Οι προσπάθειες να σβήσει η Ελλάδα το τσιγάρο μετρούν, σήμερα, τέλος Ιουλίου 2009, περίπου ένα μήνα ζωής. Καθώς η αναστάτωση και ο φανατισμός των πρώτων ημερών καταλαγιάζουν, ορισμένες όψεις του νόμου καθίστανται άκρως ενοχλητικές. Στα μικρά καταστήματα καπνιζόντων, επικολλάται ειδικό σήμα-στίγμα. Κάτι τέτοιο δεν έχει προβλεφθεί για τις αίθουσες μη καπνιζόντων. Η ουδέτερη λύση «αίθουσα καπνιζόντων» και «αίθουσα μη καπνιζόντων» δεν επελέγη. Επομένως, ο επίσημος στιγματισμός του καπνιστή είναι πλέον γεγονός. Εκτός από τη σήμανση-στίγμα υφίσταται επίσης ένας τετραψήφιος τηλεφωνικός αριθμός, στον οποίο ο πολίτης μπορεί να καταγγείλει καπνίζοντες που τον ενοχλούν. Γιατί θα έπρεπε να υπάρχει ειδική δυνατότητα τηλεφωνικής καταγγελίας; Τόσο σοβαρό κρίνεται το «αδίκημα»; Καταγγέλλει κανείς σε ειδικό τηλεφωνικό αριθμό π.χ. την εμφάνιση ενός μεθυσμένου ή την επικίνδυνη οδήγηση μιας μοτοσυκλέτας;
Η αντικαπνισματική εκστρατεία έχει ως θεωρητική και νομιμοποιητική βάση, τις υποτιθέμενες συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, το οποίο – ειρήσθω εν παρόδω – αποτελεί ελληνική εφεύρεση. Έχουν τόσα πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή: Κανένα δικαστήριο δεν θα μπορέσει να απορρίψει αίτημα για άμεση έκδοση διαζυγίου, αν ο ένας εκ των δυο συζύγων κατηγορήσει τον άλλο ως μανιώδη καπνιστή ο οποίος θέτει, όπως οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν, σε κίνδυνο την υγεία του, καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι.
Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη κι ας αφορά κυρίως στα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα. Κι όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελληνικής παραγωγής, οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευμα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης από δυσάρεστες ή στρεσογόνες καταστάσεις. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες ποτών έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις τους να περιλαμβάνουν την προειδοποίηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασαφής όσον αφορά τους κινδύνους από το ποτό (συγκρίνετε παρακαλώ με τις λεπτομερείς περιγραφές πάνω στα πακέτα των τσιγάρων) περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση». Ετσι, η πολιτεία τονίζει, κλείνοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οινοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε γιατί να μην γράφουν στα πακέτα των τσιγάρων «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα από τις σημερινές τρομολάγνες δήθεν προειδοποιήσεις;
Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δήλωσε, απαντώντας σε σχετικό δημοσιογραφικό ερώτημα, ότι το οινόπνευμα δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις γιατί αυτός που πίνει βλάπτει τον εαυτό του ενώ αυτός που καπνίζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφανής άποψη αφού παραβλέπει το γεγονός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευθύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία ατυχήματα (περισσότερους από τους 700 που αποδίδονται στο παθητικό κάπνισμα) ενώ παράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλλων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Κι ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προβάλλεται, δυστυχώς, ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνιστή, αν και ο ίδιος και μόνον είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Από κει και πέρα, το ζήτημα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα περισσότερο. Ο καλός εξαερισμός απομακρύνει σχεδόν το 95% των προϊόντων καπνού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα, το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό έκθεσης σε παθητικό κάπνισμα παρατηρείται στα σπίτια και στα αυτοκίνητα, μεταξύ συζύγων, συγγενών και φίλων. Όπως είναι φυσικό, οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζονται από νομικές ρυθμίσεις. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας, τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κοκ. Αυτό άλλωστε συνέβαινε σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, κοινή συναινέσει καπνιστών και μη κι αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αισθητικής και ασφάλειας (π.χ. από πυρκαγιά σε κινηματογράφο) χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισάγει σε έναν επιστημονικό μεσαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης με την κρατούσα των θεολόγων-αστυνόμων της ιατρικής, σε ότι αφορά τις συνέπειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλάπτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, είτε δεν αναλαμβάνονται είτε δεν δημοσιεύονται. Η έρευνα για βελτίωση των τσιγάρων έχει επίσης σταματήσει ενώ δεν εισάγεται κάποια δέσμευση των εταιρειών καπνού π.χ. να παράγουν τσιγάρα με 30% λιγότερη πίσσα.
Και τι κάνουν οι εταιρείες των τσιγάρων; Πώς αντιδρούν; Οι καπνοβιομηχανίες μόλις και μετά βίας συγκρατούνται και δεν εκφράζουν δημοσίως τις θερμές τους ευχαριστίες στους υπεύθυνους των αντικαπνισματικών εκστρατειών. Η μεγάλη πλειονότητα των καπνιστών κόβει το τσιγάρο μετά από 2-4 δεκαετίες καπνίσματος. Επομένως αφού υπήρξαν πελάτες για πολύ μεγάλο διάστημα. Ταυτόχρονα, όλοι αυτοί είναι γονείς που αποδεικνύουν στα παιδιά τους ότι τελικά το τσιγάρο κόβεται. Στα αυτιά των εφήβων τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντάζουν τόσο μακρινά, ώστε να μην αξίζει τον κόπο να ασχολούνται με αυτά. Έτσι, η καπνοβιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά κάνει θραύση στους εφήβους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κάτι ένας έφηβος, από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθωσπρέπει ενήλικοι…
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική», αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη. Γιατί δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό του…