλέπει το γεγονός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευθύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία ατυχήματα ενώ παράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλλων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Κι ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προβάλλεται, ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνιστή αν και ο ίδιος και μόνον είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα προστασίας των μη καπνιστών σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας , τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κοκ. Αυτό άλλωστε συμβαίνει, κοινή συναινέσει καπνιστών και μη. Από κει και πέρα, το ζήτημα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα παραπάνω. Κι αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αισθητικής και ενόχλησης, χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισάγει σε έναν επιστημονικό μεσαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης με την κρατούσα των θεολόγων-αστυνόμων της ιατρικής, σε ότι αφορά τις συνέπειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλάπτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, δεν δημοσιεύονται ή περνάνε εντελώς απαρατήρητες.
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική» αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη. Εκτός των άλλων και γιατί δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τν εαυτό του…
Στην εκπομπή τών Καμπουράκη - Οικονομέα, στις 30 Ιουνίου 2009, ο υπουργός Υγείας κ. Δ. Αβραμόπουλος, δήλωσε ξεκάθαρα ότι από τη στιγμή που οι καπνιστές δεν αντιλαμβάνονται ποιο είναι το σωστό για την υγεία τους, οφείλει η πολιτεία να τους το επιβάλλει. Αυτή ακριβώς η αντίληψη βρίσκεται στη βάση του ακραίου συντηρητισμού, ως έκφραση μαζοχιστικής λαγνείας απέναντι στο ισχυρό, αποφασιστικό, αρσενικό κράτος που θέλει να δείχνει τη δύναμή και το μέγεθος του πέους του όσο περισσότερο και πιο συχνά μπορεί. Κι όλα αυτά χωρίς οι λάτρεις των απαγορεύσεων να αντιλαμβάνονται ότι οι απόψεις τους οδηγούν στον ολοκληρωτισμό. Έχουν τόσα πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή. Ποιο δικαστήριο θα μπορούσε να μην κάνει αποδεκτή την άμεση έκδοση διαζυγίου όταν ο ένας των δυο συζύγων κατηγορεί τον άλλο ως μανιώδη καπνιστή ο οποίος θέτει, όπως άλλωστε οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν όπου σταθούν κι όπου βρεθούν, την υγεία του σε κίνδυνο καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι;
Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη κι ας αφορά κυρίως στα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα. Κι όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελληνικής παραγωγής , οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευμα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης δυσάρεστων ή στρεσογόνων καταστάσεων. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις να περιλαμβάνουν την προειδοποίηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασαφής, περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση» ωσάν η πολιτεία να τονίζει, κλείνοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οινοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε γιατί να μην γράφουν τα τσιγάρα «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ κοντά στην πραγματικότητα; Η θέση του κ. Αβραμόπουλου σε ότι αφορά το οινόπνευμα είναι ότι δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις γιατί αυτός που πίνει βλάπτει τον εαυτό του ενώ αυτός που καπνίζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφανής άποψη αφού παραβλέπει το γεγονός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευθύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία ατυχήματα ενώ παράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλλων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Κι ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προβάλλεται, ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνιστή αν και ο ίδιος και μόνον είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα προστασίας των μη καπνιστών σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας , τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κοκ. Αυτό άλλωστε συμβαίνει, κοινή συναινέσει καπνιστών και μη. Από κει και πέρα, το ζήτημα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα παραπάνω. Κι αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αισθητικής και ενόχλησης, χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισάγει σε έναν επιστημονικό μεσαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης με την κρατούσα των θεολόγων-αστυνόμων της ιατρικής, σε ότι αφορά τις συνέπειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλάπτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, δεν δημοσιεύονται ή περνάνε εντελώς απαρατήρητες.
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική» αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη. Εκτός των άλλων και γιατί δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τν εαυτό του…
Η ιατρική ως εργαλείο μάρκετινγκ
| Αντιδράσεις: |
Μαργαρίνες που μειώνουν τη χοληστερίνη και τώρα νέες που υπόσχονται να κάνουν τον ίδιο με την πίεση. Αύριο τι; Μήπως μαργαρίνες για την αναιμία ή τον πονοκέφαλο; Πλάι σ’ αυτές, αποκτήσαμε προσφάτως και αλλαντικά τα οποία προβάλλουν στις διαφημίσεις τους ότι είναι, κατά κάποιον ασαφή τρόπο, εγκεκριμένα όχι μόνο από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, αλλά και από την Αμερικανική αντίστοιχη. Εκτός από τους 29 κατασκευαστές πλυντηρίων οι οποίοι συνιστούν επιμόνως το ίδιο εδώ και δεκαετίες απορρυπαντικό, τώρα ισάριθμοι καρδιολόγοι συνιστούν σαλάμια ή γιαούρτια, αλλά και γυναικολόγοι σερβιέτες! Έκαστος στο είδος του.
Οι εμπλουτισμένες μαργαρίνες μειώνουν τη χοληστερίνη στο πλαίσιο «ισορροπημένης δίαιτας» και «υγιεινού τρόπου ζωής». Ενδεχομένως όμως σε μια τέτοια δίαιτα δεν έχουν θέση οι ίδιες οι …μαργαρίνες! Επιπλέον, η όποια συνεισφορά τους στη μείωση της χοληστερόλης , αν υπάρχει στην πράξη, αποδίδεται στις φυτικές στερόλες (στανόλες). Για να υπάρξει αποτέλεσμα χρειάζονται είτε 30 γρ μαργαρίνης (3-6 φέτες ψωμί αλειμμένες) είτε 3 ποτήρια γάλα ή 3 γιαούρτια ημερησίως. Αλλά 30 γρ μαργαρίνης έχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 100 θερμίδες οι οποίες μπορούν κάλλιστα να προσθέσουν 5 κιλά στο βάρος μέσα σε ένα χρόνο, οπότε πάνε περίπατο τα όποια οφέλη από τη μείωση της χοληστερόλης. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα με τα ροφήματα γιαουρτιού που έχουν 50 θερμίδες το καθένα ή το γάλα με τις 120 θερμίδες ανά ποτήρι.
Οι νέες αντιυπερτασικές μαργαρίνες περιέχουν κάλιο (Κ) «το οποίο αποβάλλει την περιττή ποσότητα αλατιού (νατρίου) από το σώμα μας» και αποτελούν έτσι «ένα καλό πρώτο βήμα για τη φροντίδα της αρτηριακής πίεσης». Τόσο απλά. Μπαίνει το κάλιο, βγαίνει το νάτριο. Βέβαια, τα πράγματα μπερδεύονται αν έχετε πίεση και χοληστερόλη ταυτοχρόνως. Τι να κάνουμε όμως! Υπομονή! Αύριο μπορεί να έχουμε μαργαρίνη εμπλουτισμένη με κάλιο, στανόλες, προβιοτικά, σίδηρο, ασβέστιο, ω3, ω6 και ποιος ξέρει τι άλλο ακόμα. Κυκλοφορεί, άλλωστε, από καιρό γάλα εμπλουτισμένο με σίδηρο, παρά το γεγονός ότι η απορρόφηση του σιδήρου μειώνεται σημαντικά από την παρουσία ασβεστίου το οποίο, ως γνωστόν, αφθονεί στο …γάλα.
Προσφάτως είδαμε και αλλαντικά να εγκρίνονται (;) από τις επιστημονικές ενώσεις των καρδιολόγων που έχουν βαλθεί να παρεμβαίνουν παντού για να προστατεύσουν την καρδιά μας από όλα, εκτός από τους ίδιους. Κι ας συνιστούν για την καρδιά κίνδυνο μεγαλύτερο από το κάπνισμα. Στα αλλαντικά αυτά, λοιπόν, έχει, κατά τον κατασκευαστή, αντικατασταθεί το ζωικό λίπος από ελαιόλαδο, με αποτέλεσμα να αποκτούν αυτομάτως πιστοποιητικό καρδιοπροστασίας, ανεξαρτήτως λοιπής σύνθεσης, αλατιού, χρωστικών, συντηρητικών ή θερμίδων. Στους περισσότερους αρέσουν τα αλλαντικά αλλά από το σημείο αυτό μέχρι να τα συμπεριλάβουμε στην υγιεινή διατροφή, η απόσταση είναι μεγάλη.
Εκτός από τους γιατρούς, στο παιχνίδι του μάρκετινγκ των τροφίμων επιδίδονται με ιδιαίτερη ζέση και οι κλινικοί διατροφολόγοι-διαιτολόγοι. Έχουν κατακλύσει τα ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, με αξιοθαύμαστη ταχύτητα, αποτελώντας πλέον αναπόσπαστο μέρος κάθε πάνελ πρωινάδικου που σέβεται τον εαυτό του. Δεν λείπουν βεβαίως και από τις τηλεοπτικές διαφημίσεις όπου με το κύρος (;) της επιστήμης (;) προσπαθούν να προωθήσουν π.χ. μικρά μπουκαλάκια με χυμούς που διαθέτουν «όλα τα καλά» αφού η συσκευασία προφυλάσσει όπως η φλούδα στα φρούτα. Τόσο καλά!
Η πρόβλεψη πως η διατροφή μας θα αποκτάει ολοένα και περισσότερη καρδιοπροστατευτική προοπτική, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής. Η πρόβλεψη ότι οι γιατροί ανακάλυψαν ένα ακόμα βάζο με μέλι για να βουτήξουν τα δάκτυλά τους, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλέστερη. Το τρίπτυχο Φαγητό-Άσκηση-Τσεκάπ, όλα εγκεκριμένα από τις αρμόδιες ιατρικές ειδικότητες, αποτελεί ένα μοντέλο σχεδόν αυτιστικής ζωής. Στόχος του η ομφαλοσκοπική ενασχόληση με την Υγεία έτσι ώστε να αποχωρεί κανείς από το μάταιο τούτο κόσμο πλήρης ημερών και πληρέστερος δαπανών για υγεία, όλο και περισσότερη υγεία. Υγεία μέχρι θανάτου.
Οι εμπλουτισμένες μαργαρίνες μειώνουν τη χοληστερίνη στο πλαίσιο «ισορροπημένης δίαιτας» και «υγιεινού τρόπου ζωής». Ενδεχομένως όμως σε μια τέτοια δίαιτα δεν έχουν θέση οι ίδιες οι …μαργαρίνες! Επιπλέον, η όποια συνεισφορά τους στη μείωση της χοληστερόλης , αν υπάρχει στην πράξη, αποδίδεται στις φυτικές στερόλες (στανόλες). Για να υπάρξει αποτέλεσμα χρειάζονται είτε 30 γρ μαργαρίνης (3-6 φέτες ψωμί αλειμμένες) είτε 3 ποτήρια γάλα ή 3 γιαούρτια ημερησίως. Αλλά 30 γρ μαργαρίνης έχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 100 θερμίδες οι οποίες μπορούν κάλλιστα να προσθέσουν 5 κιλά στο βάρος μέσα σε ένα χρόνο, οπότε πάνε περίπατο τα όποια οφέλη από τη μείωση της χοληστερόλης. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα με τα ροφήματα γιαουρτιού που έχουν 50 θερμίδες το καθένα ή το γάλα με τις 120 θερμίδες ανά ποτήρι.
Οι νέες αντιυπερτασικές μαργαρίνες περιέχουν κάλιο (Κ) «το οποίο αποβάλλει την περιττή ποσότητα αλατιού (νατρίου) από το σώμα μας» και αποτελούν έτσι «ένα καλό πρώτο βήμα για τη φροντίδα της αρτηριακής πίεσης». Τόσο απλά. Μπαίνει το κάλιο, βγαίνει το νάτριο. Βέβαια, τα πράγματα μπερδεύονται αν έχετε πίεση και χοληστερόλη ταυτοχρόνως. Τι να κάνουμε όμως! Υπομονή! Αύριο μπορεί να έχουμε μαργαρίνη εμπλουτισμένη με κάλιο, στανόλες, προβιοτικά, σίδηρο, ασβέστιο, ω3, ω6 και ποιος ξέρει τι άλλο ακόμα. Κυκλοφορεί, άλλωστε, από καιρό γάλα εμπλουτισμένο με σίδηρο, παρά το γεγονός ότι η απορρόφηση του σιδήρου μειώνεται σημαντικά από την παρουσία ασβεστίου το οποίο, ως γνωστόν, αφθονεί στο …γάλα.
Προσφάτως είδαμε και αλλαντικά να εγκρίνονται (;) από τις επιστημονικές ενώσεις των καρδιολόγων που έχουν βαλθεί να παρεμβαίνουν παντού για να προστατεύσουν την καρδιά μας από όλα, εκτός από τους ίδιους. Κι ας συνιστούν για την καρδιά κίνδυνο μεγαλύτερο από το κάπνισμα. Στα αλλαντικά αυτά, λοιπόν, έχει, κατά τον κατασκευαστή, αντικατασταθεί το ζωικό λίπος από ελαιόλαδο, με αποτέλεσμα να αποκτούν αυτομάτως πιστοποιητικό καρδιοπροστασίας, ανεξαρτήτως λοιπής σύνθεσης, αλατιού, χρωστικών, συντηρητικών ή θερμίδων. Στους περισσότερους αρέσουν τα αλλαντικά αλλά από το σημείο αυτό μέχρι να τα συμπεριλάβουμε στην υγιεινή διατροφή, η απόσταση είναι μεγάλη.
Εκτός από τους γιατρούς, στο παιχνίδι του μάρκετινγκ των τροφίμων επιδίδονται με ιδιαίτερη ζέση και οι κλινικοί διατροφολόγοι-διαιτολόγοι. Έχουν κατακλύσει τα ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, με αξιοθαύμαστη ταχύτητα, αποτελώντας πλέον αναπόσπαστο μέρος κάθε πάνελ πρωινάδικου που σέβεται τον εαυτό του. Δεν λείπουν βεβαίως και από τις τηλεοπτικές διαφημίσεις όπου με το κύρος (;) της επιστήμης (;) προσπαθούν να προωθήσουν π.χ. μικρά μπουκαλάκια με χυμούς που διαθέτουν «όλα τα καλά» αφού η συσκευασία προφυλάσσει όπως η φλούδα στα φρούτα. Τόσο καλά!
Η πρόβλεψη πως η διατροφή μας θα αποκτάει ολοένα και περισσότερη καρδιοπροστατευτική προοπτική, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής. Η πρόβλεψη ότι οι γιατροί ανακάλυψαν ένα ακόμα βάζο με μέλι για να βουτήξουν τα δάκτυλά τους, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλέστερη. Το τρίπτυχο Φαγητό-Άσκηση-Τσεκάπ, όλα εγκεκριμένα από τις αρμόδιες ιατρικές ειδικότητες, αποτελεί ένα μοντέλο σχεδόν αυτιστικής ζωής. Στόχος του η ομφαλοσκοπική ενασχόληση με την Υγεία έτσι ώστε να αποχωρεί κανείς από το μάταιο τούτο κόσμο πλήρης ημερών και πληρέστερος δαπανών για υγεία, όλο και περισσότερη υγεία. Υγεία μέχρι θανάτου.
Όχι στη μαστογραφία!!!
| Αντιδράσεις: |
Των Γρηγόρη Λάσκαρη-Μιχάλη Πιτσιλίδη
Η μαστογραφία θεωρείται σήμερα ο κύριος πυλώνας της αντικαρκινικής πρόληψης στις γυναίκες. Εκστρατείες ενημέρωσης, λεωφορεία - φορητοί μαστογράφοι που εξορμούν σε ανυποψίαστες γειτονιές και ηχηρά μηνύματα, έχουν δημιουργήσει την εντύπωση ότι ο καρκίνος του μαστού αποτελεί μία επιδημία που «μαστίζει το γυναικείο πληθυσμό» και η οποία μπορεί να θεραπευτεί επιτυχώς με την «έγκαιρη διάγνωση». Οι γυναίκες βομβαρδίζονται με άπειρα μηνύματα ενώ εκστρατείες οργανώνονται συνεχώς υπό την αιγίδα αφελών και υποκριτών πολιτικών που δεν δίνουν δεκάρα για την ουσία και ενδιαφέρονται μόνο για την «επικοινωνία». Πάρτε για παράδειγμα τις τρεις παρακάτω προτάσεις:
1. «Σουηδική έρευνα έδειξε ότι η τακτική εξέταση με μαστογραφία ελαττώνει τις πιθανότητες θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά 30%».
2. «Σουηδική έρευνα έδειξε ότι πρέπει να υποβάλλονται σε μαστογραφία 2000 γυναίκες επί 10 χρόνια για να σωθούν από καρκίνο οι 3 από αυτές».
3. «Νορβηγική έρευνα έδειξε ότι για κάθε 2000 γυναίκες που κάνουν μαστογραφία οι 20 θα υποβληθούν σε αναίτια αντικαρκινική θεραπεία (μαστεκτομή, ακτινοβολία, χημειοθεραπεία) επειδή η μαστογραφία εντόπισε έναν καρκίνο, ο οποίος ποτέ δε θα εκδηλωνόταν στη διάρκεια της ζωής τους ή θα θεραπευόταν από μόνος του».
Πώς θα αντιδρούσε μία γυναίκα στο άκουσμα καθενός απ’ αυτά τα μηνύματα; Στο πρώτο σπεύδοντας να κλείσει ραντεβού -δεν είναι λίγο να είσαι μία από τις 3 στις δέκα που θα σωθούν! Στο δεύτερο ίσως αδιάφορα. Αν έχεις τύχη διάβαινε. Στο τρίτο με οργή και αγανάκτηση για τις πλαστές εντυπώσεις που της δημιούργησε η συνεχής προβολή της «απαραίτητης μαστογραφίας».
Το ερώτημα που τίθεται είναι ποια από τις παραπάνω προτάσεις είναι αληθινή. Η απάντηση είναι απρόσμενη: όλες. Οι δύο πρώτες λένε το ίδιο πράγμα με διαφορετικά λόγια, ανάλογα με το αν το ζητούμενο είναι ο εντυπωσιασμός της γυναίκας ή όχι. Tο 30% απαντάει στο ερώτημα «με δεδομένο ότι πάσχω από καρκίνο του μαστού, πόσο λιγότερες πιθανότητες έχω να πεθάνω από αυτό, αν ο καρκίνος μου ανιχνεύτηκε με μαστογραφία;», ενώ το 3 στις 2.000 απαντάει στο ερώτημα «αν είμαι μία τυπική γυναίκα, πόσο θα ελαττωθεί η πιθανότητα να πεθάνω από καρκίνο του μαστού κάνοντας μαστογραφία κάθε έτος;». Η τρίτη πρόταση, η οποία θα αναλυθεί παρακάτω, έκανε δυναμικά την εμφάνισή της τα τελευταία χρόνια και ήδη προκαλεί ισχυρούς κλυδωνισμούς στο οικοδόμημα της προληπτικής ιατρικής, με πρώτο θύμα την μαστογραφία.
Είναι γεγονός ότι πολλές κλινικές δοκιμές πυροδότησαν έντονα κύματα αμφισβητήσεων και αντεγκλήσεων γύρω από τη μαστογραφία. Τη σύγχυση ήρθε να ξεδιαλύνειο η πρόσφατη δημοσίευση της συστηματικής ανασκόπησης περί μαστογραφίας από τον πιο έγκυρο οργανισμό αξιολόγησης ιατρικών μεθόδων και παρεμβάσεων, την Cochrane Collaboration. Οι επιστήμονες αποφάνθηκαν ότι από τις 7 κλινικές μελέτες αξιολόγησης της μαστογραφίας, μόνο δύο, του Καναδά και του Μάλμε, ήταν ικανοποιητικής ποιότητας και ελεύθερες σφαλμάτων. Συμπτωματικά και οι δύο αυτές δοκιμές έδειξαν ότι η χρήση της μαστογραφίας δεν προσδίδει κανένα πλεονέκτημα επιβίωσης στις γυναίκες. Παρ’ όλ’ αυτά, όταν οι συγγραφείς της ανασκόπησης έλαβαν υπ’ όψιν τους και τις υπόλοιπες 4 δοκιμές (την πέμπτη τη θεώρησαν εσφαλμένη και μη αξιοποιήσιμη) κατέληξαν ότι η μαστογραφία μειώνει την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά 15%. Αυτό, σύμφωνα με τους συγγραφείς, μεταφράζεται σε μείωση του απόλυτου κινδύνου κατά 0,5% ή αλλιώς πρέπει να υποβάλλονται σε μαστογραφία για 10 χρόνια 2.000 γυναίκες για να σωθεί η ζωή μίας από αυτές!!! (1).
ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ: Η ΥΠΕΡΔΙΑΓΝΩΣΗ
Το σημαντικό της ανασκόπησης της Cochrane Collaboration δεν ήταν το αν σώζονται 1, 2 ή 3 γυναίκες στις 2.000. Έτσι κι αλλιώς το νούμερο αυτό είναι γνωστό πλέον ότι είναι απελπιστικά μικρό. Το σημαντικό ήταν ότι για πρώτη φορά σε συστηματική ανασκόπηση δηλώθηκε ότι το ποσοστό της υπερδιάγνωσης (overdiagnosis) καρκίνων του μαστού, ακριβώς λόγω χρήσης της μαστογραφίας, φτάνει το φοβερό 30%!
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή και ας δούμε τι είναι, πώς δημιουργείται και τι μπορεί να προκαλέσει η υπερδιάγνωση. Με τον όρο αυτό εννοούμε την ανίχνευση όγκων, οι οποίοι αν δεν ανιχνευτούν με τη μαστογραφία δε θα απασχολήσουν ποτέ την «πάσχουσα», είτε επειδή εξελίσσονται τόσο αργά ώστε δε θα αποτελέσουν ποτέ λόγο ανησυχίας είτε επειδή θα αυτοϊαθούν από τον ίδιο τον οργανισμό. Στη βάση αυτού του προβλήματος βρίσκεται η τεχνική αδυναμία της μαστογραφίας να ξεχωρίσει έναν επικίνδυνο καρκίνο από έναν κλινικά μη απειλητικό όγκο. Η αδυναμία αυτή έχει δύο αρνητικές επιπτώσεις.
Η πρώτη είναι «αθώα» μια και απλά δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός θριάμβου της προληπτικής ιατρικής. Πρόκειται για το λεγόμενο σφάλμα πρώιμης ανίχνευσης (lead time bias) το οποίο έχει να κάνει με το ότι η μαστογραφία, όπως και κάθε άλλη ευαίσθητη προσυμπτωματική διαγνωστική μέθοδος, ανιχνεύει όγκους πριν αυτοί εκδηλωθούν κλινικά. Το γεγονός της πρώιμης ανίχνευσης είναι που δημιουργεί την εξαιρετικά παραπλανητική εντύπωση (την οποία κανένας ειδικός δεν βιάζεται να ξεδιαλύνει…) ότι η μαστογραφία προφυλάσσει από τον καρκίνο του μαστού. Ας το εξηγήσουμε απλά. Πάρτε για παράδειγμα δύο γυναίκες που ανέπτυξαν καρκίνο μαστού το 2000 και θα πεθάνουν από αυτόν το 2010. Αν η μία το μάθει, λόγω της μαστογραφίας μαστογραφίας το 2005, τότε θεωρητικά επιβίωσε 5 χρόνια μετά τη διάγνωση. Αν η άλλη το μάθει λόγω κλινικών συμπτωμάτων (π.χ. αυτοεξέταση) το 2007, τότε θα φαίνεται ότι επιβίωσε 3 χρόνια μετά τη διάγνωση, δημιουργώντας τεχνητά μία ψευδή αύξηση της επιβίωσης της πρώτης γυναίκας κατά 2 χρόνια. Η πρώιμη ανίχνευση έχει νόημα μόνον όταν υπάρχουν και τα κατάλληλα θεραπευτικά μέσα, αλλιώς απλώς ο καρκινοπαθής ζει περισσότερα χρόνια γνωρίζοντας ότι έχει καρκίνο, πράγμα που ισοδυναμεί με παράταση της αγωνίας και όχι με παράταση της επιβίωσης, όπως διαδίδουν οι υποστηρικτές αυτού του τύπου δήθεν «προληπτικής ιατρικής».
Το δεύτερο πρόβλημα που δημιουργείται από την υπερδιάγνωση δεν είναι καθόλου αθώο, επειδή μπορεί να οδηγήσει υγιείς γυναίκες σε θεραπεία για καρκίνο που ποτέ στη ζωή τους δεν θα αναπτύξουν. Έτσι η θεραπεία θα χαρακτηριστεί επιτυχής κι αυτές που «θεραπεύτηκαν» θα το δηλώνουν με συγκίνηση παντού, πυκνώνοντας τις γραμμές των γυναικών που υποβάλλονται σε μαστογραφίες. Αυτό οφείλεται στο σφάλμα ταχύτητας εξέλιξης (length bias) και έχει να κάνει με το ότι οι επιπλέον καρκίνοι που εντοπίζει η μαστογραφία είναι, στην πλειονότητά τους, αργής ανάπτυξης. Τόσο αργής που ίσως δε θα απασχολούσαν ποτέ την γυναίκα. Το ότι οι όγκοι αυτοί είναι αργής ανάπτυξης και συνήθως χαμηλής κακοήθειας δεν χρειάζεται να το αποδείξουμε. Είναι γνωστό στην επιστημονική κοινότητα εδώ και χρόνια (2).
Όπως λένε επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Yale, «τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πολλοί καρκίνοι του μαστού που ανιχνεύονται με μαστογραφία έχουν εξαιρετική πρόγνωση, όχι μόνο λόγω της πρώιμης διάγνωσής τους, αλλά και επειδή πολλοί από αυτούς είναι σχετικά καλοήθεις και απαιτούν ελάχιστη θεραπευτική παρέμβαση» (3). Αποτέλεσμα της ανίχνευσης και αυτών των όγκων είναι και η δήθεν «ραγδαία αύξηση» των περιστατικών καρκίνου του μαστού «τις τελευταίες δεκαετίες». Μελέτη από το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας έδειξε ότι στη χώρα αυτή, η αύξηση ήταν περίπου 50% στις ηλικίες που υποβάλλονται σε μαστογραφία (50-69 χρονών). Σύμφωνα με τους Νορβηγούς επιστήμονες, ένα 30% αυτών των καρκίνων αποτελείται από όγκους που ουσιαστικά δε θα γίνονταν ποτέ κλινικά αντιληπτοί και άρα δε θα ταλαιπωρούσαν ποτέ τις γυναίκες, αν αυτές δεν υποβάλλονταν σε μαστογραφία (4).
Η συγκεκριμένη πραγματικότητα αντανακλάται και στα νούμερα: οι ερευνητές της Cochrane Review απέδειξαν ότι ο υπερεντοπισμός τέτοιων αλλά και άλλων καρκίνων βραδείας ανάπτυξης, έχει οδηγήσει σε αύξηση των μαστεκτομών και των ακτινοβολιών κατά 20 και 30% αντίστοιχα. Και όλα αυτά, παρά τις προσδοκίες των γυναικών και τις αυτάρεσκες διαβεβαιώσεις των γιατρών ότι η πρώιμη διάγνωση, λόγω εντοπισμού καρκίνων του μαστού σε αρχική μορφή, οδηγεί σε μείωση των πιο επιθετικών μορφών θεραπείας. Χαρακτηριστικά, στη Μεγάλη Βρετανία τα περιστατικά μαστεκτομών αυξήθηκαν από το 1990 έως το 2001 (περίοδος καθολικής υποβολής σε μαστογραφία) κατά 36-422% ανάλογα με τον τύπο του όγκου (5).
ΑΥΤΟΪΑΣΗ: ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΑΓΝΟΟΥΝΤΕΣ
Ignorance is bliss λέει ένα τραγούδι, δηλαδή η άγνοια είναι ευτυχία. Ο στίχος αυτός βρίσκει απόλυτη εφαρμογή στην περίπτωση της μαστογραφίας. Η ακραία μορφή του «σφάλματος ταχύτητας εξέλιξης», που περιγράψαμε παραπάνω, είναι ότι πιθανώς η μαστογραφία ανιχνεύει όγκους που θα υποχωρούσαν από μόνοι τους! Η ύπαρξη τέτοιας μορφής καρκίνων αποτελεί τον σκελετό στο ντουλάπι της προληπτικής ιατρικής μιας και οδηγεί υγιείς ανθρώπους σε επιθετική αντικαρκινική «θεραπεία» και τους εμπλεκόμενους σε υπερεντατικό πλουτισμό (διότι περί αυτού πρόκειται). Οι γυναίκες αυτές βαπτίστηκαν «καρκινοπαθείς» επειδή η μαστογραφία και η ακόλουθη βιοψία αδυνατούν να ξεχωρίσουν κατά πόσον οι καρκίνοι που ανιχνεύουν ανήκουν μεταξύ αυτών που ο οργανισμός εξαλείφει από μόνος του. Η ισοπεδωτική διάγνωση οδηγεί στο θεραπευτικό μονόδρομο του χειρουργείου, της ακτινοβολίας και της χημειοθεραπείας.
Επειδή κάθε καρκίνος του μαστού που ανιχνεύεται υποβάλλεται αμέσως σε θεραπεία, το μέγεθος αυτού του προβλήματος δεν μπορούσε, μέχρι πριν λίγο, να εκτιμηθεί ποσοτικά και, συνεπώς, έμενε βολικά άγνωστο ή στρατηγικά υποεκτιμημένο. Η βόμβα έσκασε τα τέλη του 2008 όταν βρέθηκε ότι το 20% των διηθητικών καρκίνων που ανιχνεύονται με μαστογραφία θα υποχωρούσαν από μόνοι τους! Νορβηγοί επιστήμονες βρήκαν έναν ευφυή τρόπο έμμεσου προσδιορισμού αυτού του μακάβριου φαινομένου της υπερδιάγνωσης, εκμεταλλευόμενοι το πρόγραμμα εθνικής μαστογραφίας που εισήχθη στη Νορβηγία το 1996. Οι ερευνητές, συμβουλευόμενοι τα ηλεκτρονικά αρχεία της χώρας προσδιόρισαν τον αριθμό περιστατικών διηθητικού καρκίνου που ανιχνεύτηκαν μαστογραφικά κατά το διάστημα 1996-2001 σε περίπου 120.000 γυναίκες ηλικίας 50-64 ετών. Ο αριθμός των συγκεκριμένων καρκίνων στη συγκεκριμένη εξαετία ήταν 1909. Μετά μελέτησαν τα κρούσματα καρκίνου σε έναν ομοειδή αντίστοιχο πληθυσμό γυναικών, κατά το διάστημα 1992-1997. Οι γυναίκες αυτές μέχρι το 1996 δεν ελέγχονταν μαστογραφικά και, όπως ήταν αναμενόμενο, μέχρι εκείνο το έτος, λόγω μη εντατικής διάγνωσης, εμφάνιζαν σαφώς χαμηλότερα περιστατικά διηθητικών καρκίνων του μαστού. Τονίζουμε ότι τα χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου οφείλονταν στο ότι αυτές οι γυναίκες απλώς δεν υποβάλλονταν σε μαστογραφία και άρα οι όποιοι καρκίνοι τους δεν βρέθηκαν. Όταν λοιπόν το 1996 όλες αυτές οι γυναίκες εντάχθηκαν στο πρόγραμμα μαστογραφίας, αναμένονταν οι κρυμμένοι διηθητικοί καρκίνοι του μαστού αυτής της ομάδας να αποκαλυφθούν από την μαστογραφία και ο αριθμός τους να φτάσει στα επίπεδα της πρώτης ομάδας, δηλαδή περίπου 1900 περιστατικά. Αντ’ αυτού οι καρκίνοι που βρέθηκαν ανήλθαν αθροιστικά στα 1564 περιστατικά. Το ερώτημα ήταν τι απέγιναν οι υπόλοιποι 345 αναμενόμενοι καρκίνοι; Ποιο μαγικό χέρι γλύτωσε αυτές τις 345 γυναίκες τόσο από τον καρκίνο όσο και από τη θεραπεία;
Οι συγγραφείς του άρθρου Per-Henrik Zahl και Jan Maehlen του Τμήματος Επιδημιολογίας του Νορβηγικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας καθώς και o σπουδαίος Gilbert Welch ήταν σαφείς: η δεύτερη ομάδα δεν «χρώσταγε» κανέναν καρκίνο. Απλώς στην πρώτη ομάδα, λόγω μαστογραφίας, ανιχνεύτηκαν 345 περισσότεροι καρκίνοι σε πρώιμο στάδιο, οι οποίοι διαφορετικά θα εξαφανίζονταν από μόνοι τους! Οι όγκοι αυτοί δεν μπορούν να διακριθούν από αυτούς που δεν αυτοϊώνται, οπότε, σύμφωνα με τα στοιχεία των Νορβηγών επιστημόνων, η μαστογραφία οδηγεί σε χιλιάδες αναίτιες χειρουργικές επεμβάσεις, μαστεκτομές, ακτινοβολίες και χημειοθεραπείες, με τραγικές ψυχολογικές, σωματικές και οικονομικές συνέπειες για χιλιάδες οικογένειες (6).
Ο Robert Kaplan, πρόεδρος του Τμήματος Υπηρεσιών Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του UCLA, δήλωσε ότι οι επιπτώσεις αυτής της μελέτης θα μπορούσαν να είναι συγκλονιστικές και ότι αν η υπόθεση της αυτόματης ίασης ισχύει, τότε θα πρέπει να επανεκτιμηθεί η όλη προσέγγισή στο θέμα του καρκίνου του μαστού. Ο Donald Berry, πρόεδρος του Τμήματος Βιοστατιστικής του M.D. Anderson Cancer Center δήλωσε με τη σειρά του στη δημοσιογράφο - θρύλο των New York Times, Gina Kolata ότι «η πρώιμη διάγνωση μπορεί να εμπεριέχει κάποιο όφελος, αλλά το κόστος θα είναι τεράστιο. Και δεν αναφέρομαι στο οικονομικό κόστος. Είναι πιθανό ότι όλοι μας έχουμε καρκινικά κύτταρα στο σώμα μας, τα οποία πριν ξεριζωθούν από τον ίδιο τον οργανισμό μεγαλώνουν λίγο. Η πρώιμη ανίχνευση θα βρει κάποια από αυτά. Τι πρέπει να γίνει δηλαδή; Να αρχίσουμε να αφαιρούμε όργανα προληπτικά; Είναι πραγματικά τρομακτικό» (New York Times, 24 November 2008). Αντίστοιχα στοιχεία είχαν αναφερθεί και το 2006 από μία ομάδα Αμερικανών επιστημόνων, οι οποίοι μέσω στατιστικών προσομοιώσεων επιδημιολογικών στοιχείων καρκίνου μαστού, βρήκαν ότι ένα 40% αρχόμενων καρκίνων του μαστού έχουν περιορισμένο δυναμικό κακοήθειας, αναπτύσσονται μέχρι το πολύ 1 cm, μετά μένουν στάσιμοι για δύο χρόνια και τέλος υποχωρούν, εκτός και αν ανιχνευθούν μαστογραφικά οπότε εκλαμβάνονται ως δυνητικά θανατηφόροι με αποτέλεσμα την έναρξη επιθετικών θεραπευτικών μεθόδων (7).
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1. Gotzsche P, Nielsen M. Screening for breast cancer with mammography. Cochrane Database of Systematic Reviews 2006. Issue 4. Art No.:CD001877.DOI: 10.1002/14651858.CD001877.pub2.
2. Black W, Welch G. Advances in Diagnostic Imaging and Overestimations of Disease Prevalence and the Benefits of Therapy. New Eng J Med. 1993, 328: 1237-43.
3. Moody-Ayers S, Wells C, Feinstein A. “Benign” Tumors and “Early Detection” in Mammography-Screened Patients of a Natural Cohort with Breast Cancer. Arch Intern Med. 2000. 160: 1109-1115.
4. Zahl PH, Heine B, Maehlen J. Incidence of breast cancer in Norway and Sweden durong introduction of nationwide screening: prospective cohort study. BMJ. 2004.328: 921-924.
5. Douek M, Baum M. Mass breast screening: is there a hidden cost? Brit J Surg. 2003.90(Suppl 1) 14.
6. Zahl PH, Maehlen J, Welch G. The Natural History of Invasive Breast Cancers Detected by Screening Mammography. Arch Intern Med. 2008. 168: 2311-2316.
7. Fryback DG, Stout NK, Rosenberg MA et al. The Winsconsin breast cancer epidemiology simulation model. J Natl Cancer Inst Monogr. 2006. 36:37-47.
Η μαστογραφία θεωρείται σήμερα ο κύριος πυλώνας της αντικαρκινικής πρόληψης στις γυναίκες. Εκστρατείες ενημέρωσης, λεωφορεία - φορητοί μαστογράφοι που εξορμούν σε ανυποψίαστες γειτονιές και ηχηρά μηνύματα, έχουν δημιουργήσει την εντύπωση ότι ο καρκίνος του μαστού αποτελεί μία επιδημία που «μαστίζει το γυναικείο πληθυσμό» και η οποία μπορεί να θεραπευτεί επιτυχώς με την «έγκαιρη διάγνωση». Οι γυναίκες βομβαρδίζονται με άπειρα μηνύματα ενώ εκστρατείες οργανώνονται συνεχώς υπό την αιγίδα αφελών και υποκριτών πολιτικών που δεν δίνουν δεκάρα για την ουσία και ενδιαφέρονται μόνο για την «επικοινωνία». Πάρτε για παράδειγμα τις τρεις παρακάτω προτάσεις:
1. «Σουηδική έρευνα έδειξε ότι η τακτική εξέταση με μαστογραφία ελαττώνει τις πιθανότητες θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά 30%».
2. «Σουηδική έρευνα έδειξε ότι πρέπει να υποβάλλονται σε μαστογραφία 2000 γυναίκες επί 10 χρόνια για να σωθούν από καρκίνο οι 3 από αυτές».
3. «Νορβηγική έρευνα έδειξε ότι για κάθε 2000 γυναίκες που κάνουν μαστογραφία οι 20 θα υποβληθούν σε αναίτια αντικαρκινική θεραπεία (μαστεκτομή, ακτινοβολία, χημειοθεραπεία) επειδή η μαστογραφία εντόπισε έναν καρκίνο, ο οποίος ποτέ δε θα εκδηλωνόταν στη διάρκεια της ζωής τους ή θα θεραπευόταν από μόνος του».
Πώς θα αντιδρούσε μία γυναίκα στο άκουσμα καθενός απ’ αυτά τα μηνύματα; Στο πρώτο σπεύδοντας να κλείσει ραντεβού -δεν είναι λίγο να είσαι μία από τις 3 στις δέκα που θα σωθούν! Στο δεύτερο ίσως αδιάφορα. Αν έχεις τύχη διάβαινε. Στο τρίτο με οργή και αγανάκτηση για τις πλαστές εντυπώσεις που της δημιούργησε η συνεχής προβολή της «απαραίτητης μαστογραφίας».
Το ερώτημα που τίθεται είναι ποια από τις παραπάνω προτάσεις είναι αληθινή. Η απάντηση είναι απρόσμενη: όλες. Οι δύο πρώτες λένε το ίδιο πράγμα με διαφορετικά λόγια, ανάλογα με το αν το ζητούμενο είναι ο εντυπωσιασμός της γυναίκας ή όχι. Tο 30% απαντάει στο ερώτημα «με δεδομένο ότι πάσχω από καρκίνο του μαστού, πόσο λιγότερες πιθανότητες έχω να πεθάνω από αυτό, αν ο καρκίνος μου ανιχνεύτηκε με μαστογραφία;», ενώ το 3 στις 2.000 απαντάει στο ερώτημα «αν είμαι μία τυπική γυναίκα, πόσο θα ελαττωθεί η πιθανότητα να πεθάνω από καρκίνο του μαστού κάνοντας μαστογραφία κάθε έτος;». Η τρίτη πρόταση, η οποία θα αναλυθεί παρακάτω, έκανε δυναμικά την εμφάνισή της τα τελευταία χρόνια και ήδη προκαλεί ισχυρούς κλυδωνισμούς στο οικοδόμημα της προληπτικής ιατρικής, με πρώτο θύμα την μαστογραφία.
Είναι γεγονός ότι πολλές κλινικές δοκιμές πυροδότησαν έντονα κύματα αμφισβητήσεων και αντεγκλήσεων γύρω από τη μαστογραφία. Τη σύγχυση ήρθε να ξεδιαλύνειο η πρόσφατη δημοσίευση της συστηματικής ανασκόπησης περί μαστογραφίας από τον πιο έγκυρο οργανισμό αξιολόγησης ιατρικών μεθόδων και παρεμβάσεων, την Cochrane Collaboration. Οι επιστήμονες αποφάνθηκαν ότι από τις 7 κλινικές μελέτες αξιολόγησης της μαστογραφίας, μόνο δύο, του Καναδά και του Μάλμε, ήταν ικανοποιητικής ποιότητας και ελεύθερες σφαλμάτων. Συμπτωματικά και οι δύο αυτές δοκιμές έδειξαν ότι η χρήση της μαστογραφίας δεν προσδίδει κανένα πλεονέκτημα επιβίωσης στις γυναίκες. Παρ’ όλ’ αυτά, όταν οι συγγραφείς της ανασκόπησης έλαβαν υπ’ όψιν τους και τις υπόλοιπες 4 δοκιμές (την πέμπτη τη θεώρησαν εσφαλμένη και μη αξιοποιήσιμη) κατέληξαν ότι η μαστογραφία μειώνει την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά 15%. Αυτό, σύμφωνα με τους συγγραφείς, μεταφράζεται σε μείωση του απόλυτου κινδύνου κατά 0,5% ή αλλιώς πρέπει να υποβάλλονται σε μαστογραφία για 10 χρόνια 2.000 γυναίκες για να σωθεί η ζωή μίας από αυτές!!! (1).
ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ: Η ΥΠΕΡΔΙΑΓΝΩΣΗ
Το σημαντικό της ανασκόπησης της Cochrane Collaboration δεν ήταν το αν σώζονται 1, 2 ή 3 γυναίκες στις 2.000. Έτσι κι αλλιώς το νούμερο αυτό είναι γνωστό πλέον ότι είναι απελπιστικά μικρό. Το σημαντικό ήταν ότι για πρώτη φορά σε συστηματική ανασκόπηση δηλώθηκε ότι το ποσοστό της υπερδιάγνωσης (overdiagnosis) καρκίνων του μαστού, ακριβώς λόγω χρήσης της μαστογραφίας, φτάνει το φοβερό 30%!
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή και ας δούμε τι είναι, πώς δημιουργείται και τι μπορεί να προκαλέσει η υπερδιάγνωση. Με τον όρο αυτό εννοούμε την ανίχνευση όγκων, οι οποίοι αν δεν ανιχνευτούν με τη μαστογραφία δε θα απασχολήσουν ποτέ την «πάσχουσα», είτε επειδή εξελίσσονται τόσο αργά ώστε δε θα αποτελέσουν ποτέ λόγο ανησυχίας είτε επειδή θα αυτοϊαθούν από τον ίδιο τον οργανισμό. Στη βάση αυτού του προβλήματος βρίσκεται η τεχνική αδυναμία της μαστογραφίας να ξεχωρίσει έναν επικίνδυνο καρκίνο από έναν κλινικά μη απειλητικό όγκο. Η αδυναμία αυτή έχει δύο αρνητικές επιπτώσεις.
Η πρώτη είναι «αθώα» μια και απλά δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός θριάμβου της προληπτικής ιατρικής. Πρόκειται για το λεγόμενο σφάλμα πρώιμης ανίχνευσης (lead time bias) το οποίο έχει να κάνει με το ότι η μαστογραφία, όπως και κάθε άλλη ευαίσθητη προσυμπτωματική διαγνωστική μέθοδος, ανιχνεύει όγκους πριν αυτοί εκδηλωθούν κλινικά. Το γεγονός της πρώιμης ανίχνευσης είναι που δημιουργεί την εξαιρετικά παραπλανητική εντύπωση (την οποία κανένας ειδικός δεν βιάζεται να ξεδιαλύνει…) ότι η μαστογραφία προφυλάσσει από τον καρκίνο του μαστού. Ας το εξηγήσουμε απλά. Πάρτε για παράδειγμα δύο γυναίκες που ανέπτυξαν καρκίνο μαστού το 2000 και θα πεθάνουν από αυτόν το 2010. Αν η μία το μάθει, λόγω της μαστογραφίας μαστογραφίας το 2005, τότε θεωρητικά επιβίωσε 5 χρόνια μετά τη διάγνωση. Αν η άλλη το μάθει λόγω κλινικών συμπτωμάτων (π.χ. αυτοεξέταση) το 2007, τότε θα φαίνεται ότι επιβίωσε 3 χρόνια μετά τη διάγνωση, δημιουργώντας τεχνητά μία ψευδή αύξηση της επιβίωσης της πρώτης γυναίκας κατά 2 χρόνια. Η πρώιμη ανίχνευση έχει νόημα μόνον όταν υπάρχουν και τα κατάλληλα θεραπευτικά μέσα, αλλιώς απλώς ο καρκινοπαθής ζει περισσότερα χρόνια γνωρίζοντας ότι έχει καρκίνο, πράγμα που ισοδυναμεί με παράταση της αγωνίας και όχι με παράταση της επιβίωσης, όπως διαδίδουν οι υποστηρικτές αυτού του τύπου δήθεν «προληπτικής ιατρικής».
Το δεύτερο πρόβλημα που δημιουργείται από την υπερδιάγνωση δεν είναι καθόλου αθώο, επειδή μπορεί να οδηγήσει υγιείς γυναίκες σε θεραπεία για καρκίνο που ποτέ στη ζωή τους δεν θα αναπτύξουν. Έτσι η θεραπεία θα χαρακτηριστεί επιτυχής κι αυτές που «θεραπεύτηκαν» θα το δηλώνουν με συγκίνηση παντού, πυκνώνοντας τις γραμμές των γυναικών που υποβάλλονται σε μαστογραφίες. Αυτό οφείλεται στο σφάλμα ταχύτητας εξέλιξης (length bias) και έχει να κάνει με το ότι οι επιπλέον καρκίνοι που εντοπίζει η μαστογραφία είναι, στην πλειονότητά τους, αργής ανάπτυξης. Τόσο αργής που ίσως δε θα απασχολούσαν ποτέ την γυναίκα. Το ότι οι όγκοι αυτοί είναι αργής ανάπτυξης και συνήθως χαμηλής κακοήθειας δεν χρειάζεται να το αποδείξουμε. Είναι γνωστό στην επιστημονική κοινότητα εδώ και χρόνια (2).
Όπως λένε επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Yale, «τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πολλοί καρκίνοι του μαστού που ανιχνεύονται με μαστογραφία έχουν εξαιρετική πρόγνωση, όχι μόνο λόγω της πρώιμης διάγνωσής τους, αλλά και επειδή πολλοί από αυτούς είναι σχετικά καλοήθεις και απαιτούν ελάχιστη θεραπευτική παρέμβαση» (3). Αποτέλεσμα της ανίχνευσης και αυτών των όγκων είναι και η δήθεν «ραγδαία αύξηση» των περιστατικών καρκίνου του μαστού «τις τελευταίες δεκαετίες». Μελέτη από το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας έδειξε ότι στη χώρα αυτή, η αύξηση ήταν περίπου 50% στις ηλικίες που υποβάλλονται σε μαστογραφία (50-69 χρονών). Σύμφωνα με τους Νορβηγούς επιστήμονες, ένα 30% αυτών των καρκίνων αποτελείται από όγκους που ουσιαστικά δε θα γίνονταν ποτέ κλινικά αντιληπτοί και άρα δε θα ταλαιπωρούσαν ποτέ τις γυναίκες, αν αυτές δεν υποβάλλονταν σε μαστογραφία (4).
Η συγκεκριμένη πραγματικότητα αντανακλάται και στα νούμερα: οι ερευνητές της Cochrane Review απέδειξαν ότι ο υπερεντοπισμός τέτοιων αλλά και άλλων καρκίνων βραδείας ανάπτυξης, έχει οδηγήσει σε αύξηση των μαστεκτομών και των ακτινοβολιών κατά 20 και 30% αντίστοιχα. Και όλα αυτά, παρά τις προσδοκίες των γυναικών και τις αυτάρεσκες διαβεβαιώσεις των γιατρών ότι η πρώιμη διάγνωση, λόγω εντοπισμού καρκίνων του μαστού σε αρχική μορφή, οδηγεί σε μείωση των πιο επιθετικών μορφών θεραπείας. Χαρακτηριστικά, στη Μεγάλη Βρετανία τα περιστατικά μαστεκτομών αυξήθηκαν από το 1990 έως το 2001 (περίοδος καθολικής υποβολής σε μαστογραφία) κατά 36-422% ανάλογα με τον τύπο του όγκου (5).
ΑΥΤΟΪΑΣΗ: ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΑΓΝΟΟΥΝΤΕΣ
Ignorance is bliss λέει ένα τραγούδι, δηλαδή η άγνοια είναι ευτυχία. Ο στίχος αυτός βρίσκει απόλυτη εφαρμογή στην περίπτωση της μαστογραφίας. Η ακραία μορφή του «σφάλματος ταχύτητας εξέλιξης», που περιγράψαμε παραπάνω, είναι ότι πιθανώς η μαστογραφία ανιχνεύει όγκους που θα υποχωρούσαν από μόνοι τους! Η ύπαρξη τέτοιας μορφής καρκίνων αποτελεί τον σκελετό στο ντουλάπι της προληπτικής ιατρικής μιας και οδηγεί υγιείς ανθρώπους σε επιθετική αντικαρκινική «θεραπεία» και τους εμπλεκόμενους σε υπερεντατικό πλουτισμό (διότι περί αυτού πρόκειται). Οι γυναίκες αυτές βαπτίστηκαν «καρκινοπαθείς» επειδή η μαστογραφία και η ακόλουθη βιοψία αδυνατούν να ξεχωρίσουν κατά πόσον οι καρκίνοι που ανιχνεύουν ανήκουν μεταξύ αυτών που ο οργανισμός εξαλείφει από μόνος του. Η ισοπεδωτική διάγνωση οδηγεί στο θεραπευτικό μονόδρομο του χειρουργείου, της ακτινοβολίας και της χημειοθεραπείας.
Επειδή κάθε καρκίνος του μαστού που ανιχνεύεται υποβάλλεται αμέσως σε θεραπεία, το μέγεθος αυτού του προβλήματος δεν μπορούσε, μέχρι πριν λίγο, να εκτιμηθεί ποσοτικά και, συνεπώς, έμενε βολικά άγνωστο ή στρατηγικά υποεκτιμημένο. Η βόμβα έσκασε τα τέλη του 2008 όταν βρέθηκε ότι το 20% των διηθητικών καρκίνων που ανιχνεύονται με μαστογραφία θα υποχωρούσαν από μόνοι τους! Νορβηγοί επιστήμονες βρήκαν έναν ευφυή τρόπο έμμεσου προσδιορισμού αυτού του μακάβριου φαινομένου της υπερδιάγνωσης, εκμεταλλευόμενοι το πρόγραμμα εθνικής μαστογραφίας που εισήχθη στη Νορβηγία το 1996. Οι ερευνητές, συμβουλευόμενοι τα ηλεκτρονικά αρχεία της χώρας προσδιόρισαν τον αριθμό περιστατικών διηθητικού καρκίνου που ανιχνεύτηκαν μαστογραφικά κατά το διάστημα 1996-2001 σε περίπου 120.000 γυναίκες ηλικίας 50-64 ετών. Ο αριθμός των συγκεκριμένων καρκίνων στη συγκεκριμένη εξαετία ήταν 1909. Μετά μελέτησαν τα κρούσματα καρκίνου σε έναν ομοειδή αντίστοιχο πληθυσμό γυναικών, κατά το διάστημα 1992-1997. Οι γυναίκες αυτές μέχρι το 1996 δεν ελέγχονταν μαστογραφικά και, όπως ήταν αναμενόμενο, μέχρι εκείνο το έτος, λόγω μη εντατικής διάγνωσης, εμφάνιζαν σαφώς χαμηλότερα περιστατικά διηθητικών καρκίνων του μαστού. Τονίζουμε ότι τα χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου οφείλονταν στο ότι αυτές οι γυναίκες απλώς δεν υποβάλλονταν σε μαστογραφία και άρα οι όποιοι καρκίνοι τους δεν βρέθηκαν. Όταν λοιπόν το 1996 όλες αυτές οι γυναίκες εντάχθηκαν στο πρόγραμμα μαστογραφίας, αναμένονταν οι κρυμμένοι διηθητικοί καρκίνοι του μαστού αυτής της ομάδας να αποκαλυφθούν από την μαστογραφία και ο αριθμός τους να φτάσει στα επίπεδα της πρώτης ομάδας, δηλαδή περίπου 1900 περιστατικά. Αντ’ αυτού οι καρκίνοι που βρέθηκαν ανήλθαν αθροιστικά στα 1564 περιστατικά. Το ερώτημα ήταν τι απέγιναν οι υπόλοιποι 345 αναμενόμενοι καρκίνοι; Ποιο μαγικό χέρι γλύτωσε αυτές τις 345 γυναίκες τόσο από τον καρκίνο όσο και από τη θεραπεία;
Οι συγγραφείς του άρθρου Per-Henrik Zahl και Jan Maehlen του Τμήματος Επιδημιολογίας του Νορβηγικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας καθώς και o σπουδαίος Gilbert Welch ήταν σαφείς: η δεύτερη ομάδα δεν «χρώσταγε» κανέναν καρκίνο. Απλώς στην πρώτη ομάδα, λόγω μαστογραφίας, ανιχνεύτηκαν 345 περισσότεροι καρκίνοι σε πρώιμο στάδιο, οι οποίοι διαφορετικά θα εξαφανίζονταν από μόνοι τους! Οι όγκοι αυτοί δεν μπορούν να διακριθούν από αυτούς που δεν αυτοϊώνται, οπότε, σύμφωνα με τα στοιχεία των Νορβηγών επιστημόνων, η μαστογραφία οδηγεί σε χιλιάδες αναίτιες χειρουργικές επεμβάσεις, μαστεκτομές, ακτινοβολίες και χημειοθεραπείες, με τραγικές ψυχολογικές, σωματικές και οικονομικές συνέπειες για χιλιάδες οικογένειες (6).
Ο Robert Kaplan, πρόεδρος του Τμήματος Υπηρεσιών Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του UCLA, δήλωσε ότι οι επιπτώσεις αυτής της μελέτης θα μπορούσαν να είναι συγκλονιστικές και ότι αν η υπόθεση της αυτόματης ίασης ισχύει, τότε θα πρέπει να επανεκτιμηθεί η όλη προσέγγισή στο θέμα του καρκίνου του μαστού. Ο Donald Berry, πρόεδρος του Τμήματος Βιοστατιστικής του M.D. Anderson Cancer Center δήλωσε με τη σειρά του στη δημοσιογράφο - θρύλο των New York Times, Gina Kolata ότι «η πρώιμη διάγνωση μπορεί να εμπεριέχει κάποιο όφελος, αλλά το κόστος θα είναι τεράστιο. Και δεν αναφέρομαι στο οικονομικό κόστος. Είναι πιθανό ότι όλοι μας έχουμε καρκινικά κύτταρα στο σώμα μας, τα οποία πριν ξεριζωθούν από τον ίδιο τον οργανισμό μεγαλώνουν λίγο. Η πρώιμη ανίχνευση θα βρει κάποια από αυτά. Τι πρέπει να γίνει δηλαδή; Να αρχίσουμε να αφαιρούμε όργανα προληπτικά; Είναι πραγματικά τρομακτικό» (New York Times, 24 November 2008). Αντίστοιχα στοιχεία είχαν αναφερθεί και το 2006 από μία ομάδα Αμερικανών επιστημόνων, οι οποίοι μέσω στατιστικών προσομοιώσεων επιδημιολογικών στοιχείων καρκίνου μαστού, βρήκαν ότι ένα 40% αρχόμενων καρκίνων του μαστού έχουν περιορισμένο δυναμικό κακοήθειας, αναπτύσσονται μέχρι το πολύ 1 cm, μετά μένουν στάσιμοι για δύο χρόνια και τέλος υποχωρούν, εκτός και αν ανιχνευθούν μαστογραφικά οπότε εκλαμβάνονται ως δυνητικά θανατηφόροι με αποτέλεσμα την έναρξη επιθετικών θεραπευτικών μεθόδων (7).
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1. Gotzsche P, Nielsen M. Screening for breast cancer with mammography. Cochrane Database of Systematic Reviews 2006. Issue 4. Art No.:CD001877.DOI: 10.1002/14651858.CD001877.pub2.
2. Black W, Welch G. Advances in Diagnostic Imaging and Overestimations of Disease Prevalence and the Benefits of Therapy. New Eng J Med. 1993, 328: 1237-43.
3. Moody-Ayers S, Wells C, Feinstein A. “Benign” Tumors and “Early Detection” in Mammography-Screened Patients of a Natural Cohort with Breast Cancer. Arch Intern Med. 2000. 160: 1109-1115.
4. Zahl PH, Heine B, Maehlen J. Incidence of breast cancer in Norway and Sweden durong introduction of nationwide screening: prospective cohort study. BMJ. 2004.328: 921-924.
5. Douek M, Baum M. Mass breast screening: is there a hidden cost? Brit J Surg. 2003.90(Suppl 1) 14.
6. Zahl PH, Maehlen J, Welch G. The Natural History of Invasive Breast Cancers Detected by Screening Mammography. Arch Intern Med. 2008. 168: 2311-2316.
7. Fryback DG, Stout NK, Rosenberg MA et al. The Winsconsin breast cancer epidemiology simulation model. J Natl Cancer Inst Monogr. 2006. 36:37-47.
Οι πονηριές τής δήθεν πρόληψης
| Αντιδράσεις: |
Ας υποθέσουμε ότι συνήθως ταξιδεύετε με το αεροπλάνο 4 φορές το χρόνο. Έρχεται όμως κάποια επαγγελματική υποχρέωση και διπλασιάζει τον αριθμό των ταξιδιών σας. Η στατιστική οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διπλασιάστηκαν ή, με άλλα λόγια, αυξήθηκαν 100% οι πιθανότητες να πεθάνετε σε αεροπορικό δυστύχημα. Αν τύχει μάλιστα να κατοικείτε μονίμως στην Αθήνα και να εκλεγείτε καθηγητής π.χ. στο πανεπιστήμιο της Αλεξανδρούπολης , το πράγμα παίρνει δραματική χροιά. Ως «ιπτάμενος καθηγητής» που πηγαινοέρχεται 3-4 φορές την εβδομάδα Αθήνα-Αλεξανδρούπολη, έχετε αυξήσει 200 ή 300 φορές τη μακάβρια πιθανότητα, ήτοι 20.000% ή 30.000%! Δεν είναι να ταξιδεύει κανείς. Χειρότερο και από κορώνα-γράμματα…
Στην πράξη, ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει αμελητέος είτε 1 είτε 200 φορές ετησίως ταξιδεύει κανείς με το αεροπλάνο. Οι αεροπορικές εταιρείες αυτό θα τονίσουν. Τι κάνουν όμως σε περιπτώσεις σαν αυτή οι ιατρικές εταιρείες; Αυτό που ξέρουμε και μαθαίνουμε όλοι κάθε μέρα, από τα ανυποψίαστα ΜΜΕ που εθελοντικά συμμετέχουν στις καμπάνιες της τρομολαγνείας: Χρησιμοποιούν πάντα την ποσοστιαία μεταβολή, αγνοώντας το πραγματικό μέγεθος, με σκοπό να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Άλλωστε, στις εντυπώσεις και μόνο βασίζεται ένα πολύ μεγάλο μέρος της θεοποιημένης «προληπτικής ιατρικής». Δημιουργείται έτσι μια τεράστια βάση επιχειρηματικής δράσης ενώ οι άνθρωποι στην καλύτερη περίπτωση δεν θα ωφεληθούν ενώ στη χειρότερη θα μπουν σε μεγάλες περιπέτειες υγείας.
Ας κάνουμε μια υπόθεση εργασίας. Σε δυο γυναίκες εμφανίστηκε καρκίνος του μαστού το έτος 2000 και πρόκειται να πεθάνουν και οι δυο από τη νόσο τους το έτος 2010. Η μια από αυτές υποβάλλεται σε ετήσια μαστογραφία και χάρη σ’ αυτήν ανακάλυψε τον καρκίνο της το έτος 2005. Η άλλη, δεν υποβάλλεται σε μαστογραφία και ανακαλύπτει τον όγκο πολύ αργότερα, έστω το 2008. Όταν επέλθει το μοιραίο, η επιστήμη θα επισημάνει με ενθουσιασμό ότι η πρώτη γυναίκα έζησε 5 χρόνια μετά τη διάγνωση (με μαστογραφία) και η δεύτερη μόνο 2 χρόνια μετά τη διάγνωση (χωρίς μαστογραφία). Τα συμπεράσματα αυτονόητα - η μαστογραφία έδωσε 3 χρόνια ζωής. Στην πραγματικότητα, όπως ο καθένας καταλαβαίνει, πρόκειται για χρόνια ταλαιπωρίας, άγχους, φόβου, χημειοθεραπειών, ακτινοβολιών και ακρωτηριασμών. Μα, θα διερωτηθεί κανείς, η θεραπεία στην οποία έχει νωρίτερα υποβληθεί η πρώτη γυναίκα δεν θα συμβάλλει στο να ζήσει περισσότερο και καλύτερα; Όχι είναι η απάντηση. Μελέτες στο πρόσφατο παρελθόν έδειξαν ότι η τελική έκβαση δεν εξαρτάται σημαντικά από το χρόνο διάγνωσης. Υπάρχουν όμως και χειρότερα…
Ηθοποιοί, τραγουδίστριες, κοσμοπολίτες υπουργοί, διαφημιστικές εταιρείες, μοντέλα και τηλεπαρουσιάστριες, καθηγητές, χρηματοδοτούμενοι σύλλογοι και λοιποί συγκινητικά ενδιαφερόμενοι εκστρατεύουν κάθε τόσο εναντίον του καρκίνου του μαστού που «αποτελεί σύγχρονη μάστιγα των γυναικών, σε όλο και νεώτερες ηλικίες». Συμβαίνει τίποτα από όλα αυτά; Όχι βέβαια. Τι συμβαίνει; Ας πούμε ότι σας καλεί κάποιος να μετρήσετε τα αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα γύρω σας. Κοιτάζετε και δεν βλέπετε κανένα. Με ένα ειδικό ζευγάρι γυαλιά διακρίνετε περίπου 100. Τα γυαλιά βελτιώνονται και τότε διαπιστώνετε ότι είναι 1000. Τι άλλαξε; Μπορείτε να ισχυριστείτε σοβαρά ότι από την πρώτη μέχρι την τρίτη παρατήρησή σας ο αριθμός των σωματιδίων …χιλιαπλασιάστηκε; Αυτό ακριβώς κάνει η ιατρική, καθώς αυξάνονται οι μαστογραφίες και βελτιώνεται η διακριτική τους ικανότητα. Ανακαλύπτει όγκους που απλώς δεν μπορούσε να τους ανακαλύψει πριν. Έτσι, βγάζει το βολικό και συμφέρον συμπέρασμα ότι αυξάνονται, γίνονται επιδημία. Αυτό αυξάνει τον πανικό των γυναικών και τον αριθμό των διαγνώσεων και, τελικώς, αυξάνει τις εισπράξεις και τις ιατρικές πράξεις.
Μα, θα ρωτήσει κανείς, έστω κι έτσι είναι κακό; Δεν είναι πιο χρήσιμο να ανακαλύψουμε έναν όγκο όταν έχει διάμετρο 1 εκατοστού, όταν δηλαδή ακόμα είναι πολύ μικρός και πιο εύκολα αντιμετωπίσιμος; Όχι είναι η απάντηση. Υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες (20%!) ο όγκος να υποχωρήσει από μόνος του και να εξαφανιστεί, χωρίς η γυναίκα να το αντιληφθεί ποτέ και χωρίς να νοσήσει από αυτόν. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλό, υψηλότερο από τα αποτελέσματα που μπορούμε να επιτύχουμε με οποιαδήποτε θεραπεία. Αν όμως η γυναίκα υποβάλλεται σε τακτικές μαστογραφίες τότε ο όγκος που επρόκειτο να υποχωρήσει θα γίνει αντιληπτός και θα αντιμετωπιστεί σαν καρκίνος, με ότι αυτό σημαίνει για την εξέλιξη της υγείας της γυναίκας. Στο επόμενο τεύχος του Popular Medicine θα ασχοληθούμε εκτενέστερα με το πολύ σοβαρό θέμα της χρησιμότητας της προληπτικής μαστογραφίας.
Στην πράξη, ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει αμελητέος είτε 1 είτε 200 φορές ετησίως ταξιδεύει κανείς με το αεροπλάνο. Οι αεροπορικές εταιρείες αυτό θα τονίσουν. Τι κάνουν όμως σε περιπτώσεις σαν αυτή οι ιατρικές εταιρείες; Αυτό που ξέρουμε και μαθαίνουμε όλοι κάθε μέρα, από τα ανυποψίαστα ΜΜΕ που εθελοντικά συμμετέχουν στις καμπάνιες της τρομολαγνείας: Χρησιμοποιούν πάντα την ποσοστιαία μεταβολή, αγνοώντας το πραγματικό μέγεθος, με σκοπό να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Άλλωστε, στις εντυπώσεις και μόνο βασίζεται ένα πολύ μεγάλο μέρος της θεοποιημένης «προληπτικής ιατρικής». Δημιουργείται έτσι μια τεράστια βάση επιχειρηματικής δράσης ενώ οι άνθρωποι στην καλύτερη περίπτωση δεν θα ωφεληθούν ενώ στη χειρότερη θα μπουν σε μεγάλες περιπέτειες υγείας.
Ας κάνουμε μια υπόθεση εργασίας. Σε δυο γυναίκες εμφανίστηκε καρκίνος του μαστού το έτος 2000 και πρόκειται να πεθάνουν και οι δυο από τη νόσο τους το έτος 2010. Η μια από αυτές υποβάλλεται σε ετήσια μαστογραφία και χάρη σ’ αυτήν ανακάλυψε τον καρκίνο της το έτος 2005. Η άλλη, δεν υποβάλλεται σε μαστογραφία και ανακαλύπτει τον όγκο πολύ αργότερα, έστω το 2008. Όταν επέλθει το μοιραίο, η επιστήμη θα επισημάνει με ενθουσιασμό ότι η πρώτη γυναίκα έζησε 5 χρόνια μετά τη διάγνωση (με μαστογραφία) και η δεύτερη μόνο 2 χρόνια μετά τη διάγνωση (χωρίς μαστογραφία). Τα συμπεράσματα αυτονόητα - η μαστογραφία έδωσε 3 χρόνια ζωής. Στην πραγματικότητα, όπως ο καθένας καταλαβαίνει, πρόκειται για χρόνια ταλαιπωρίας, άγχους, φόβου, χημειοθεραπειών, ακτινοβολιών και ακρωτηριασμών. Μα, θα διερωτηθεί κανείς, η θεραπεία στην οποία έχει νωρίτερα υποβληθεί η πρώτη γυναίκα δεν θα συμβάλλει στο να ζήσει περισσότερο και καλύτερα; Όχι είναι η απάντηση. Μελέτες στο πρόσφατο παρελθόν έδειξαν ότι η τελική έκβαση δεν εξαρτάται σημαντικά από το χρόνο διάγνωσης. Υπάρχουν όμως και χειρότερα…
Ηθοποιοί, τραγουδίστριες, κοσμοπολίτες υπουργοί, διαφημιστικές εταιρείες, μοντέλα και τηλεπαρουσιάστριες, καθηγητές, χρηματοδοτούμενοι σύλλογοι και λοιποί συγκινητικά ενδιαφερόμενοι εκστρατεύουν κάθε τόσο εναντίον του καρκίνου του μαστού που «αποτελεί σύγχρονη μάστιγα των γυναικών, σε όλο και νεώτερες ηλικίες». Συμβαίνει τίποτα από όλα αυτά; Όχι βέβαια. Τι συμβαίνει; Ας πούμε ότι σας καλεί κάποιος να μετρήσετε τα αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα γύρω σας. Κοιτάζετε και δεν βλέπετε κανένα. Με ένα ειδικό ζευγάρι γυαλιά διακρίνετε περίπου 100. Τα γυαλιά βελτιώνονται και τότε διαπιστώνετε ότι είναι 1000. Τι άλλαξε; Μπορείτε να ισχυριστείτε σοβαρά ότι από την πρώτη μέχρι την τρίτη παρατήρησή σας ο αριθμός των σωματιδίων …χιλιαπλασιάστηκε; Αυτό ακριβώς κάνει η ιατρική, καθώς αυξάνονται οι μαστογραφίες και βελτιώνεται η διακριτική τους ικανότητα. Ανακαλύπτει όγκους που απλώς δεν μπορούσε να τους ανακαλύψει πριν. Έτσι, βγάζει το βολικό και συμφέρον συμπέρασμα ότι αυξάνονται, γίνονται επιδημία. Αυτό αυξάνει τον πανικό των γυναικών και τον αριθμό των διαγνώσεων και, τελικώς, αυξάνει τις εισπράξεις και τις ιατρικές πράξεις.
Μα, θα ρωτήσει κανείς, έστω κι έτσι είναι κακό; Δεν είναι πιο χρήσιμο να ανακαλύψουμε έναν όγκο όταν έχει διάμετρο 1 εκατοστού, όταν δηλαδή ακόμα είναι πολύ μικρός και πιο εύκολα αντιμετωπίσιμος; Όχι είναι η απάντηση. Υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες (20%!) ο όγκος να υποχωρήσει από μόνος του και να εξαφανιστεί, χωρίς η γυναίκα να το αντιληφθεί ποτέ και χωρίς να νοσήσει από αυτόν. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλό, υψηλότερο από τα αποτελέσματα που μπορούμε να επιτύχουμε με οποιαδήποτε θεραπεία. Αν όμως η γυναίκα υποβάλλεται σε τακτικές μαστογραφίες τότε ο όγκος που επρόκειτο να υποχωρήσει θα γίνει αντιληπτός και θα αντιμετωπιστεί σαν καρκίνος, με ότι αυτό σημαίνει για την εξέλιξη της υγείας της γυναίκας. Στο επόμενο τεύχος του Popular Medicine θα ασχοληθούμε εκτενέστερα με το πολύ σοβαρό θέμα της χρησιμότητας της προληπτικής μαστογραφίας.
Αναξιόπιστες ιατρικές οδηγίες...
| Αντιδράσεις: |
Ζούμε υπό το ζυγό ενός φρικαλέα πολύπλοκου συστήματος νόμων και αποφάσεων. Κι επειδή η άγνοια νόμου δεν είναι αποδεκτή, ο καθένας κινδυνεύει να υποστεί τις συνέπειες από μια παράβαση για την οποία αγνοεί το νόμο ή την κανονιστική διάταξη, γενικότερα. Η πολιτεία εδώ είναι αναγκαστικά κουτοπόνηρη: αν επιτρεπόταν η άγνοια νόμου, τότε ο καθένας θα την επικαλείτο.
Αλλά δεν είναι μόνο η νομοθετική εξουσία που παράγει ακατάπαυστα περιοριστικές ή κανονιστικές διατάξεις που φιλοδοξούν να ελέγξουν τη ζωή των ανθρώπων. Το ίδιο κάνει και η ιατρική εξουσία, η οποία προσπαθεί να εξαπλώσει την κυριαρχία της στο σύνολο της κοινωνίας: στους γιατρούς οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν και λειτουργούν ως εκτελεστικός βραχίονας, στο νοσηλευτικό προσωπικό, στους κυβερνώντες αλλά και στους απλούς πολίτες. Εδώ θα περιοριστούμε σε έναν από τους τρόπους με τους οποίους η ιατρική εξουσία ασκείται επί των ιατρών. Σήμερα, η ιατρική θυμίζει πολύ έντονα στρατό. Διαθέτει πολλές βαθμίδες ιατρικής ιεραρχίας/εξουσίας αλλά και γενικά επιτελεία στα οποία καταστρώνονται τα σχέδια για να κατατροπωθεί ο εχθρός ο οποίος είναι, υποτίθεται, η νόσος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όπως και στον στρατό, τελικά αποδεικνύεται ότι στόχος είναι η έγκριση των «στρατιωτικών δαπανών» και όχι ο εχθρός ο οποίος αναδεικνύεται, εν τέλει, σε …σύμμαχο.
Η ιατρική εξουσία παράγει ακατάπαυστα κάθε είδους οδηγίες (guidelines) στις οποίες καλούνται να συμμορφωθούν όλοι. Η παραβίαση των οδηγιών έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο την επιστημονική απαξίωση των παραβατών, αλλά ακόμα και την δικαστική τους δίωξη, στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι ιατρικές οδηγίες έχουν υιοθετηθεί από την πολιτεία, ως ο ενδεδειγμένος τρόπος του πράττειν. Από τη συντριπτική πλειονότητα των γιατρών, οι οποίοι ανήκουν στις χαμηλές βαθμίδες της ιατρικής εξουσίας (κανένας έλληνας γιατρός δεν μετέχει στα κονκλάβια όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις), οι οδηγίες θεωρούνται ως το απαύγασμα της πανταχόθεν εκθειαζόμενης ιατρικής που βασίζεται σε αποδείξεις (Evidence Based Medicine). Για τους λιγότερο υποψιασμένους γιατρούς, οι Οδηγίες επέχουν θέση θεραπευτικού ευαγγελίου. Οι οπαδοί μιας πιο κριτικής στάσης έχουν προσέξει μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: Οι Οδηγίες ταιριάζουν γάντι στις ανάγκες που διαμορφώνονται στην αγορά ή, με άλλα λόγια, έρχονται να ικανοποιήσουν τα συμφέροντα φαρμακευτικών και άλλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ασθένειας. Πόσο αξιόπιστες είναι, ωστόσο, αυτές οι Οδηγίες;
Για περισσότερα από 20 χρόνια, οι μεγάλες καρδιολογικές εταιρείες, το American College of Cardiology (ACC) και η American Heart Association (AHA), εκδίδουν οδηγίες για την αντιμετώπιση ασθενών με καρδιακά νοσήματα. Από το 1984 μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2008 εκδόθηκαν 53 Οδηγίες σε 22 θέματα, στις οποίες περιέχονταν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 7.196 συστάσεις! Ας εμβαθύνουμε όμως λίγο περισσότερο, καθώς το πρόβλημα δεν υφίσταται μόνο στην ποσότητα αλλά, κυρίως, στην ποιότητα. Οι συστάσεις αυτές ταξινομούνται ως προς τη βαρύτητά τους, την αξιοπιστία τους, με ένα σύστημα ταξινόμησης (Level of Evidence A, B και C). Οι συστάσεις που αξιολογούνται ως Α θεωρείται ότι βασίζονται σε πολλές και άρτιες κλινικές μελέτες ενώ ως C θεωρούνται οι συστάσεις που βασίζονται κυρίως σε προσωπικές απόψεις. Μια πολύ σημαντική εργασία η οποία δημοσιεύτηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2009 στο διεθνούς φήμης ιατρικό περιοδικό JAMA (Journal of the American Medical Association, “Scientific Evidence Underlying the ACC/AHA Clinical Practice Guidelines”) έδειξε ότι οι περίφημες επίσημες Οδηγίες δεν αποτελούν τίποτα περισσότερο από ένα συνονθύλευμα προσωπικών απόψεων. Πράγματι, μόλις το 11% των συστάσεων βασίζονται σε level A δεδομένα ενώ το 48% αποτελούν προσωπικές απόψεις (level C). Διαπιστώνεται, με άλλα λόγια, ότι οι θεωρούμενες πολύ σοβαρές ιατρικές οργανώσεις ACC και AHA, ο λόγος των οποίων είναι νόμος για τους καρδιολόγους, εκδίδουν οδηγίες οι οποίες επηρεάζουν αμεσότατα την ιατρική πρακτική και την υγεία των ανθρώπων, βασιζόμενες, δυστυχώς, κυρίως σε προσωπικές απόψεις ειδικών και «ειδικών». Και, βέβαια, δεν αποτελούν πλέον ειδήσεις οι καθημερινές αποκαλύψεις για το συστηματικό χρηματισμό ειδικών από τους ενδιαφερόμενους να επηρεάσουν προς όφελός τους τις Οδηγίες…
Αλλά δεν είναι μόνο η νομοθετική εξουσία που παράγει ακατάπαυστα περιοριστικές ή κανονιστικές διατάξεις που φιλοδοξούν να ελέγξουν τη ζωή των ανθρώπων. Το ίδιο κάνει και η ιατρική εξουσία, η οποία προσπαθεί να εξαπλώσει την κυριαρχία της στο σύνολο της κοινωνίας: στους γιατρούς οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν και λειτουργούν ως εκτελεστικός βραχίονας, στο νοσηλευτικό προσωπικό, στους κυβερνώντες αλλά και στους απλούς πολίτες. Εδώ θα περιοριστούμε σε έναν από τους τρόπους με τους οποίους η ιατρική εξουσία ασκείται επί των ιατρών. Σήμερα, η ιατρική θυμίζει πολύ έντονα στρατό. Διαθέτει πολλές βαθμίδες ιατρικής ιεραρχίας/εξουσίας αλλά και γενικά επιτελεία στα οποία καταστρώνονται τα σχέδια για να κατατροπωθεί ο εχθρός ο οποίος είναι, υποτίθεται, η νόσος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όπως και στον στρατό, τελικά αποδεικνύεται ότι στόχος είναι η έγκριση των «στρατιωτικών δαπανών» και όχι ο εχθρός ο οποίος αναδεικνύεται, εν τέλει, σε …σύμμαχο.
Η ιατρική εξουσία παράγει ακατάπαυστα κάθε είδους οδηγίες (guidelines) στις οποίες καλούνται να συμμορφωθούν όλοι. Η παραβίαση των οδηγιών έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο την επιστημονική απαξίωση των παραβατών, αλλά ακόμα και την δικαστική τους δίωξη, στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι ιατρικές οδηγίες έχουν υιοθετηθεί από την πολιτεία, ως ο ενδεδειγμένος τρόπος του πράττειν. Από τη συντριπτική πλειονότητα των γιατρών, οι οποίοι ανήκουν στις χαμηλές βαθμίδες της ιατρικής εξουσίας (κανένας έλληνας γιατρός δεν μετέχει στα κονκλάβια όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις), οι οδηγίες θεωρούνται ως το απαύγασμα της πανταχόθεν εκθειαζόμενης ιατρικής που βασίζεται σε αποδείξεις (Evidence Based Medicine). Για τους λιγότερο υποψιασμένους γιατρούς, οι Οδηγίες επέχουν θέση θεραπευτικού ευαγγελίου. Οι οπαδοί μιας πιο κριτικής στάσης έχουν προσέξει μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: Οι Οδηγίες ταιριάζουν γάντι στις ανάγκες που διαμορφώνονται στην αγορά ή, με άλλα λόγια, έρχονται να ικανοποιήσουν τα συμφέροντα φαρμακευτικών και άλλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ασθένειας. Πόσο αξιόπιστες είναι, ωστόσο, αυτές οι Οδηγίες;
Για περισσότερα από 20 χρόνια, οι μεγάλες καρδιολογικές εταιρείες, το American College of Cardiology (ACC) και η American Heart Association (AHA), εκδίδουν οδηγίες για την αντιμετώπιση ασθενών με καρδιακά νοσήματα. Από το 1984 μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2008 εκδόθηκαν 53 Οδηγίες σε 22 θέματα, στις οποίες περιέχονταν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 7.196 συστάσεις! Ας εμβαθύνουμε όμως λίγο περισσότερο, καθώς το πρόβλημα δεν υφίσταται μόνο στην ποσότητα αλλά, κυρίως, στην ποιότητα. Οι συστάσεις αυτές ταξινομούνται ως προς τη βαρύτητά τους, την αξιοπιστία τους, με ένα σύστημα ταξινόμησης (Level of Evidence A, B και C). Οι συστάσεις που αξιολογούνται ως Α θεωρείται ότι βασίζονται σε πολλές και άρτιες κλινικές μελέτες ενώ ως C θεωρούνται οι συστάσεις που βασίζονται κυρίως σε προσωπικές απόψεις. Μια πολύ σημαντική εργασία η οποία δημοσιεύτηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2009 στο διεθνούς φήμης ιατρικό περιοδικό JAMA (Journal of the American Medical Association, “Scientific Evidence Underlying the ACC/AHA Clinical Practice Guidelines”) έδειξε ότι οι περίφημες επίσημες Οδηγίες δεν αποτελούν τίποτα περισσότερο από ένα συνονθύλευμα προσωπικών απόψεων. Πράγματι, μόλις το 11% των συστάσεων βασίζονται σε level A δεδομένα ενώ το 48% αποτελούν προσωπικές απόψεις (level C). Διαπιστώνεται, με άλλα λόγια, ότι οι θεωρούμενες πολύ σοβαρές ιατρικές οργανώσεις ACC και AHA, ο λόγος των οποίων είναι νόμος για τους καρδιολόγους, εκδίδουν οδηγίες οι οποίες επηρεάζουν αμεσότατα την ιατρική πρακτική και την υγεία των ανθρώπων, βασιζόμενες, δυστυχώς, κυρίως σε προσωπικές απόψεις ειδικών και «ειδικών». Και, βέβαια, δεν αποτελούν πλέον ειδήσεις οι καθημερινές αποκαλύψεις για το συστηματικό χρηματισμό ειδικών από τους ενδιαφερόμενους να επηρεάσουν προς όφελός τους τις Οδηγίες…
31 Ιουλ 2009
Μήπως έχω καρκίνο του προστάτη;
| Αντιδράσεις: |
Όχι, δεν το γράφω γιατί φοβάμαι ή διερωτώμαι. Δεν υπάρχει λόγος, άλλωστε, αφού το ίδιο ισχύει για το 50% των ανδρών της ηλικίας μου (είμαι 54 ετών). Οι ιατροδικαστές το γνωρίζουν καλά αυτό, από τις μικροσκοπικές εξετάσεις των προστατών αντρών που υποβάλλονται σε νεκροψία μετά από ατύχημα. Νεκροψίες σε 70άρηδες έχουν δείξει ότι περίπου το …80% από αυτούς είχαν καρκίνο του προστάτη (στο εξής ΚτΠ) και σχεδόν όλοι το αγνοούσαν. Παρ’ όλα αυτά είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα πεθάνω από ΚτΠ ή, σωστότερα, η πιθανότητα να μου συμβεί αυτό είναι μόλις 3%.
Αυτές οι παρατηρήσεις ανάγκασαν τους (σοβαρούς) γιατρούς να επανεξετάσουν το θέμα που κάποιοι παρομοίασαν με παγόβουνο. Στο παρελθόν βλέπαμε μόνο το μέρος που εξείχε από το νερό – τους καρκίνους δηλαδή που προκαλούσαν νόσο και θάνατο. Με την πρώιμη διάγνωση μπορούμε να βλέπουμε και κάτω από το νερό – και εκεί υπάρχουν απείρως περισσότεροι καρκίνοι. Πολλοί απ’ αυτούς δε θα προκαλέσουν ποτέ πρόβλημα. Καλύτερα λοιπόν να έμεναν αδιάγνωστοι για πάντα. Αλλά δεν μένουν. Προστατικό αντιγόνο (PSA) προληπτικά, τσιμπημένη τιμή, δακτυλική εξέταση προστάτη, βιοψία και …να ο καρκίνος και ο καρκινοπαθής! Θρήνος!
Αλλά οι γιατροί δε μπορούν να ξεχωρίσουν ποιος καρκίνος είναι καλύτερα να μείνει αδιάγνωστος κι έτσι σχεδόν πάντα επεμβαίνουν. Το μεγαλύτερο ποσοστό των αντρών που θα υποβληθεί σε θεραπεία δεν θα ωφεληθεί γιατί δεν την χρειαζόταν. Όμως, πολλοί από αυτούς θα υποστούν σοβαρές βλάβες, με πιο συχνές την ελάττωση της σεξουαλικής λειτουργίας, την απώλεια ούρων και/ή τον ερεθισμό του πρωκτού. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος («προληπτική ιατρική») μπορεί να «σώζει ζωές», αλλά βλάπτει πολύ περισσότερες!
Πρόσφατα μάθαμε περισσότερα (πλήρης ανάλυση του θέματος θα δημοσιευτεί στο επόμενο Popular Medicine που θα κυκλοφορήσει 30 Μαΐου). Δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα δύο μεγάλων κλινικών δοκιμών αξιολόγησης του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον ΚτΠ. Πρόκειται για μία τεράστια ερευνητική προσπάθεια: 20 χρόνια δουλειάς με πάνω από 250.000 άντρες και πολλά εκατομμύρια. Κι όμως υπάρχει ακόμα αβεβαιότητα σχετικά με το αν ο προσυμπτωματικός έλεγχος σώζει ζωές. Η Ευρωπαϊκή μελέτη είπε ναι, η Αμερικανική είπε όχι. Αυτό από μόνο του λέει κάτι: αν υπάρχει κάποιο όφελος, αναμφίβολα αυτό είναι πολύ μικρό.
Ας δεχτούμε ότι υπάρχει ένα οριακό όφελος από τον έλεγχο για καρκίνο του προστάτη. Συνοδεύεται όμως από βέβαιο και σημαντικό ανθρώπινο κόστος. Ας υποθέσουμε ότι η Ευρωπαϊκή μελέτη είναι η σωστή. Τα στοιχεία της μας δίνουν κάποια ιδέα του μεγέθους αυτού του κόστους: για κάθε άντρα που αποφεύγει το θάνατο από ΚτΠ, 50 άλλοι υποβάλλονται χωρίς λόγο σε θεραπεία.
Το να είμαι ο ένας που θα αποφύγει τον θάνατο από ΚτΠ, απέναντι στην 50 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποβληθώ άνευ λόγου σε θεραπεία, δεν μου φαίνεται καλή ζαριά. Στο βαθμό που θα μπορούσα να ελέγξω την αιτία του θανάτου μου, το να αποφύγω το θάνατο από καρκίνο του προστάτη δεν είναι η πρώτη μου επιλογή. Πιο πολύ ανησυχώ για την πιθανότητα να καταλήξω με παρατεταμένη απώλεια διανοητικών ικανοτήτων σε κάποιον γηροκομείο. Άλλωστε, ο θάνατος δεν είναι η μόνη έκβαση που έχει σημασία για μένα. Εκτιμώ επίσης πολύ το να μην αναγκάζομαι να παίρνω βαριά φάρμακα και να υφίσταμαι τραγικές παρενέργειες. Αντιλαμβάνομαι την ανάγκη να πλουτίσουν γιατροί και εταιρείες πάσης φύσεως, αλλά θα προτιμούσα να θυσιάσω τον εαυτό μου για τα συμφέροντά τους, με λιγότερο οδυνηρό τρόπο.
Κυκλοφορούν κάποια «επιχειρήματα» υπέρ των προσυμπτωματικών ελέγχων. Ας δούμε δυο από αυτά.
1. Γιατροί που «εξοργίζονται»: δεν θα ήθελες να επιστρέψουμε στην εποχή που όλοι όσοι είχαν καρκίνο του προστάτη, έπασχαν από προχωρημένη μορφή της νόσου. Είναι αλήθεια ότι ο τυπικός καρκινοπαθής στο παρελθόν έπασχε από προχωρημένο καρκίνο του προστάτη. Όμως ο κύριος λόγος που οι ασθενείς αυτοί είναι σήμερα στατιστικά σπάνιοι είναι ότι χάνονται ανάμεσα στους χιλιάδες «νέους καρκινοπαθείς» που ποτέ δε θα διαγνώσκονταν στο παρελθόν γιατί είχαν καρκίνους που ποτέ δε θα εξελίσσονταν.
2. Μηνύματα στα ΜΜΕ που τονίζουν τις καταπληκτικές επιδόσεις στην «επιβίωση». Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία 50 χρόνια, η πενταετής επιβίωση από τον ΚτΠ αυξήθηκε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον καρκίνο (από λιγότερο του 50%, σε σχεδόν 100%). Αλλά οι επιβιώσαντες είναι δημιουργήματα της υπερδιάγνωσης: γίνεται διάγνωση και θεωρούνται ως πάσχοντες από ΚτΠ άντρες οι οποίοι δεν επρόκειτο ποτέ να νοσήσουν ή να πεθάνουν από αυτόν. Κάποιοι ονόμασαν αυτό το φαινόμενο «το παράδοξο της δημοφιλίας του προσυμπτωματικού ελέγχου»: Όσο περισσότερη υπερδιάγνωση προκαλεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος, τόσο περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ότι οφείλουν σε αυτόν τη ζωή τους και τόσο πιο δημοφιλής γίνεται!!!
Δεν υπάρχει λοιπόν λόγος για να υποβληθεί κανείς σε προσυμπτωματκό έλεγχο για ΚτΠ. Η μόνη επιτακτική ανάγκη είναι οι άνθρωποι να είναι ενημερωμένοι για τις συνέπειες της όποιας επιλογής τους. Ευχαριστώ τον κ. Η.G.Welch, καθηγητή ιατρικής στο Ινστιτούτο Πολιτικής Υγείας και Κλινικής Πρακτικής του Dartmouth και συγγραφέα του συγκλονιστικού βιβλίου «Πρέπει να Ελεγχθώ για Καρκίνο; Ίσως όχι και Να το Γιατί.» Το παρόν κείμενο βασίζεται 100% σε δικό του άρθρο που δημοσιεύτηκε στους Los Angeles Times, την 1η Απριλίου 2009.
Αυτές οι παρατηρήσεις ανάγκασαν τους (σοβαρούς) γιατρούς να επανεξετάσουν το θέμα που κάποιοι παρομοίασαν με παγόβουνο. Στο παρελθόν βλέπαμε μόνο το μέρος που εξείχε από το νερό – τους καρκίνους δηλαδή που προκαλούσαν νόσο και θάνατο. Με την πρώιμη διάγνωση μπορούμε να βλέπουμε και κάτω από το νερό – και εκεί υπάρχουν απείρως περισσότεροι καρκίνοι. Πολλοί απ’ αυτούς δε θα προκαλέσουν ποτέ πρόβλημα. Καλύτερα λοιπόν να έμεναν αδιάγνωστοι για πάντα. Αλλά δεν μένουν. Προστατικό αντιγόνο (PSA) προληπτικά, τσιμπημένη τιμή, δακτυλική εξέταση προστάτη, βιοψία και …να ο καρκίνος και ο καρκινοπαθής! Θρήνος!
Αλλά οι γιατροί δε μπορούν να ξεχωρίσουν ποιος καρκίνος είναι καλύτερα να μείνει αδιάγνωστος κι έτσι σχεδόν πάντα επεμβαίνουν. Το μεγαλύτερο ποσοστό των αντρών που θα υποβληθεί σε θεραπεία δεν θα ωφεληθεί γιατί δεν την χρειαζόταν. Όμως, πολλοί από αυτούς θα υποστούν σοβαρές βλάβες, με πιο συχνές την ελάττωση της σεξουαλικής λειτουργίας, την απώλεια ούρων και/ή τον ερεθισμό του πρωκτού. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος («προληπτική ιατρική») μπορεί να «σώζει ζωές», αλλά βλάπτει πολύ περισσότερες!
Πρόσφατα μάθαμε περισσότερα (πλήρης ανάλυση του θέματος θα δημοσιευτεί στο επόμενο Popular Medicine που θα κυκλοφορήσει 30 Μαΐου). Δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα δύο μεγάλων κλινικών δοκιμών αξιολόγησης του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον ΚτΠ. Πρόκειται για μία τεράστια ερευνητική προσπάθεια: 20 χρόνια δουλειάς με πάνω από 250.000 άντρες και πολλά εκατομμύρια. Κι όμως υπάρχει ακόμα αβεβαιότητα σχετικά με το αν ο προσυμπτωματικός έλεγχος σώζει ζωές. Η Ευρωπαϊκή μελέτη είπε ναι, η Αμερικανική είπε όχι. Αυτό από μόνο του λέει κάτι: αν υπάρχει κάποιο όφελος, αναμφίβολα αυτό είναι πολύ μικρό.
Ας δεχτούμε ότι υπάρχει ένα οριακό όφελος από τον έλεγχο για καρκίνο του προστάτη. Συνοδεύεται όμως από βέβαιο και σημαντικό ανθρώπινο κόστος. Ας υποθέσουμε ότι η Ευρωπαϊκή μελέτη είναι η σωστή. Τα στοιχεία της μας δίνουν κάποια ιδέα του μεγέθους αυτού του κόστους: για κάθε άντρα που αποφεύγει το θάνατο από ΚτΠ, 50 άλλοι υποβάλλονται χωρίς λόγο σε θεραπεία.
Το να είμαι ο ένας που θα αποφύγει τον θάνατο από ΚτΠ, απέναντι στην 50 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποβληθώ άνευ λόγου σε θεραπεία, δεν μου φαίνεται καλή ζαριά. Στο βαθμό που θα μπορούσα να ελέγξω την αιτία του θανάτου μου, το να αποφύγω το θάνατο από καρκίνο του προστάτη δεν είναι η πρώτη μου επιλογή. Πιο πολύ ανησυχώ για την πιθανότητα να καταλήξω με παρατεταμένη απώλεια διανοητικών ικανοτήτων σε κάποιον γηροκομείο. Άλλωστε, ο θάνατος δεν είναι η μόνη έκβαση που έχει σημασία για μένα. Εκτιμώ επίσης πολύ το να μην αναγκάζομαι να παίρνω βαριά φάρμακα και να υφίσταμαι τραγικές παρενέργειες. Αντιλαμβάνομαι την ανάγκη να πλουτίσουν γιατροί και εταιρείες πάσης φύσεως, αλλά θα προτιμούσα να θυσιάσω τον εαυτό μου για τα συμφέροντά τους, με λιγότερο οδυνηρό τρόπο.
Κυκλοφορούν κάποια «επιχειρήματα» υπέρ των προσυμπτωματικών ελέγχων. Ας δούμε δυο από αυτά.
1. Γιατροί που «εξοργίζονται»: δεν θα ήθελες να επιστρέψουμε στην εποχή που όλοι όσοι είχαν καρκίνο του προστάτη, έπασχαν από προχωρημένη μορφή της νόσου. Είναι αλήθεια ότι ο τυπικός καρκινοπαθής στο παρελθόν έπασχε από προχωρημένο καρκίνο του προστάτη. Όμως ο κύριος λόγος που οι ασθενείς αυτοί είναι σήμερα στατιστικά σπάνιοι είναι ότι χάνονται ανάμεσα στους χιλιάδες «νέους καρκινοπαθείς» που ποτέ δε θα διαγνώσκονταν στο παρελθόν γιατί είχαν καρκίνους που ποτέ δε θα εξελίσσονταν.
2. Μηνύματα στα ΜΜΕ που τονίζουν τις καταπληκτικές επιδόσεις στην «επιβίωση». Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία 50 χρόνια, η πενταετής επιβίωση από τον ΚτΠ αυξήθηκε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον καρκίνο (από λιγότερο του 50%, σε σχεδόν 100%). Αλλά οι επιβιώσαντες είναι δημιουργήματα της υπερδιάγνωσης: γίνεται διάγνωση και θεωρούνται ως πάσχοντες από ΚτΠ άντρες οι οποίοι δεν επρόκειτο ποτέ να νοσήσουν ή να πεθάνουν από αυτόν. Κάποιοι ονόμασαν αυτό το φαινόμενο «το παράδοξο της δημοφιλίας του προσυμπτωματικού ελέγχου»: Όσο περισσότερη υπερδιάγνωση προκαλεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος, τόσο περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ότι οφείλουν σε αυτόν τη ζωή τους και τόσο πιο δημοφιλής γίνεται!!!
Δεν υπάρχει λοιπόν λόγος για να υποβληθεί κανείς σε προσυμπτωματκό έλεγχο για ΚτΠ. Η μόνη επιτακτική ανάγκη είναι οι άνθρωποι να είναι ενημερωμένοι για τις συνέπειες της όποιας επιλογής τους. Ευχαριστώ τον κ. Η.G.Welch, καθηγητή ιατρικής στο Ινστιτούτο Πολιτικής Υγείας και Κλινικής Πρακτικής του Dartmouth και συγγραφέα του συγκλονιστικού βιβλίου «Πρέπει να Ελεγχθώ για Καρκίνο; Ίσως όχι και Να το Γιατί.» Το παρόν κείμενο βασίζεται 100% σε δικό του άρθρο που δημοσιεύτηκε στους Los Angeles Times, την 1η Απριλίου 2009.
Ο στιγματισμός των καπνιστών
| Αντιδράσεις: |
Οι προσπάθειες να σβήσει η Ελλάδα το τσιγάρο μετρούν, σήμερα, τέλος Ιουλίου 2009, περίπου ένα μήνα ζωής. Καθώς η αναστάτωση και ο φανατισμός των πρώτων ημερών καταλαγιάζουν, ορισμένες όψεις του νόμου καθίστανται άκρως ενοχλητικές. Στα μικρά καταστήματα καπνιζόντων, επικολλάται ειδικό σήμα-στίγμα. Κάτι τέτοιο δεν έχει προβλεφθεί για τις αίθουσες μη καπνιζόντων. Η ουδέτερη λύση «αίθουσα καπνιζόντων» και «αίθουσα μη καπνιζόντων» δεν επελέγη. Επομένως, ο επίσημος στιγματισμός του καπνιστή είναι πλέον γεγονός. Εκτός από τη σήμανση-στίγμα υφίσταται επίσης ένας τετραψήφιος τηλεφωνικός αριθμός, στον οποίο ο πολίτης μπορεί να καταγγείλει καπνίζοντες που τον ενοχλούν. Γιατί θα έπρεπε να υπάρχει ειδική δυνατότητα τηλεφωνικής καταγγελίας; Τόσο σοβαρό κρίνεται το «αδίκημα»; Καταγγέλλει κανείς σε ειδικό τηλεφωνικό αριθμό π.χ. την εμφάνιση ενός μεθυσμένου ή την επικίνδυνη οδήγηση μιας μοτοσυκλέτας;
Η αντικαπνισματική εκστρατεία έχει ως θεωρητική και νομιμοποιητική βάση, τις υποτιθέμενες συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, το οποίο – ειρήσθω εν παρόδω – αποτελεί ελληνική εφεύρεση. Έχουν τόσα πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή: Κανένα δικαστήριο δεν θα μπορέσει να απορρίψει αίτημα για άμεση έκδοση διαζυγίου, αν ο ένας εκ των δυο συζύγων κατηγορήσει τον άλλο ως μανιώδη καπνιστή ο οποίος θέτει, όπως οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν, σε κίνδυνο την υγεία του, καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι.
Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη κι ας αφορά κυρίως στα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα. Κι όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελληνικής παραγωγής, οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευμα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης από δυσάρεστες ή στρεσογόνες καταστάσεις. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες ποτών έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις τους να περιλαμβάνουν την προειδοποίηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασαφής όσον αφορά τους κινδύνους από το ποτό (συγκρίνετε παρακαλώ με τις λεπτομερείς περιγραφές πάνω στα πακέτα των τσιγάρων) περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση». Ετσι, η πολιτεία τονίζει, κλείνοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οινοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε γιατί να μην γράφουν στα πακέτα των τσιγάρων «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα από τις σημερινές τρομολάγνες δήθεν προειδοποιήσεις;
Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δήλωσε, απαντώντας σε σχετικό δημοσιογραφικό ερώτημα, ότι το οινόπνευμα δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις γιατί αυτός που πίνει βλάπτει τον εαυτό του ενώ αυτός που καπνίζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφανής άποψη αφού παραβλέπει το γεγονός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευθύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία ατυχήματα (περισσότερους από τους 700 που αποδίδονται στο παθητικό κάπνισμα) ενώ παράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλλων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Κι ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προβάλλεται, δυστυχώς, ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνιστή, αν και ο ίδιος και μόνον είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Από κει και πέρα, το ζήτημα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα περισσότερο. Ο καλός εξαερισμός απομακρύνει σχεδόν το 95% των προϊόντων καπνού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα, το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό έκθεσης σε παθητικό κάπνισμα παρατηρείται στα σπίτια και στα αυτοκίνητα, μεταξύ συζύγων, συγγενών και φίλων. Όπως είναι φυσικό, οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζονται από νομικές ρυθμίσεις. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας, τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κοκ. Αυτό άλλωστε συνέβαινε σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, κοινή συναινέσει καπνιστών και μη κι αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αισθητικής και ασφάλειας (π.χ. από πυρκαγιά σε κινηματογράφο) χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισάγει σε έναν επιστημονικό μεσαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης με την κρατούσα των θεολόγων-αστυνόμων της ιατρικής, σε ότι αφορά τις συνέπειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλάπτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, είτε δεν αναλαμβάνονται είτε δεν δημοσιεύονται. Η έρευνα για βελτίωση των τσιγάρων έχει επίσης σταματήσει ενώ δεν εισάγεται κάποια δέσμευση των εταιρειών καπνού π.χ. να παράγουν τσιγάρα με 30% λιγότερη πίσσα.
Και τι κάνουν οι εταιρείες των τσιγάρων; Πώς αντιδρούν; Οι καπνοβιομηχανίες μόλις και μετά βίας συγκρατούνται και δεν εκφράζουν δημοσίως τις θερμές τους ευχαριστίες στους υπεύθυνους των αντικαπνισματικών εκστρατειών. Η μεγάλη πλειονότητα των καπνιστών κόβει το τσιγάρο μετά από 2-4 δεκαετίες καπνίσματος. Επομένως αφού υπήρξαν πελάτες για πολύ μεγάλο διάστημα. Ταυτόχρονα, όλοι αυτοί είναι γονείς που αποδεικνύουν στα παιδιά τους ότι τελικά το τσιγάρο κόβεται. Στα αυτιά των εφήβων τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντάζουν τόσο μακρινά, ώστε να μην αξίζει τον κόπο να ασχολούνται με αυτά. Έτσι, η καπνοβιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά κάνει θραύση στους εφήβους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κάτι ένας έφηβος, από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθωσπρέπει ενήλικοι…
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική», αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη. Γιατί δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό του…
Η αντικαπνισματική εκστρατεία έχει ως θεωρητική και νομιμοποιητική βάση, τις υποτιθέμενες συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, το οποίο – ειρήσθω εν παρόδω – αποτελεί ελληνική εφεύρεση. Έχουν τόσα πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή: Κανένα δικαστήριο δεν θα μπορέσει να απορρίψει αίτημα για άμεση έκδοση διαζυγίου, αν ο ένας εκ των δυο συζύγων κατηγορήσει τον άλλο ως μανιώδη καπνιστή ο οποίος θέτει, όπως οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν, σε κίνδυνο την υγεία του, καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι.
Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη κι ας αφορά κυρίως στα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα. Κι όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελληνικής παραγωγής, οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευμα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης από δυσάρεστες ή στρεσογόνες καταστάσεις. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες ποτών έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις τους να περιλαμβάνουν την προειδοποίηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασαφής όσον αφορά τους κινδύνους από το ποτό (συγκρίνετε παρακαλώ με τις λεπτομερείς περιγραφές πάνω στα πακέτα των τσιγάρων) περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση». Ετσι, η πολιτεία τονίζει, κλείνοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οινοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε γιατί να μην γράφουν στα πακέτα των τσιγάρων «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα από τις σημερινές τρομολάγνες δήθεν προειδοποιήσεις;
Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δήλωσε, απαντώντας σε σχετικό δημοσιογραφικό ερώτημα, ότι το οινόπνευμα δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις γιατί αυτός που πίνει βλάπτει τον εαυτό του ενώ αυτός που καπνίζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφανής άποψη αφού παραβλέπει το γεγονός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευθύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία ατυχήματα (περισσότερους από τους 700 που αποδίδονται στο παθητικό κάπνισμα) ενώ παράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλλων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Κι ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προβάλλεται, δυστυχώς, ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνιστή, αν και ο ίδιος και μόνον είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Από κει και πέρα, το ζήτημα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα περισσότερο. Ο καλός εξαερισμός απομακρύνει σχεδόν το 95% των προϊόντων καπνού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα, το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό έκθεσης σε παθητικό κάπνισμα παρατηρείται στα σπίτια και στα αυτοκίνητα, μεταξύ συζύγων, συγγενών και φίλων. Όπως είναι φυσικό, οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζονται από νομικές ρυθμίσεις. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας, τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κοκ. Αυτό άλλωστε συνέβαινε σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, κοινή συναινέσει καπνιστών και μη κι αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αισθητικής και ασφάλειας (π.χ. από πυρκαγιά σε κινηματογράφο) χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισάγει σε έναν επιστημονικό μεσαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης με την κρατούσα των θεολόγων-αστυνόμων της ιατρικής, σε ότι αφορά τις συνέπειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλάπτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, είτε δεν αναλαμβάνονται είτε δεν δημοσιεύονται. Η έρευνα για βελτίωση των τσιγάρων έχει επίσης σταματήσει ενώ δεν εισάγεται κάποια δέσμευση των εταιρειών καπνού π.χ. να παράγουν τσιγάρα με 30% λιγότερη πίσσα.
Και τι κάνουν οι εταιρείες των τσιγάρων; Πώς αντιδρούν; Οι καπνοβιομηχανίες μόλις και μετά βίας συγκρατούνται και δεν εκφράζουν δημοσίως τις θερμές τους ευχαριστίες στους υπεύθυνους των αντικαπνισματικών εκστρατειών. Η μεγάλη πλειονότητα των καπνιστών κόβει το τσιγάρο μετά από 2-4 δεκαετίες καπνίσματος. Επομένως αφού υπήρξαν πελάτες για πολύ μεγάλο διάστημα. Ταυτόχρονα, όλοι αυτοί είναι γονείς που αποδεικνύουν στα παιδιά τους ότι τελικά το τσιγάρο κόβεται. Στα αυτιά των εφήβων τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντάζουν τόσο μακρινά, ώστε να μην αξίζει τον κόπο να ασχολούνται με αυτά. Έτσι, η καπνοβιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά κάνει θραύση στους εφήβους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κάτι ένας έφηβος, από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθωσπρέπει ενήλικοι…
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική», αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη. Γιατί δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό του…
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)