Την άνοιξη του 2009 κάτοικοι του Μεξικού προσβλήθηκαν από ένα νέο ιό γρίπης. O ιός αυτός είχε χοίρεια προέλευση και μεταδιδόταν εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τον Ιούνιο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας , βασιζόμενος στην ταχύτητα διάδοσης του ιού και όχι στη νοσηρότητά του, αποφάσισε να κηρύξει την ανθρωπότητα σε κατάσταση πανδημίας, γεγονός που πυροδότησε το κύμα γριπο-πανικού. Σήμερα, οι κυβερνήσεις του ανεπτυγμένου κόσμου διαγκωνίζονται στα ταμεία των φαρμακευτικών εταιρειών αγοράζοντας «δικαίωμα αγοράς» μιας και εμβόλια δεν υπάρχουν. Οι λογικές φωνές χάνονται στη χλαπαταγή των τρομολάγνων. Οι επιδημιολόγοι και οι λοιμωξιολόγοι αντικατέστησαν τους συνταγματολόγους και τους ποινικολόγους στα θλιβερά τηλεοπτικά παράθυρα, ενώ οι απόγονοι του Θεμιστοκλή και του Κολοκοτρώνη συνάμα, συνωστίζονται στα …βουλευτικά γραφεία, αναζητώντας ως ρουσφέτι αυτό που (ευτυχώς!) δεν βρίσκουν στα φαρμακεία: εμβόλια για πνευμονιόκοκκο και Ταμιφλού, όλα φλου!
Και όμως. Μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο νέος ιός της γρίπης (Swine Origin Influenza Virus, SOIV) δε φαίνεται να είναι πιο απειλητικός από τον απλό εποχιακό ιό της γρίπης που μας επισκέπτεται κάθε χειμώνα. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα παρατηρήσεις, στις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης ο SOIV δε σκοτώνει πάνω από 1 με 2 άτομα ανά 1.000 αρρώστους – περίπου όσους και η απλή γρίπη δηλαδή - και ούτε φαίνεται να διαθέτει εξαιρετική μεταδοτικότητα. Αν ο WHO δεν αποφάσιζε να σαλπίσει (για τους δικούς του, μη ανιδιοτελείς, ίσως, λόγους) υγειονομικό συναγερμό, πιθανώς να μην είχε καταλάβει κανείς ότι μας προέκυψε νέος τύπος γρίπης.
Το όλο θέμα έχει και την ….κωμική του διάσταση. Σύμφωνα με την Wall Street Journal, ακόμα και αν όλες οι φαρμακοβιομηχανίες του κόσμου δουλεύουν στο 100% επί ένα χρόνο, τα εμβόλια που θα παραχθούν δε θα φτάσουν για να εμβολιασθούν, ούτε οι μισοί κάτοικοι του ανεπτυγμένου κόσμου! Και, βέβαια, κάτω από συνθήκες αλλοφροσύνης, οι κυβερνήσεις των χωρών στο έδαφος των οποίων λειτουργούν εργοστάσια παραγωγής εμβολίων, δεν θα επιτρέψουν να εξαχθεί ούτε μισή δόση εμβολίου, αν δεν καλυφθεί πρώτα ο ντόπιος πληθυσμός, ο οποίος τους ψηφίζει, για όποιον δεν κατάλαβε.
Οι μόνοι που θα ωφεληθούν από τον πανικό είναι οι εταιρείες στα ταμεία των οποίων προβλέπεται να εισρεύσουν πάνω από 40 δις ευρώ, μόνο από τα εμβόλια, χωρίς να προσθέσουμε π.χ. τις πωλήσεις του σχεδόν αναποτελεσματικού Tamiflu ή άλλων αντι-ιικών ή άλλων εμβολίων. Η εκτόξευση των τιμών των μετοχών συγκεκριμένων φαρμακευτικών εταιρειών τους τελευταίους μήνες, είναι αδιάψευστος μάρτυρας.
Η κατάσταση με τη γρίπη των χοίρων αποτελεί κλασική περίπτωση αποτυχίας στη νηφάλια εκτίμηση των κινδύνων εν μέσω μεταβαλλόμενων συνθηκών. Σε τέτοιες καταστάσεις, οι καλές προθέσεις δεν αρκούν. Όπως επισήμανε πρόσφατα, στο British Medical Journal ο Tini Garske, ερευνητής στο Τμήμα Μολυσματικών Νόσων του Imperial College, αντί να δημιουργήσουμε επιστημονικά εργαλεία αντικειμενικής εκτίμησης του κινδύνου, σπεύσαμε να παραγγείλουμε ότι εμβόλιο μας υποσχέθηκαν, χωρίς να ζητήσουμε εγγυήσεις, χωρίς να γνωρίζουμε αν και ποιοι κινδυνεύουν, αλλά ούτε καν τις παρενέργειες αυτού που παραγγείλαμε. Αυτό δεν είναι επιστήμη, αλλά θρησκεία.
Πόσο σίγουροι είμαστε, ωστόσο, ότι ο παρόν ιός είναι δημιούργημα της φύσης και όχι αποτέλεσμα ενός ανθρώπινου λάθους ή «λάθους»; Ο Αυστραλός ιολόγος Adrian Gibbs, καθηγητής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Καμπέρα, συγγραφέας 250 διεθνών επιστημονικών ανακοινώσεων και ένας από τους ανθρώπους που συνέβαλαν αποφασιστικά στην ανακάλυψη του Tamiflu, ερεύνησε τη γενετική σύσταση του νέου ιού SOIV και υποστηρίζει ότι δεν προέρχεται από τη σύντηξη δύο χοίρειων ιών - όπως υποστηρίζεται από τους περισσότερους επιστήμονες - αλλά τριών, ενός προερχομένου από την Β. Αμερική, ενός από την Ασία και ενός από την Ευρώπη. Επειδή αυτή η βιολογική διαδικασία, δεν γίνεται εν μία νυκτί, αλλά παίρνει χρόνια για να ολοκληρωθεί, ο Gibbs θεώρησε δύσκολο κάτι τέτοιο να συμβεί κατά τρόπο φυσιολογικό, χωρίς να πέσει στην αντίληψη των επιστημόνων, ιδίως σε μία περίοδο κατά την οποία οι πληθυσμοί των χοίρων ελέγχονται σχετικά τακτικά.
Σύμφωνα με τον Gibbs, λοιπόν, υπάρχει ένα πιο πιθανό σενάριο: Τα γουρούνια εμβολιάστηκαν κατά της γρίπης των χοίρων με ένα τριπλό κτηνιατρικό εμβόλιο που ίσως περιείχε -κατά λάθος- και ζωντανούς ιούς, οι οποίοι συνενώθηκαν μέσα στον οργανισμό των γουρουνιών δημιουργώντας έτσι την χοίρεια εκδοχή του SOIV, διέφυγαν, εξελίχτηκαν και έγιναν ικανοί να προσβάλλουν και τον άνθρωπο. Η ανακοίνωσή του απορρίφθηκε από το περιοδικό Nature…